تاخیر یک ساله در پرداخت خسارت حمله پلنگ در گیلان از سوی محیط زیست / تهدیدی برای حفاظت از حیات وحش در خطر انقراض

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، یک دامدار در گیلان، در تماس با رکنا اعلام کرد که سال گذشته، هنگام چرای دام‌هایش، یکی از گاوهای او در پی حمله یک پلنگ به گله تلف شده است؛ اما با گذشت حدود یک سال، خسارت واردشده هنوز جبران نشده است.

این دامدار می‌گوید که ادامه چنین شرایطی می‌تواند باعث دلسردی و کاهش اعتماد دامداران به سازوکارهای حمایتی از جمله صندوق ملی محیط زیست شود. به گفته او، هرچند آسیب رساندن به گونه‌های حیات وحش اقدامی نادرست است؛ اما بی‌اعتمادی ناشی از تاخیر در پرداخت خسارت‌ها ممکن است برخی افراد را به واکنش‌های نادرست در برابر حیوانات مهاجم سوق دهد.

حفاظت از حیات وحش به عنوان یکی از ارکان اصلی پایداری محیط زیست، اهمیت فراوانی دارد. بخش قابل توجهی از چالش‌های زیست‌محیطی امروز، حاصل کاهش جمعیت گونه‌های جانوری و تهدید انقراض آنهاست؛ مسئله‌ای که در نهایت با زندگی انسان نیز پیوندی مستقیم دارد.

در سه دهه گذشته روند کاهش جمعیت گونه‌های حیات وحش کشور شدت گرفته و خطر انقراض برخی گونه‌ها به مرحله‌ای نگران‌کننده رسیده است. گونه‌هایی مانند پلنگ، یوزپلنگ، گور ایرانی، خرس سیاه و خرس قهوه‌ای، در کنار بسیاری از گونه‌های دیگر، با تهدیدهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند.

در سال‌های اخیر، عواملی همچون خشکسالی، تصرف زیستگاه‌های طبیعی، کاهش منابع غذایی، شکار بی‌رویه و تجارت غیرقانونی اعضای بدن گونه‌های جانوری نیز فشار مضاعفی بر حیات وحش وارد کرده است. در چنین شرایطی، برخی گونه‌ها برای بقا ناچار می‌شوند به محدوده‌های انسانی نزدیک شوند و همین مسئله موجب خسارت به دام‌ها، مزارع و گاه آسیب به انسان‌ها می‌شود.

این تعارض میان انسان و حیات وحش، یکی از چالش‌های جدی محیط زیستی کشور به شمار می‌رود؛ چالشی که در صورت نبود سازوکارهای حمایتی موثر، می‌تواند به حذف گونه‌های ارزشمند جانوری منجر شود.

بر اساس «بیمه‌نامه جامع پلنگ ایرانی»، سه محور اصلی برای جبران خسارت در نظر گرفته شده است:

۱- جبران خسارت واردشده به دام‌های اهلی شامل سگ گله یا نگهبان، گوسفند، بز، اسب، الاغ، قاطر، شتر و گاو در اثر حمله پلنگ و گرگ.

۲- جبران هزینه‌های درمان و پرداخت دیه فوت یا نقص عضو افراد آسیب‌دیده در اثر حمله پلنگ و گرگ.

۳- جبران خسارت واردشده به محیط زیست در صورت تلف شدن پلنگ، شامل مواردی مانند تصادفات جاده‌ای، شکار، طعمه مسموم، بیماری، خشکسالی، سیل، آتش‌سوزی و موارد مشابه.

با این حال، صرف وجود بیمه‌نامه کافی نیست و اثربخشی این طرح، به سرعت و شفافیت در پرداخت خسارت‌ها وابسته است. تاخیر طولانی در پرداخت، نه‌تنها معیشت دامداران را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ بلکه می‌تواند هدف اصلی این طرح یعنی کاهش تعارض انسان و حیات وحش را نیز با چالش روبه‌رو کند.

به نظر می‌رسد انتظار می‌رود صندوق ملی محیط زیست و همچنین سازمان حفاظت محیط زیست، با تسریع روند رسیدگی به پرونده‌های خسارت و شفاف‌سازی فرآیند پرداخت‌ها، از شکل‌گیری بی‌اعتمادی میان جوامع محلی جلوگیری کنند؛ چراکه حفاظت از گونه‌های ارزشمند و در معرض خطر انقراض، بدون همراهی و اعتماد مردم محلی دشوار خواهد بود.