ترکیب شورای شهر را جدی بگیریم/ شورای شهر قوی، شرط تحقق حقوق شهروندی در شهرها

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در آستانه بحث‌های داغ درباره انتخابات شوراهای شهر، بار دیگر موضوع «مدیریت شهری» و کیفیت اداره شهرها به یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوهای کارشناسی تبدیل شده است.

محمد ثابت ایمان، پژوهشگر حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، معتقد است بسیاری از مشکلات امروز شهرها ریشه در برهم خوردن تعادل میان اضلاع اصلی مدیریت شهری دارد.

ثابت ایمان در گفت‌وگو با رکنا با اشاره به تحول مفهومی مدیریت شهری در دهه‌های اخیر می‌گوید:

«سال‌ها پیش از مثلث شهر، شهروند و مدیریت شهری صحبت می‌کردیم؛ اما با پیچیده‌تر شدن ساختارهای اقتصادی و اجتماعی، ضلع چهارمی به نام ذی‌نفعان به این معادله اضافه شد و این مثلث به مربع تبدیل شد. در یک وضعیت مطلوب، این چهار ضلع باید متوازن رشد کنند. اگر یکی از اضلاع دچار رشد نامتوازن شود، با یک چهارضلعی نامتقارن روبه‌رو می‌شویم؛ وضعیتی که امروز در بسیاری از شهرهای ما قابل مشاهده است.»

به گفته این کارشناس، یکی از مهم‌ترین اضلاع این مربع «شهروند» است؛ مفهومی که فراتر از هرگونه تعلق سیاسی یا اجتماعی، انسان را در عرصه مدنی صاحب حق می‌داند. او می‌گوید:

«وقتی از شهروند صحبت می‌کنیم، در واقع از انسانی سخن می‌گوییم که حقوق، کرامت و کیفیت زندگی‌اش محور تصمیم‌گیری‌های شهری است. ارتقای کیفیت زندگی مادی و معنوی شهروندان باید مهم‌ترین راهبرد هر نظام عادل در مدیریت شهرها باشد.»

ثابت ایمان با اشاره به رویکردی که در سال‌های گذشته در ادبیات مدیریت شهری مطرح شده، توضیح می‌دهد:

«یکی از مهم‌ترین تحولات نظری در این حوزه، حرکت از مفهوم شهرداری به‌عنوان یک سازمان صرفاً خدماتی به سمت نهادی اجتماعی است. نهادی که علاوه بر خدمات شهری، مسئول ارتقای سرمایه اجتماعی، فرهنگ شهری و کیفیت زیست شهروندان نیز هست.»

او معتقد است جامعه شهری ایران هنوز در حال گذار از «شهرنشینی» به «شهروندی» است؛ گذاری که به گفته او نیازمند زمان و بلوغ اجتماعی است.

«رسیدن از وضعیت صرفاً شهرنشینی به آرمان شهروندی، یک فرآیند تدریجی است. حتی با وجود سرعت بالای ارتباطات و تحولات فرهنگی در جهان امروز، شکل‌گیری یک الگوی پایدار شهروندی در جامعه ما حداقل دو دهه زمان نیاز دارد.»

این پژوهشگر حوزه مدیریت شهری در ادامه به پدیده‌ای اشاره می‌کند که از آن با عنوان «انقلاب اجتماعی نخبگان» یاد می‌کند؛ نسلی که به گفته او با ترکیبی از دانش، آگاهی تمدنی و نگاه تازه به مسائل اجتماعی وارد عرصه می‌شود.

«نسلی در راه است که جهان را متفاوت می‌بیند. دغدغه اصلی این نسل اخلاق، عدالت و کیفیت حکمرانی است. اگر این انرژی اجتماعی در مسیر درست هدایت شود، می‌تواند موتور تحول در مدیریت شهری و حتی ساختارهای کلان کشور باشد.»

ثابت ایمان معتقد است حلقه اتصال میان مردم و حاکمیت نیز در همین نقطه شکل می‌گیرد:

«ترمیم فاصله میان مردم و حاکمیت از مسیر تحقق واقعی مفهوم شهروندی می‌گذرد و مدیریت شهری می‌تواند مهم‌ترین کریدور این ارتباط باشد.»

او در پایان با تأکید بر اهمیت انتخابات شوراهای شهر می‌گوید:

«ترکیب شوراهای شهر را باید بسیار جدی گرفت. شوراها تنها یک نهاد محلی نیستند؛ بلکه می‌توانند محور تحول در حکمرانی شهری و حتی در سطح ملی باشند.»

به اعتقاد او، آینده شهرها بیش از هر زمان دیگری به کیفیت تصمیم‌گیری در شوراهای شهر و حضور نخبگان آگاه در این نهاد بستگی دارد.