فریاد بیماران نادر؛ حقوق بشر در دام تحریم‌ها و سکوت جهانی

به گزارش رکنا، یاسر داوودیان رییس هیات مدیره بنیاد بیماری های نادر ایران در یادداشتی نوشت:  وقتی از حقوق انسان‌ها سخن می‌گوییم، یعنی برای کرامت، جان و زندگی آن‌ها ارزش و جایگاه قائل هستیم. حقوق بشر زمانی معنا پیدا می‌کند که بدون تبعیض، بدون ملاحظات سیاسی و بدون نگاه دوگانه برای همه انسان‌ها اجرا شود. اما طی سال‌های اخیر، به دلیل تحریم‌های گسترده و یک‌جانبه آمریکا علیه مردم ایران، پرسش‌های بسیاری در ذهن افکار عمومی شکل گرفته است؛ پرسش‌هایی که همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند. آیا دموکراسی همین رفتاری است که امروز از سوی آمریکا شاهد آن هستیم؟ آیا سکوت سازمان‌های بین‌المللی، به‌ویژه سازمان ملل متحد، در برابر آثار انسانی این تحریم‌ها، به معنای بی‌تفاوتی در برابر ظلم و حمایت غیرمستقیم از اقداماتی نیست که زندگی میلیون‌ها انسان را تحت تأثیر قرار داده است؟

امروز در جهانی زندگی می‌کنیم که گاهی تصمیم‌های بزرگ سیاسی، نه بر اساس منافع ملت‌ها، بلکه بر پایه رقابت‌های قدرت اتخاذ می‌شود و نتیجه آن را مردم عادی می‌پردازند. این واقعیت را می‌توان به‌صورت ملموس در ایران مشاهده کرد. فارغ از هرگونه جناح‌بندی سیاسی در داخل یا خارج از کشور، باید اندیشید که به چه قیمتی جان یک انسان بی‌گناه و یک کودک باید قربانی سیاست‌هایی شود که مدعی دفاع از آزادی، دموکراسی و حقوق بشر هستند. چگونه ممکن است کشوری که خود را پرچمدار آزادی بیان و دموکراسی معرفی می‌کند، سیاست‌هایی را دنبال کند که آثار مستقیم آن بر زندگی بیماران، کودکان، سالمندان و خانواده‌های عادی نمایان باشد؟ سکوت مجامع بین‌المللی در برابر چنین پیامدهایی، پرسش‌های جدی درباره کارآمدی و بی‌طرفی این نهادها ایجاد می‌کند.

امروز شاهد پایمال شدن حقوق کسانی هستیم که هیچ نقشی در اختلافات سیاسی و تصمیم‌های دولت‌ها ندارند؛ انسان‌هایی که تنها می‌خواهند زندگی کنند، درمان شوند، درس بخوانند و آینده‌ای بهتر برای خود و فرزندانشان بسازند. کودکانی که در جامعه کوچک خود، یعنی خانواده، گرمای محبت را تجربه می‌کنند، اما بیرون از خانه با واقعیتی روبه‌رو می‌شوند که در آن فشارهای اقتصادی، کمبود امکانات و نگرانی از آینده، بخشی از زندگی روزمره آنان شده است. این نسل قرار است آینده را بسازد، اما اگر امروز قربانی تصمیم‌های سیاسی شود، فردای جهان چگونه خواهد بود؟ چه بلایی بر سر نسل‌هایی خواهد آمد که از همان سال‌های نخست زندگی، ناامنی، فشار و بی‌عدالتی را تجربه می‌کنند؟

ما در میانه بحرانی از کج‌فهمی نسبت به مفهوم انسانیت، در حال ثبت بخشی از تاریخ هستیم؛ تاریخی که نسل‌های آینده درباره آن قضاوت خواهند کرد. حقوق بین‌الملل که قرار بود حافظ کرامت انسان‌ها باشد، گاه چنان عمل می‌کند که انگار اصول اولیه آن به فراموشی سپرده شده است. قوانین و سازوکارهایی که باید برای دفاع از انسان‌ها به کار گرفته شوند، در بسیاری از موارد به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی تبدیل شده‌اند. هنگامی که منافع اقتصادی و سیاسی بر ارزش‌های انسانی غلبه می‌کند، نتیجه چیزی جز آسیب دیدن مردم بی‌گناه، افزایش رنج خانواده‌ها و به خطر افتادن آینده ملت‌ها نخواهد بود.

در این میان، بیماران از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه هستند. امروز در جهان حدود ۳۰۰ میلیون نفر با بیماری‌های نادر زندگی می‌کنند و بر اساس برآوردهای منتشرشده، در ایران نیز میلیون‌ها نفر به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با این بیماری‌ها درگیر هستند. هر بیمار تنها یک آمار نیست؛ پشت هر عدد، خانواده‌ای ایستاده که با دغدغه درمان، تهیه دارو و تأمین هزینه‌های زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کند. فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، مسیر دسترسی به برخی داروها و تجهیزات پزشکی را دشوارتر کرده و رنج این بیماران را دوچندان ساخته است. از همین رو، بسیاری از نهادهای بین‌المللی و کارشناسان همواره بر ضرورت مصون ماندن حوزه سلامت و درمان از منازعات سیاسی تأکید کرده‌اند، زیرا سلامت انسان‌ها نباید قربانی اختلافات دولت‌ها شود.

سؤال اینجاست؛ کدام کشور می‌تواند چنین حجم گسترده‌ای از فشار اقتصادی و انسانی را بدون آسیب تحمل کند؟ این تقابل‌ها بر چه مبنایی شکل گرفته‌اند و تا چه اندازه مردم عادی باید هزینه تصمیم‌هایی را بپردازند که هیچ نقشی در آن نداشته‌اند؟ این‌ها پرسش‌هایی هستند که تنها به ایران محدود نمی‌شوند، بلکه وجدان جهانی را به چالش می‌کشند. در نهایت، همه این پرسش‌ها ما را به یک سؤال اساسی می‌رساند: آیا انسانیت هنوز زنده است؟ آیا نهادهایی که با هدف دفاع از صلح، عدالت و حقوق انسان‌ها شکل گرفته‌اند، می‌توانند نسبت به رنج انسان‌های بی‌گناه بی‌تفاوت بمانند؟

آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، بازگشت به اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و احترام به کرامت انسان است. ادبیات حمله به زیرساخت‌های کشورها، فشار بر مردم و تبدیل مسائل انسانی به ابزار رقابت‌های سیاسی، نباید به رویه‌ای عادی در روابط بین‌الملل تبدیل شود. سیاست زمانی مشروعیت دارد که در خدمت انسان باشد، نه آنکه انسان را قربانی اهداف سیاسی کند. تاریخ این روزها را به خاطر خواهد سپرد و بی‌تردید درباره عملکرد دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی قضاوت خواهد کرد.