هدف قرار دادن زیرساخت‌های علمی و آموزشی ایران تهدیدی برای سراسر جهان است

به گزارش رکنا، متن این بیانیه به این شرح است:

"باسمه تعالی

جنایت علیه علم؛ نامه سرگشاده به جامعه جهانی پیرامون تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه زیرساخت های علمی و آموزشی ایران

دبیرکل محترم سازمان ملل متحدمدیرکل محترم سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)

علم، میراث مشترک و بدون مرز بشری علم میراث مشترک بشریت است و شکل گیری آن حاصل تلاش تمدن‌های گوناگون در طول تاریخ است. تمدن ایرانی سهمی مهم و شناخته شده در این میراث جهانی داشته است؛ از دانشمندانی چون ابن سینا، ابوریحان بیرونی، خوارزمی و خیام در قرون گذشته و در زمان معاصر کسانی چون محمود حسابی، مریم میرزاخانی، مجید سمیعی، سعید کاظمی آشتیانی و دیگر دانشمندان را به جهان عرضه نموده که هر یک منشاء خدمات بزرگی برای بشریت بوده‌اند.

مواردی نظیر اعطای جایزه جهانی مصطفی (ص) به دانشمندان جهان، دارا بودن بیش از سه میلیون دانشجو و 80 هزار استاد در حدود دو هزار واحد دانشگاهی و موسسه آموزش عالی و پژوهشی، رتبه پنجم در فناوری نانو، میزبانی بزرگترین پارک فناوری غرب آسیا (پارک فناوری پردیس)، انتشار بیش از دو درصد از مقالات اسکوپوس، رتبه هفدهم انتشار مقالات در سال ۲۰۲۴ و اشتغال حدود صدهزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های مختلف جهان نشان دهنده نقش جدایی ناپذیر ایران در شبکه جهانی علم و فناوری است.

آسیب به نهادهای علمی و آموزشی با کمال تاسف تجاوز نظامی و حملات گسترده در ژوئن ۲۰۲۵ و مارس 2026 توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به زیرساخت‌های مدنی و نهادی علمی و آموزشی آسیب زدند. این مراکز به صورت هدفمند و برنامه ریزی شده مورد حمله قرارگرفته اند و موارد یاد شده خسارت های جانبی جنگ نبوده اند. این حملات با نقض آتش بس و حاکمیت و تمامیت ارضی ایران از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا انجام شده و جامعه علمی نمی تواند نسبت به آن بی تفاوت باشد.

در این حملات ، آسیب‌ها و صدمات زیر وارد شد:

- حمله به 700 مدرسه و واحد آموزشی از جمله بمباران مستقیم مدرسه شجره طیبه میناب

- آسیب دیدن چند دانشگاه و مرکز پژوهشی از جمله مرکز تحقیقات هوا فضا، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت ایران، انستیتو پاستور، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه شهید بهشتی

- جان باختن بیش از 290 دانش آموز و معلم در محیط های بی دفاع آموزشی

- کشته شدن 33 دانشجو در شهرهای مختلف و حمله نظامی به ناو آموزشی دنا و جان باختن تعداد 104 دانشجوی غیرمسلح

- تعطیلی فعالیت های علمی و تحقیقاتی بیش از 3 میلیون دانشجو و 17 میلیون دانش آموز و آسیبی جبران ناپذیر به اهدف توسعه علمی و آموزشی

- تهدید جانی بیش از 60 هزار دانشجوی بین المللی شاغل به تحصیل و تحقیق در ایران

- بمباران هدفمند مناطق مسکونی به منظور ترور بیش از 20 دانشمند به صورت خانوادگی، از جمله رئیس یکی از بزرگترین دانشگاه‌های غیردولتی ایران

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است : در ایران دانشمندان و پژوهشگران که نتایج یافته‌های علمی خود را بر بستری شفاف و مشروع (مقاله، کتاب و...) به جامعه علمی سراسر جهان عرضه می کردند،مورد حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتند.

هدف قراردادن این افراد و زیرساخت‌های علمی و آموزشی – به ویژه وقتی چنین اقداماتی به صورت علنی توجیه و تایید می شود – تهدید جدی برای امنیت جامعه علمی در سراسر جهان است.

بنابراین جامعه دانشگاهی وظیفه اخلاقی و حرفه‌ای خود می‌دانند که در کنار غیرنظامیان ، علاوه بر محکوم کردن مداخلات نظامی، از علم و زیرساخت های علمی دفاع کنند.سازمان ملل و نهادهای بین المللی و سایر کشورها باید موضع روشنی در برابر آن داشته باشند.

مصونیت علم و آموزش

حمله به مدارس، دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بین المللی در تعارض است. بر اساس اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی، مندرج در پروتکل الحاقی اول کنوانسیون های ژنو (۱۹۷۷)، اهداف غیرنظامی از جمله مؤسسات آموزشی و علمی نباید مورد حمله قرار گیرند. همچنین، کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ درباره حفاظت از اموال فرهنگی در زمان حمله های مسلحانه، بر ضرورت صیانت از مراکز علمی، آموزشی و فرهنگی تأکید دارد. از منظر حقوق بشر، این حملات با اعلامیه جهانی حقوق بشر و نیز میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی—که حق آموزش و حق مشارکت در پیشرفت علمی را تضمین می کند—مغایرت دارد .

از طرفی قطعنامه ۲۶۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد (۲۰۲۱) حملات علیه آموزش در زمان جنگ را محکوم کرده و بر ضرورت حفاظت از مدارس، دانشجویان، معلمان و زیرساخت های آموزشی تأکید می کند.

افزون بر این، توصیه نامه یونسکو درباره علم و پژوهشگران علمی (۲۰۱۷) بر امنیت پژوهشگران و حفاظت از آزادی علمی به عنوان تعهدی جهانی تأکید می کند. آنچه امروز در ایران روی داده، استمرار الگویی نگران کننده در تاریخ معاصر است. جامعه علمی جهان در دو دهه گذشته شاهد حملات مشابهی به دانشگاه ها، مدارس و مراکز پژوهشی در کشورهای عراق، افغانستان، سوریه، فلسطین، یمن و لبنان بوده است؛ حملاتی که نه تنها زیرساخت‌های علمی، بلکه جان هزاران دانشجو، معلم، پزشک و پژوهشگر را گرفت.

بی تفاوتی روزافزون نسبت به مصونیت علم و آموزش در میانه جنگ ها وجه مشترک این حملات است. این جنگ، جنایت علیه علم و بشریت است. جنایتی علیه صلح جهانی، زیرا علم یک بخش مهم صلح جهانی و زبان بشری بین المللی است. حمله به نهادهای علمی ایران، صرفا حمله به یک ملت نیست؛ حمله ای علیه اندیشه، پیشرفت و صلح جهانی است.

درخواست ها

ما، جمعی از دانشگاهیان، پژوهشگران و اعضای جامعه علمی جهانی، با احساس مسئولیت نسبت به آینده ی علم، آموزش و صلح جهانی، این نامه را در واکنش به حمالت نظامی اخیر ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی منتشر می کنیم؛ حملاتی که به طور مستقیم مراکز آموزشی، علمی، پژوهشی و غیرنظامی را هدف قرار داده و منجر به کشته شدن دانش آموزان، دانشجویان، استادان و دانشمندان شده است.

ما امضاکنندگان نامه از جنابعالی می خواهیم تا به مسؤولیت خویش در صیانت و حراست از علم و فناوری جهانی عمل کرده و ضمن محکوم کردن حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه مراکز علمی و آموزشی ایران، کلیة اقدامات حقوقی الزام آور برای پیشگیری از تکرار رفتارهای مشابه در آینده را صورت دهید. به صورت مشخص خواستار موارد ذیل هستیم: درخواست صدور بیانیه ای رسمی در محکومیت حملات به زیرساخت‌های علمی و آموزشی ایرانتشکیل کمیسیون مستقل حقیقت یاب بین المللی برای مستندسازی حملات به مراکز آموزشی و علمیفعال کردن سازوکارهای حقوقی و قضایی لازم جهت پاسخگو کردن آمران و عاملان این حملات در دیوان بین المللی دادگستری و سایر مراجع ذی صلاححفاظت و حمایت از دانشمندان و پژوهشگران در معرض تهدیدات مختلف در سطح بین المللی. بی تفاوتی در برابر چنین حملاتی می تواند امنیت جامعه علمی در سراسر جهان را به خطر اندازد ."