بحران کاهش باروری؛ اولویت اول رفع موانع ازدواج جوانان

به گزارش رکنا ، علیرضا رئیسی در حاشیه بزرگداشت روز جهانی جمعیت در هتل قلب، با اشاره به روند کاهش باروری در بسیاری از کشورهای جهان، اظهار کرد: قرن بیست‌ویکم، قرن کاهش باروری در دنیاست و متأسفانه کشور ما نیز طی دو دهه گذشته با کاهش قابل توجه رشد جمعیت مواجه شده است.

وی با بیان اینکه کاهش باروری عوامل متعددی دارد، افزود: بخشی از این موضوع به عوامل فرهنگی و باورها مربوط می‌شود، اما بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، کاهش تعداد ازدواج‌ها در میان جوانان در سن ازدواج نیز یکی از عوامل مهم است.

رفع موانع ازدواج؛ اولویت اصلی سیاست‌های جمعیتی

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به وجود حدود ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج در کشور، تصریح کرد: باید برای این جوانان تسهیلات لازم برای ازدواج فراهم شود. متأسفانه آمار مجردان قطعی، به‌ویژه در میان زنان، افزایش یافته و این موضوع نشان می‌دهد یکی از مشکلات اصلی کشور، مسئله ازدواج است.

رئیسی ادامه داد: وظیفه سیاستگذاران کشور، رفع موانع و تسهیل ازدواج جوانان است و در این زمینه موضوعاتی مانند اقتصاد، امنیت، مسکن و امنیت شغلی باید با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به نتایج پیمایش‌های انجام‌شده در کشور گفت: تمایل به فرزندآوری در جامعه همچنان قابل توجه است و به نظر می‌رسد مسئله اصلی، کاهش تمایل به فرزندآوری نیست، بلکه موضوع ازدواج است. در میان افراد مجرد، در صورت فراهم بودن مسکن، امنیت شغلی و شرایط اقتصادی مناسب، تمایل به ازدواج بالاست و پس از آن نیز تمایل به داشتن دو فرزند و بیشتر، نسبت به سایر گزینه‌ها همچنان قابل توجه است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت تأکید کرد: برای سیاستگذاری دقیق در حوزه جمعیت، همه وزارتخانه‌ها، نهادها و دستگاه‌ها باید پای کار بیایند و موضوع جمعیت نیازمند یک اقدام ملی، علمی و فراتر از وظایف سازمانی است.

استان‌های دارای پایین‌ترین و بالاترین نرخ باروری

رئیسی با اشاره به تفاوت وضعیت جمعیتی استان‌های کشور گفت: برخی استان‌ها متأسفانه نرخ باروری کلی و رشد جمعیتی مطلوبی ندارند که در رأس آنها استان گیلان قرار دارد و پس از آن البرز، مازندران و تهران از استان‌های دارای نرخ‌های پایین باروری هستند.

وی افزود: در استان‌هایی مانند گیلان و البرز، تعداد مرگ‌ومیر از تولدها بیشتر شده و این وضعیت در مازندران و تهران نیز در حال نزدیک شدن است. اگر این روند در سایر استان‌ها نیز ادامه پیدا کند، در آینده تعداد تولدها از مرگ‌ومیر کمتر خواهد شد و رشد جمعیت منفی می‌شود؛ بنابراین لازم است برای این استان‌ها اقدامات ویژه‌ای در دستور کار قرار گیرد.

رئیسی در مقابل، استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خوزستان و هرمزگان را از جمله استان‌هایی دانست که همچنان نرخ باروری بالاتری دارند و گفت: سیستان و بلوچستان بالاترین نرخ باروری را در کشور دارد.

۷ تا ۱۰ سال فرصت مؤثر برای استفاده از پنجره جمعیتی

معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره وضعیت پنجره جمعیتی کشور اظهار کرد: پنجره جمعیتی ایران در حال بسته شدن است، اما هنوز فرصت داریم و به‌طور مؤثر حدود هفت تا ۱۰ سال فرصت باقی مانده است. باید همزمان با تلاش برای حفظ این پنجره، حداکثر استفاده را از ظرفیت جمعیت جوان کشور برای توسعه و پیشبرد اهداف کشور داشته باشیم.

وی توضیح داد: زمانی که سهم جمعیت سالمند افزایش پیدا کند، جمعیت در سن فعالیت افزایش کمتری داشته باشد و جمعیت زیر ۱۵ سال کاهش پیدا کند، پنجره جمعیتی به سمت بسته شدن می‌رود. تا زمانی که سهم جمعیت در سن فعالیت بالا باشد، کشور می‌تواند روی جوانان خود به عنوان نیروی خلاق، مولد و محرک توسعه حساب کند.

رئیسی افزود: در برخی کشورهای پیشرفته دنیا با وجود کاهش نرخ باروری، از پنجره جمعیتی به شکل هوشمندانه استفاده شده است؛ بنابراین باید از این فرصت برایافزایش تولید، اشتغال و توسعه کشور حداکثر بهره را برد.

نرخ باروری ۱.۳۴؛ نرخ باروری افراد متأهل بالاتر از نرخ جایگزینی

معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه نرخ باروری کلی کشور اکنون حدود ۱.۳۴ است، گفت: نرخ جایگزینی جمعیت حدود ۲.۱ است؛ یعنی برای حفظ جمعیت، هر زن به‌طور متوسط باید بیش از دو فرزند داشته باشد.

وی ادامه داد: نکته مهم این است که در میان افرادی که ازدواج کرده‌اند، نرخ باروری بیش از ۲.۴ است که از نرخ جایگزینی نیز بالاتر است.

این موضوع به ما نشان می‌دهد که باید در سیاستگذاری، توجه بیشتری به جوانانی داشته باشیم که هنوز ازدواج نکرده‌اند.

رئیسی تأکید کرد: اگر جوانانی که در سن ازدواج هستند بتوانند ازدواج کنند، با توجه به نرخ باروری بالاتر در میان افراد متأهل، احتمال رسیدن کشور به نرخ جایگزینی جمعیت بسیار بیشتر خواهد شد.

اقدامات وزارت بهداشت برای حمایت از فرزندآوری

وی با اشاره به نقش وزارت بهداشت در حوزه جمعیت گفت: شبکه گسترده بهداشت و درمان کشور ظرفیت مناسبی برای فرهنگسازی، مشاوره‌های ازدواج، آموزش و ارائه مشاوره‌های فرزندآوری دارد و وزارت بهداشت از این ظرفیت استفاده می‌کند.

معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین از توسعه مراکز ناباروری در کشور خبر داد و گفت: برنامه‌ریزی شده است که در هر ۳۱ استان کشور یک مرکز ناباروری وجود داشته باشد و این مراکز توسعه یافته‌اند. این خدمات با حمایت دولت و بیمه‌ها در حال پشتیبانی است، اما این اقدامات به تنهایی کافی نیست و باید به سایر موانع نیز توجه شود.

رئیسی با اشاره به مهم‌ترین مسائل جمعیتی کشور خاطرنشان کرد: نخست باید زمینه ازدواج جوانان فراهم شود، سپس فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول کاهش یابد؛ چرا که این فاصله در حال حاضر گاهی بیش از چهار سال است. همچنین فاصله میان تولد فرزندان نیز باید مورد توجه قرار گیرد تا بتوانیم نسلی پویا، جوان و آینده‌ساز برای ایران داشته باشیم.

وی گفت: سیاستگذاران باید از یک سو موضوع جوانی جمعیت و از سوی دیگر استفاده حداکثری از ظرفیت جوانان فعلی کشور را مورد توجه قرار دهند، چرا که این نسل جوان، نیروی محرکه، خلاق و مولد کشور است و باید پیش از ورود جامعه به مراحل بعدی ، از این ظرفیت به بهترین شکل استفاده کرد.