فیلم / ماموریت غیر ممکن پلیس ایران در بازگرداندن دختر ایرانی از افغانستان / چرا زهرا 12 ساله با خانواده اش صمیمیت نداشت ؟! / قسمت دوم

بن‌بست پلیس آگاهی تهران برای پیگیری پرونده در افغانستان

به گزارش اختصاصی رکنا، سرهنگ محمد گروسی، از کارآگاهان باسابقه پلیس ایران و رئیس پیشین اداره آدم‌ربایی و فقدان پلیس آگاهی تهران، در ادامه روایت این پرونده توضیح داد که پس از به دست آمدن اطلاعاتی درباره احتمال رفتن دختر نوجوان به افغانستان، پیگیری موضوع با موانع جدی روبه‌رو شد.

به گفته او، پلیس آگاهی تهران از ظرفیت‌های موجود در داخل کشور برای پیگیری پرونده استفاده کرد و از طریق پلیس بین‌الملل نیز موضوع را دنبال کرد. با این حال، بر اساس توضیحات گروسی در این گفت‌وگو، اعلام شد که امکان همکاری موردنظر با افغانستان از مسیر اینترپل فراهم نیست؛ مسئله‌ای که دسترسی مستقیم کارآگاهان به اطلاعات و همکاری پلیس افغانستان را با محدودیت مواجه کرد.

تشکیل جلسه محرمانه برای ادامه تحقیقات

گروسی با اشاره به دشواری‌های پیش‌آمده در روند رسیدگی گفت که با وجود محدودیت‌های موجود، تحقیقات متوقف نشد و جلسه‌ای با حضور فرماندهان ارشد برای بررسی راه‌های ادامه پیگیری پرونده تشکیل شد.

او تأکید کرد که به دلیل حساسیت موضوع، لازم بود این جلسات و اطلاعات مرتبط با تحقیقات به‌صورت محرمانه باقی بماند.

در ادامه این گفت‌وگو، مجری درباره نقش اطلاعات به‌دست‌آمده از مدرسه، دوستان و همکلاسی‌های دختر نوجوان پرسید و این موضوع را مطرح کرد که آیا این اطلاعات توانسته بود سرنوشت او را روشن کند یا خیر. گروسی نیز با اشاره به محدود بودن اطلاعات خانواده، بار دیگر بر اهمیت بررسی همه سرنخ‌ها در پرونده‌های فقدانی تأکید کرد.

چرا در تحقیقات پلیسی نباید هیچ سرنخی را نادیده گرفت؟

این کارآگاه باسابقه در بخشی از صحبت‌های خود به یکی از اصول مهم تحقیقات جنایی اشاره کرد؛ اینکه پلیس باید هر سرنخی را بررسی کند و نباید بر اساس قضاوت شخصی یا نگاه عمومی، ارزش اطلاعات را از پیش تعیین کند.

به گفته گروسی، ممکن است اطلاعاتی که از دید دیگران کم‌اهمیت به نظر می‌رسد، برای یک کارآگاه در مسیر کشف حقیقت اهمیت زیادی داشته باشد. از همین رو، بررسی دقیق جزئیات، حتی مواردی که در نگاه نخست ناچیز به نظر می‌رسند، می‌تواند در کنار سایر شواهد به پیشرفت تحقیقات کمک کند.

تحلیل روان‌شناس اجتماعی از فاصله عاطفی میان والدین و فرزندان

در بخش دیگری از برنامه، دکتر زهره عزیزی، دبیر انجمن روان‌شناسی اجتماعی ایران، با اشاره به اهمیت حضور متخصصان روان‌شناسی در بررسی پرونده‌های جنایی، بر ضرورت همکاری نزدیک‌تر میان پلیس و روان‌شناسان برای پیشگیری از جرم تأکید کرد.

او معتقد بود که بررسی بزه‌دیدگی نباید تنها به زمان وقوع جرم محدود شود؛ زیرا در بسیاری از موارد، پیش از آنکه یک کودک قربانی شود، فرایندی از آشنایی، ایجاد اعتماد و شکل‌گیری رابطه میان او و فرد مرتکب طی می‌شود.

گروومینگ؛ فرایندی که می‌تواند زمینه‌ساز فریب کودکان شود

دکتر عزیزی در توضیح این فرایند به مفهوم «گروومینگ» اشاره کرد؛ اصطلاحی که در مباحث مربوط به سوءاستفاده و فریب، برای توصیف روند نزدیک شدن تدریجی فرد آسیب‌رسان به قربانی و جلب اعتماد او به کار می‌رود.

به توضیح این روان‌شناس، یکی از مراحل اولیه این روند، دسترسی فرد به کودک است. پس از آن، ممکن است فرد با رفتارهای حساب‌شده برای جلب اعتماد کودک تلاش کند و به‌تدریج رابطه‌ای نزدیک با او شکل دهد.

در ادامه، احتمال دارد فرد از روش‌های دستکاری روانی استفاده کند تا بر تصمیم‌ها و رفتارهای کودک تأثیر بگذارد و کنترل بیشتری بر او پیدا کند. در نهایت، فریب می‌تواند زمینه وقوع رفتار آسیب‌رسان را فراهم کند.

این توضیحات نشان می‌دهد که در بررسی پرونده‌هایی از این دست، شناخت چگونگی شکل‌گیری رابطه و نحوه جلب اعتماد کودک نیز می‌تواند در کنار تحقیقات پلیسی اهمیت داشته باشد.

نقش خانواده در پیشگیری از گرفتار شدن کودکان در دام فریبکاران

دکتر عزیزی با تأکید بر اهمیت آموزش کودکان گفت که پیشگیری از بزه‌دیدگی باید پیش از وقوع حادثه آغاز شود. به باور او، کودکان لازم است متناسب با سن خود بیاموزند چگونه موقعیت‌های خطرناک را تشخیص دهند، به چه نشانه‌هایی در رفتار دیگران توجه کنند و در مواجهه با ارتباط‌های مشکوک از چه کسانی کمک بخواهند.

او همچنین نقش خانواده را در این زمینه بسیار مهم دانست و توضیح داد که آموزش کودک بدون آگاهی و همراهی والدین نمی‌تواند به‌تنهایی کافی باشد.

به گفته این روان‌شناس، والدین باید بدانند چگونه درباره مسائل حساس با فرزندان خود صحبت کنند، چه رفتارهایی ممکن است نشانه قرار گرفتن کودک در موقعیت آسیب‌پذیر باشد و در چنین شرایطی چگونه از او حمایت کنند.

چرا صمیمیت میان مادر و کودک اهمیت دارد؟

دکتر عزیزی در ادامه، ارتباط عاطفی میان والدین و فرزندان را یکی از پایه‌های اصلی پیشگیری از بزه‌دیدگی دانست. او به‌ویژه بر نقش مادر به‌عنوان یکی از منابع مهم حمایت عاطفی کودک تأکید کرد.

به توضیح او، کودک باید بتواند بدون ترس از تنبیه، سرزنش یا طرد شدن، درباره اتفاقات زندگی خود با والدین صحبت کند. اگر کودک احساس کند که در صورت بیان یک موضوع حساس با واکنش تند خانواده روبه‌رو نمی‌شود، احتمال بیشتری وجود دارد که ارتباط مشکوک یا موقعیت نگران‌کننده را با فردی قابل اعتماد در میان بگذارد.

این متخصص روان‌شناسی اجتماعی همچنین بر ضرورت آموزش والدین تأکید کرد تا بتوانند در مواجهه با موقعیت‌های حساس، به‌جای سرزنش کودک، شرایط را به‌درستی ارزیابی کنند و حمایت لازم را در اختیار او قرار دهند.

آموزش در مدرسه؛ حلقه مهم پیشگیری از بزه‌دیدگی

دکتر عزیزی در بخش پایانی این قسمت از گفت‌وگو، به نقش مدرسه در آموزش و پیشگیری اشاره کرد. محیط آموزشی می‌تواند در کنار خانواده، به کودکان کمک کند تا درباره امنیت فردی، تشخیص رفتارهای مشکوک و نحوه درخواست کمک آگاهی بیشتری به دست آورند.

از نگاه او، پیشگیری مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که خانواده، مدرسه و نهادهای مسئول در کنار یکدیگر فعالیت کنند و آموزش‌های لازم را متناسب با نیازهای کودکان ارائه دهند.

پرونده دختر ۱۲ ساله، در این گفت‌وگو علاوه بر طرح دشواری‌های تحقیقات پلیسی، فرصتی برای توجه به موضوع مهم‌تری نیز فراهم می‌کند: اینکه آموزش، ارتباط عاطفی امن با خانواده و آگاهی از شیوه‌های فریب می‌تواند در کاهش خطر بزه‌دیدگی کودکان نقش داشته باشد.