«توفیق دارو» و «انستیتو پاستور ایران» زیر بمباران آمریکا و اسرائیل/ آسیب نظامی به ۲۵ مرکز دارویی

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  در میانه دود و آوار جنگ، جایی که نگاه‌ها بیشتر به خطوط نبرد دوخته می‌شود، یک جبهه کمتر دیده‌شده نیز وجود دارد؛ جبهه‌ای که در آن دارو، واکسن و امید برای ادامه زندگی حفظ می‌شود. در روزهای اخیر، صنعت دارویی ایران نیز از پیامدهای حملات در امان نمانده و بنا بر اعلام انجمن داروسازان ایران، حدود ۲۵ واحد تولیدی، توزیعی و داروسازی در کشور هدف حملات مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته‌اند.

به گفته دکتر هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، برخی از مهم‌ترین زیرساخت‌های دارویی نیز از این آسیب‌ها بی‌نصیب نمانده‌اند.

در میان مراکزی که به طور مستقیم مورد اصابت قرار گرفته‌اند، نام «توفیق دارو» و «انستیتو پاستور ایران» دیده می‌شود؛ مراکزی که هر کدام نقشی حیاتی در تأمین سلامت جامعه دارند. توفیق دارو از تولیدکنندگان مواد اولیه داروهای بیمارستانی و بخشی از داروهای ضدسرطان است و انستیتو پاستور نیز از قدیمی‌ترین مراکز تولید واکسن و فرآورده‌های تزریقی در کشور به شمار می‌رود.

انستیتو پاستور ایران نزدیک به یک قرن سابقه فعالیت دارد؛ نهادی علمی که زمانی حتی پیش از بسیاری از کشورهای منطقه، زیرساخت واکسن‌سازی را در ایران پایه‌گذاری کرد و امروز نیز با مراکز علمی و بهداشتی بین‌المللی در ارتباط است. با وجود آسیب‌هایی که برخی واحدهای این مجموعه متحمل شده‌اند، فعالیت سایر بخش‌ها ادامه دارد و روند تولید متوقف نشده است.

در مورد مجموعه «توفیق دارو» نیز بخش‌هایی از واحد تحقیق و توسعه و برخی قسمت‌های تولیدی آسیب دیده‌اند؛ بخشی که قلب نوآوری و توسعه داروهای جدید محسوب می‌شود. با این حال، مسئولان حوزه دارو تأکید می‌کنند که شبکه گسترده تولید در کشور مانع از اختلال جدی در تأمین دارو شده است.

در حال حاضر حدود ۲۴۰ کارخانه تولید دارو و نزدیک به ۸۰ واحد تولید مواد اولیه دارویی در ایران فعال هستند؛ شبکه‌ای که به گفته کارشناسان، در سال‌های گذشته و در مواجهه با تحریم‌ها، بحران کرونا و تجربه جنگ‌های پیشین، به تدریج تاب‌آوری خود را افزایش داده است.

با این حال آسیب‌ها تنها به خطوط تولید محدود نمانده است. برخی شرکت‌های توزیع‌کننده دارو نیز به صورت غیرمستقیم دچار خسارت شده‌اند. برای نمونه، یک انبار دارو و شیرخشک در همدان بر اثر اصابت ترکش آسیب دید؛ حادثه‌ای که می‌توانست روند تأمین را مختل کند، اما به دلیل وجود ذخایر در نقاط دیگر کشور، خدمات دارویی بدون وقفه ادامه یافت.

در همین حال مسئولان حوزه دارو تأکید می‌کنند که وضعیت ذخایر استراتژیک دارویی کشور «پایدار و مطلوب» است. این ذخایر به گونه‌ای مدیریت شده که حتی اگر چند واحد تولیدی یا توزیعی از چرخه خارج شوند، روند تأمین دارو برای بیماران دچار بحران نشود.

در کنار این ذخایر، شبکه گسترده ۱۸ هزار داروخانه در سراسر کشور نیز بخشی از ظرفیت پشتیبان نظام سلامت محسوب می‌شود؛ داروخانه‌هایی که بسیاری از آن‌ها به صورت شبانه‌روزی فعال‌اند و در شرایط بحرانی، نخستین نقطه دسترسی مردم به خدمات دارویی به شمار می‌روند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد انبارهای سازمان غذا و دارو همچنان مملو از دارو و اقلام ضروری است و کمبودهای محدود موجود نیز ارتباطی با شرایط جنگی اخیر ندارد و پیش از این نیز در برخی اقلام وجود داشته است.

با وجود همه فشارها، صنعت داروسازی کشور همچنان به فعالیت شبانه‌روزی ادامه می‌دهد؛ صنعتی که به گفته فعالان آن، در سال‌های طولانی تحریم، بحران‌های بهداشتی و تجربه جنگ، توان سازگاری و مقاومت خود را تقویت کرده است. بسیاری از متخصصان و داروسازان این روزها نیز مانند سایر بخش‌های درمانی، در خط مقدم تأمین سلامت جامعه ایستاده‌اند.

در همین میان، جامعه داروسازی ایران نیز بی‌هزینه از این شرایط عبور نکرده است. به گفته انجمن داروسازان، در جریان درگیری‌های اخیر دو داروساز جان خود را از دست داده‌اند؛ افرادی که تا آخرین روزهای فعالیت خود در حال خدمت‌رسانی به بیماران بودند.

کارشناسان حوزه سلامت تأکید می‌کنند که هدف قرار گرفتن مراکز درمانی و دارویی، برخلاف اصول و کنوانسیون‌های بین‌المللی است؛ زیرا این مراکز به طور مستقیم با جان بیماران و سلامت غیرنظامیان ارتباط دارند. با این حال، آنچه در عمل دیده می‌شود نشان می‌دهد زیرساخت‌های درمانی نیز از پیامدهای جنگ در امان نیستند.

با وجود این شرایط، در داروخانه‌های کشور نشانه‌ای از هجوم مردم برای ذخیره دارو دیده نمی‌شود؛ رفتاری که به گفته مسئولان، نشان‌دهنده اعتماد عمومی به ثبات تأمین دارویی است. شاید همین آرامش نسبی، مهم‌ترین نشانه از تلاش بی‌وقفه هزاران نفر در پشت صحنه نظام سلامت باشد؛ کسانی که حتی در روزهای بحران نیز تلاش می‌کنند چرخه حیاتی دارو متوقف نشود.