تهران؛ پایتخت محروم از ابتدایی‌ترین زیرساخت‌های ایمنی و رفاه! / جمعیت زیاد، امکانات ناکافی

به گزارش خبرگزاری رکنا، احمدرضا سرحدی، کارشناس شهرسازی و مسکن و رئیس اسبق سازمان نظام مهندسی تهران با اشاره به شرایط اقتصادی، سیاسی و امنیتی کشور، گفت: در شرایط فعلی، محدودیت‌های بودجه‌ای، تورم و مسائل ناشی از شرایط جنگی موجب شده است دولت و شهرداری‌ها نتوانند آن‌طور که باید و شاید در زمینه تأمین رفاه و آسایش عمومی عمل کنند؛ با این حال، می‌توان با اتخاذ سیاست‌های عملیاتی و اصلاح برخی رویکردها، از شدت این محرومیت‌ها کاست.

وی با بیان اینکه بخشی از مشکلات موجود به سیاست‌های کلان بازمی‌گردد، افزود: نمی‌توان با یک سیاست واحد همه مشکلات را برطرف کرد. برای حل مسائل جزئی‌تر، ابتدا باید سیاست‌های کلی در حوزه‌های اقتصادی، شهری و اجتماعی اصلاح شود.

ضرورت تعیین تکلیف خودروهای فرسوده

سرحدی درباره معضل خودروهای فرسوده اظهار کرد: خودروهای فرسوده از عوامل مهم آلودگی هوا و افزایش مصرف سوخت هستند، اما بخش قابل توجهی از اقشار ضعیف جامعه برای تأمین نیازهای روزمره خود از همین خودروها استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: بنابراین نمی‌توان صرفاً با حذف خودروهای فرسوده، بدون در نظر گرفتن شرایط اقتصادی مالکان آنها، مسئله را حل کرد. این موضوع نمونه‌ای از همان مشکلات چندلایه‌ای است که نیازمند سیاست‌گذاری جامع و هماهنگ است.

استفاده از مترو به‌عنوان پناهگاه در شرایط اضطراری

این کارشناس شهرسازی و مسکن در ادامه درباره کمبود پناهگاه‌های مناسب در تهران گفت: یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، ایجاد فضاهای امن برای زمان بروز حوادث و شرایط جنگی است. تهران با جمعیتی بالغ بر ۱۲ میلیون نفر، از ظرفیت کافی برای پناهگاه‌های عمومی برخوردار نیست.

سرحدی افزود: در بسیاری از کشورهایی که با تهدیدهای جنگی مواجه هستند، از سال‌ها قبل برای ایجاد پناهگاه‌های مقاوم برنامه‌ریزی شده است. در ایران نیز می‌توان با هزینه‌های نسبتاً محدود، بخشی از زیرساخت‌های موجود را برای چنین شرایطی آماده کرد.

وی ادامه داد: یکی از ظرفیت‌های قابل استفاده، تونل‌ها و ایستگاه‌های مترو است. البته برای استفاده اضطراری از این فضاها باید امکانات و تجهیزات لازم از قبل پیش‌بینی و فراهم شود.

سرحدی همچنین با اشاره به ضرورت ارتقای فرهنگ عمومی در زمان حملات و حوادث جنگی گفت: در برخی موارد شاهد هستیم مردم به جای رفتن به مکان‌های امن، برای تماشای موشک‌ها و هواپیماها در نقاط مرتفع ساختمان‌ها حاضر می‌شوند. این مسئله نشان می‌دهد علاوه بر ایجاد زیرساخت‌های ایمنی، آموزش و فرهنگ‌سازی عمومی نیز اهمیت زیادی دارد.

مدارس موجود همچنان با کمبود فضا مواجه‌اند

رئیس اسبق سازمان نظام مهندسی تهران درباره امکان تغییر کاربری مدارس و تبدیل آنها به مراکز درمانی یا نگهداری سالمندان نیز اظهار کرد: کاهش نرخ زاد و ولد و افزایش جمعیت سالمند، مسئله‌ای است که بسیاری از کشورهای جهان نیز با آن مواجه هستند و باید از هم‌اکنون برای آن برنامه‌ریزی کرد.

وی افزود: با این حال، در شرایط فعلی نمی‌توان به سادگی از ظرفیت مدارس برای تغییر کاربری استفاده کرد، زیرا با وجود کاهش تعداد دانش‌آموزان، مدارس دولتی همچنان با کمبود فضای آموزشی مواجه هستند و بسیاری از کلاس‌ها با تراکم بالا برگزار می‌شوند.

سرحدی با اشاره به ضرورت ساخت مدارس جدید گفت: تأکید مسئولان بر مشارکت خیرین در مدرسه‌سازی نشان می‌دهد که همچنان به فضای آموزشی بیشتری نیاز داریم. ضمن اینکه بخشی از مدارس موجود نیز به دلیل فرسودگی، نیازمند مقاوم‌سازی یا بازسازی هستند.

وی تصریح کرد: برای تأمین فضاهای مناسب برای سالمندان و افراد نیازمند خدمات مراقبتی، همچنان باید به دنبال راهکارهای مستقل و مناسب بود و نمی‌توان صرفاً از طریق تغییر کاربری مدارس این نیاز را برطرف کرد.

تراکم جمعیتی، بزرگ‌ترین مشکل تهران

سرحدی در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین زیرساخت مورد نیاز تهران چیست، گفت: به اعتقاد من، بزرگ‌ترین مشکل تهران، تراکم بیش از حد جمعیت است. این مسئله موضوعی نیست که به عملکرد شهردار خاصی مربوط باشد، بلکه از سال‌ها قبل شکل گرفته و باید به صورت اساسی برای آن چاره‌اندیشی کرد.

وی افزود: تراکم جمعیت در تهران با ظرفیت زیرساخت‌های شهری تناسب ندارد. هر سال با مشکلات جدی در حوزه برق، ترافیک، حمل‌ونقل و پارک خودرو مواجه هستیم. حتی در بسیاری از معابر باریک، خودروها در دو طرف خیابان پارک می‌کنند و امکان تردد مناسب وجود ندارد.

این کارشناس شهرسازی و مسکن تأکید کرد: برای حل این مشکل باید راهکارهای مختلفی دنبال شود که یکی از مهم‌ترین آنها اجرای واقعی طرح آمایش سرزمین و توزیع عادلانه امکانات در سراسر کشور است.

ضرورت اجرای آمایش سرزمین برای کاهش مهاجرت به تهران

سرحدی با بیان اینکه بخش زیادی از مهاجرت به تهران به دلیل مسائل اقتصادی و تمرکز امکانات است، گفت: مردم صرفاً به دلیل علاقه به تهران به این شهر مهاجرت نمی‌کنند؛ دلیل مهم آن وجود فرصت‌های اقتصادی و تمرکز امکانات رفاهی، درمانی، آموزشی و تفریحی در پایتخت است.

وی ادامه داد: اگر امکانات اقتصادی و رفاهی به شکل عادلانه‌تری در سراسر کشور توزیع شود، بسیاری از افراد ممکن است به شهرهای دیگر مهاجرت کنند یا حتی شاهد شکل‌گیری مهاجرت معکوس باشیم. وقتی امکانات دانشگاهی، درمانی، تفریحی و اقتصادی عمدتاً در تهران متمرکز باشد، طبیعی است که افراد از نقاط مختلف کشور به سمت پایتخت حرکت کنند و در نتیجه، مشکل تراکم جمعیتی روزبه‌روز تشدید شود.

هشدار درباره کاهش کیفیت ساخت‌وساز

رئیس اسبق سازمان نظام مهندسی تهران در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت توجه به کیفیت ساخت‌وساز تأکید کرد و گفت: یکی دیگر از مسائل مهم تهران و کشور، کاهش کیفیت ساخت‌وساز است که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: متأسفانه در برخی موارد، سیاست‌های غیرکارشناسی در شهرداری‌ها، فرمانداری‌ها و شوراهای مربوطه موجب شده کیفیت ساخت‌وساز با مشکلاتی مواجه شود.

سرحدی هشدار داد: اگر حوادثی مانند زلزله یا سیل رخ دهد، ساختمان‌های غیراستاندارد و کم‌مقاومت می‌توانند خسارات سنگینی به همراه داشته باشند.

وی در پایان گفت: ارتقای کیفیت ساخت‌وساز باید در اولویت قرار گیرد و دستگاه‌هایی مانند سازمان‌های نظام مهندسی و شهرداری‌ها در این زمینه مسئولیت مهمی بر عهده دارند. متأسفانه در سال‌های گذشته در این حوزه کوتاهی‌هایی صورت گرفته که باید جبران شود.