از دل بازارچه‌های محلی تا برندهای سراسری؛ روایتِ مبارزه تولیدات خانگی با چالش‌های بزرگ

 به گزارش رکنا اگرچه صنایع دستی ما پتانسیل‌های زیادی دارد، اما چالش‌هایی نیز وجود دارد که بر سر راه سرمایه‌گذاری در این حوزه قرار می‌گیرد: ضعف در بازاریابی و عدم دسترسی به بازارهای جهانی، کیفیت پایین محصولات تولیدی که موجب کاهش اعتماد مشتریان و بازار می‌شود، مشکلات حمایتی، یعنی عدم دسترسی به تسهیلات بانکی مناسب و نبود حمایت‌های دولتی، رقابت محصولات ماشینی با قیمت کمتر و تولید انبوه و... .

بقچه مادربزرگ بهترین مرجع تولید خانگی

ترانه یلدا_ هفته گذشته در طبقه همکف یکی از بلوک‌های شهرک اکباتان در یک بازارچه محلی شرکت کردم تا از نزدیک فرصت کنم از روحیه عرصه تولیدات خانگی و توانایی‌های تشکیلات کوچک بخش خصوصی در جمع کردن افراد و ارتقای کسب و کارشان، سر در بیاورم. حضور دو روزه‌ام در بازارچه خسته‌کننده، اما جالب بود و مرا با فعالیت‌های خوب عده‌ای مبتکر و کارآفرین آشنا کرد که موفق شده‌ بودند در سراسر ایران برندهایی را سر بیندازند و سپس توسط تشکیلات خانه هفت دست شناسایی و به تهران دعوت شوند.متوجه شدم که تولید خانگی، به ویژه صنایع دستی، در دوران اخیر در کشورمان با مشکلات اساسی روبه‌رو است. تقریبا تمامی مشتریان معدودی که به تماشا آمدند، نه محصولات دست ساخت، بلکه فقط مواد خوراکی خریدند، زیرا بودجه‌های کوچک خانم‌ها و خانواده توان خرید لباس و زیورآلات و کار دست‌هایی مانند بالش‌های گلدوزی شده (پته کرمان و سوزندوزی بلوچی و غیره) را نداشت. به کوسن‌های «دارایی» بخارایی من که حتی نیم‌نگاهی هم نینداختند، چون دارایی‌بافی در یزد بیش از نیم قرن است که منسوخ شده و مردم نظرشان به جنس ناآشنا جلب نمی‌شود. در یزد، چند سال است کارگاه‌های کوچک دارایی‌بافی به صورت نمایشی کارهایی می‌کنند، آن‌هم نه با شکل و شمایل و جنس رولحافی‌های مادربزرگ من -که همه از الیاف ابریشم بافته شده و در خیلی خانه‌های تهران معمول بود- بلکه از الیاف مصنوعی. آری. متاسفانه دیگر از پشم و پنبه و ابریشم خالص در دست‌بافته‌های جدید روستایی و شهری نشانی نیست و در ایران با وجود حضور نام «صنایع دستی» در تیتر یک وزارتخانه دولتی، دیگر کسی به کیفیت صنایع دستی ایرانی توجه و نظارتی ندارد.  با دوست دلسوزی که برای بهبود وضع زنان سرپرست خانوار طی ده سال گذشته هفت دست را راه‌اندازی کرد، صحبت کردم. مهندس مهرداد بهمنی-‌که مدیریت مرمت مجلس شورای قدیم و عمارت شهربانی در میدان مشق تهران را در کارنامه خود دارد- گفت که «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در حال حاضر فقط به بخش گردشگری توجه می‌کند و از صنایع دستی اصلا حمایت نمی‌کند. روی طراحی بر پایه نقوش محلی، روی بسته‌بندی و روی صادرات هیچ کار و کمکی نمی‌شود. در حالی که در هند و پاکستان از تمام دنیا سفارش می‌گیرند. در ایران نه فقط در زمینه منسوجات، بلکه برای کار فلز، سفال و چرم هم همین‌طور است.