فیلم / از مهاجرت معلمان تا فقرای شیک پوش و پیامدهای تورم؛ روایت رکنا از سه بحران بزرگ امروز ایران

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، مهم‌ترین اخبار امروز ۱۲ خردادماه که در گروه اجتماعی رکنا منتشر شد و با استقبال و بازخورد گسترده مخاطبان همراه بود، به موضوعاتی پرداخت که هر یک از زاویه‌ای متفاوت، بخشی از واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی امروز ایران را به تصویر می‌کشند.

از جمله این گزارش‌ها می‌توان به «مهاجرت بدون جا به جایی معلم ها از کشور در حال رخ دادن است! / خانواده های ایرانی مهاجر از ظرفیت معلمان داخل کشور با قیمت پایین تر از معلم های خارجی استفاده می کنند»، «فقرای شیک پوش؛ دیگر کت و شلوار هم نشانه رفاه نیست / پشت ظاهر مرتب مردم، بحران وحشتناک معیشت پنهان شده است / مردم یا قرض می کنند یا پس اندازهایشان را خرج می کنند؛ حقوق ها به دهم ماه هم نمی رسد» و «ایران در آستانه تورم سه‌ رقمی / جهش ۱۰۱ درصدی تورم روستایی، زنگ خطر فشار معیشتی است» اشاره کرد؛ گزارش‌هایی که هر کدام به نوعی از تغییرات عمیق در حوزه آموزش، معیشت و اقتصاد کشور پرده برمی‌دارند.

در ادامه، مروری کوتاه بر این سه گزارش پربازدید را می‌خوانید.

مهاجرت معلمان؛ بدون چمدان بستن!

سامان سلامیان، معلم و روانشناس، معتقد است شکل مهاجرت معلمان در سال‌های اخیر تغییر کرده و بسیاری از معلمان ایرانی بدون خروج از کشور، از طریق تدریس آنلاین برای دانش‌آموزان خارج از ایران درآمد دلاری کسب می‌کنند. به گفته او، خانواده‌های ایرانی مقیم خارج به‌ویژه برای دروس ریاضی، فیزیک، شیمی و برنامه‌نویسی ترجیح می‌دهند از معلمان ایرانی استفاده کنند؛ زیرا هم کیفیت آموزشی مطلوبی دریافت می‌کنند و هم هزینه کمتری نسبت به معلمان خارجی می‌پردازند. او هشدار داد که این روند به معنای انتقال بخشی از ظرفیت آموزشی کشور به بازارهای خارجی است و در برخی موارد حتی می‌تواند نگران‌کننده‌تر از مهاجرت فیزیکی معلمان باشد.

سلامیان همچنین با اشاره به تاثیر مشکلات اقتصادی بر نظام آموزشی گفت که افزایش تورم، گرانی کتاب‌ها و منابع آموزشی و کاهش جذابیت اقتصادی شغل معلمی، بسیاری از معلمان و حتی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان را به سمت مسیرهای شغلی دیگر سوق داده است. به باور او، مهاجرت معلمان تنها یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه می‌تواند به «مهاجرت امید» تبدیل شود و بر نگرش دانش‌آموزان نسبت به آینده اثر بگذارد. وی تاکید کرد که اگر برای حفظ نیروهای متخصص آموزشی چاره‌ای اندیشیده نشود، کشور در سال‌های آینده با کمبود نیروی انسانی، افت کیفیت آموزش و کاهش سرمایه اجتماعی مواجه خواهد شد.

تورم در کشور و پیامدهای اجتماعی آن

تورم در ایران به مرحله‌ای رسیده که از یک بحران اقتصادی فراتر رفته و به تهدیدی اجتماعی تبدیل شده است. بر اساس آمارها، تورم نقطه‌به‌نقطه روستایی به ۱۰۱ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور به ۸۳.۹ درصد رسیده؛ ارقامی که نشان می‌دهد هزینه زندگی در برخی مناطق نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده و اقتصاد در آستانه ورود به تورم سه‌رقمی سراسری قرار دارد. این وضعیت در حالی رخ می‌دهد که تورم شدید برای هشتمین سال متوالی ادامه یافته و میانگین تورم سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ به ۴۳.۲ درصد رسیده است. پیامد این روند، کاهش شدید قدرت خرید، کوچک‌تر شدن سبد معیشت خانوارها، حذف برخی کالاهای ضروری، افزایش فشار روانی و تشدید فقر به‌ویژه در مناطق روستایی است. کارشناسان معتقدند بخش مهمی از این تورم علاوه بر رشد نقدینگی، ناشی از کاهش تولید، اختلال در عرضه و افزایش هزینه‌های تولید است؛ عواملی که می‌توانند شکاف فقر، مهاجرت و نابرابری را بیش از پیش گسترش دهند.

فقرای شیک پوش

گفت‌وگوهای رکنا با چند کارمند و شهروند نشان می‌دهد پدیده «فقرای شیک‌پوش» به واقعیتی فراگیر تبدیل شده است؛ افرادی که با وجود ظاهر آراسته، در تأمین هزینه‌های روزمره با مشکلات جدی مواجه‌اند. برخی می‌گویند حقوقشان تنها یک هفته تا ۱۰ روز کفاف زندگی را می‌دهد و بخش عمده درآمدشان صرف اجاره، اقساط و بدهی‌ها می‌شود. بسیاری برای گذران ماه ناچار به اضافه‌کاری، داشتن چند شغل، استفاده از پس‌انداز یا حتی فروش طلا شده‌اند. در این میان، تفریح، سفر، رستوران و خریدهای معمولی به آرزو تبدیل شده و احساس عقب‌ماندگی، فرسودگی و ناامیدی در میان آنها افزایش یافته است؛ تا جایی که برخی زندگی خود را به «رباتی» تشبیه می‌کنند که فقط کار می‌کند تا از پس هزینه‌های ضروری برآید.