رشد ۱۳۵ درصدی مصرف دخانیات در دختران جوان؛ افزایش ۵۷ درصدی مصرف قلیان در زنان

معاون اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با استناد به آمارهای رسمی اعلام کرد: مصرف دخانیات در میان دختران ۱۸ تا ۲۵ سال حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته و طبق پژوهش‌ها، مصرف دخانیات در میان زنان در بازه سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ رشدی حدود ۸۸ درصدی داشته است. وی افزود: آنچه بیش از مصرف سیگار موجب نگرانی است، افزایش مصرف قلیان است که عمدتاً به‌صورت جمعی انجام می‌شود.

عبداللهی تصریح کرد: مصرف قلیان در میان زنان طی یک دوره پنج‌ساله با رشد ۵۷ درصدی همراه بوده، در حالی که این میزان در مردان ۱۷ درصد بوده است. این آمارها نشان می‌دهد الگوی مصرف دخانیات، به‌ویژه قلیان، با سرعت بیشتری در میان زنان و عمدتاً در گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال در حال گسترش است.

وی با اشاره به ارتباط مستقیم مصرف دخانیات و اعتیاد گفت: بر اساس آمار وزارت بهداشت، تقریباً همه افرادی که وارد چرخه اعتیاد شده‌اند، سابقه مصرف دخانیات داشته‌اند و این موضوع نشان می‌دهد دخانیات یکی از اصلی‌ترین دروازه‌های ورود به آسیب‌های اجتماعی است.

معاون اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه سالانه حدود ۶۰ هزار نفر در کشور بر اثر مصرف دخانیات جان خود را از دست می‌دهند، افزود: بخشی از این قربانیان افرادی هستند که خود مصرف‌کننده نبوده‌اند اما در معرض دود سیگار قرار داشته‌اند.

عبداللهی در ادامه با انتقاد از اجرا نشدن قوانین موجود، خاطرنشان کرد: قانون جامع مبارزه با دخانیات مصوب سال ۱۳۸۵ به دلیل موانع متعدد، به‌درستی اجرا نشده و مافیای قدرتمند دخانیات با منافع مالی گسترده، مانع اجرای مؤثر این قوانین می‌شود. واکنش‌ها به مواضع صریح دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۴۰۲، نمونه‌ای از میزان نفوذ این جریان‌هاست.

وی با اشاره به گردش مالی بالای بازار دخانیات گفت: گردش مالی این بازار سالانه به حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد که بخش عمده آن در اختیار شرکت‌های خارجی است. این در حالی است که با وجود تحریم‌ها، شرکت‌های بزرگ دخانیاتی خارجی به‌طور رسمی در کشور فعالیت و تولید دارند.

به گفته عبداللهی، سالانه حدود ۶۵ تا ۷۰ میلیارد نخ سیگار در کشور تولید می‌شود که بیش از ۸۰ درصد آن در اختیار شرکت‌های خارجی است و حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد این تولیدات در داخل کشور مصرف می‌شود؛ موضوعی که زنگ خطری جدی برای سلامت جامعه محسوب می‌شود.

وی همچنین پایین بودن قیمت سیگار در کشور را عامل شکل‌گیری پدیده «قاچاق معکوس» دانست و گفت: نه‌تنها تعداد شرکت‌های دخانی کاهش نیافته، بلکه فعالیت آن‌ها رو به افزایش است.

معاون اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای کنترل مصرف دخانیات اظهار کرد: در شورای عالی انقلاب فرهنگی، میز تخصصی پیشگیری فرهنگی و اجتماعی از مصرف دخانیات تشکیل شده و طی برگزاری ده‌ها جلسه با دستگاه‌های مختلف، پنج بسته سیاستی در حوزه‌های دانش‌آموزی، دانشگاهی، رسانه و فضای مجازی، اماکن عمومی و مقابله با دود دست دوم تدوین شده است.

عبداللهی با اشاره به نقش رسانه‌ها افزود: نمایش گسترده مصرف دخانیات در سریال‌ها و تولیدات شبکه نمایش خانگی یکی از چالش‌های جدی است و اگرچه جلساتی با ساترا برگزار شده، اما پدیده‌هایی مانند «بازیگرسالاری» و «کارگردان‌سالاری» می‌تواند مانع اجرای مصوبات شود. با این حال، بسته سیاستی جامع تصویب شده و به‌زودی ابلاغ خواهد شد.

وی تأکید کرد: در این بسته، محدودسازی دسترسی نوجوانان و جوانان به دخانیات و افزایش مالیات بر مصرف پیش‌بینی شده و درآمد حاصل از آن باید صرفاً در حوزه پیشگیری فرهنگی و اجتماعی هزینه شود.

معاون اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با یادآوری ممنوعیت فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال گفت: یکی از مصوبات مهم، ممنوعیت فروش، مصرف و تبلیغ دخانیات در شعاع ۱۰۰ متری مراکز آموزشی، پژوهشی و فرهنگی است که در انتظار ابلاغ نهایی قرار دارد.

عبداللهی در ادامه به رشد مصرف سیگارهای الکترونیکی اشاره کرد و گفت: تبلیغات فریبنده این محصولات با القای بی‌ضرر بودن یا کمک به ترک سیگار، موجب گسترش سریع مصرف آن‌ها شده است. مقابله با تولید، توزیع و افزایش آگاهی درباره مضرات این نوع سیگارها، از محورهای مهم بسته سیاستی جدید است.

وی در تشریح محتوای این بسته افزود: نخستین محور، پیشگیری از گرایش دانش‌آموزان به دخانیات است که با محورهایی چون آموزش مهارت‌های زندگی، تقویت مهارت «نه گفتن»، مشارکت خانواده‌ها و ایجاد محیط‌های آموزشی بدون دخانیات دنبال می‌شود.

عبداللهی ادامه داد: دومین محور به کاهش مصرف دخانیات در میان دانشجویان، به‌ویژه دختران اختصاص دارد و ایجاد دانشگاه‌های عاری از دخانیات و ارتقای آگاهی از جمله اقدامات پیش‌بینی‌شده است.

وی سومین محور را مقابله با تبلیغ و نمایش دخانیات در آثار چندرسانه‌ای عنوان کرد و گفت: هرگونه تبلیغ آشکار یا پنهان دخانیات، حتی در قالب‌های غیرمستقیم، باید به‌طور کامل ممنوع شود.

معاون اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به گسترش تبلیغ دخانیات در فضای مجازی، بر نقش نظارتی شورای عالی فضای مجازی تأکید کرد و افزود: چهارمین محور این بسته، ممنوعیت مصرف دخانیات در اماکن عمومی و محیط‌های کاری است؛ چرا که دود دست دوم یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای سلامت افراد غیرمصرف‌کننده به شمار می‌رود.