بالا آمدن فاضلاب در کوچه و خیابان های شهر رفیع در خوزستان / عضو شورای شهر رفیع: مردم هورالعظیم هم با آلودگی و بیماری دست و پنجه نرم می کنند، هم با نابودی معیشت و زیرساخت ها

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، محمد سواری، عضو شورای شهر رفیع، با اشاره به پیامدهای فعالیت میادین نفتی در محدوده تالاب هورالعظیم، از افزایش بیماری‌های صعب‌العلاج و تنفسی، آسیب به معیشت خانوارها، ضعف زیرساخت‌های درمانی و آموزشی و عملی‌نشدن تعهدات اجتماعی شرکت‌های نفتی انتقاد کرد. او با تأکید بر اینکه مخالف توسعه و منافع ملی نیست، خواستار توجه جدی به حقوق مردم محلی و جبران خسارت‌هایی شد که به گفته او، در سال‌های گذشته به زندگی و اقتصاد منطقه وارد شده است.

افزایش بیماری‌ها در کنار ضعف امکانات درمانی

محمد سواری با تکیه بر بیش از ۳۰ سال سکونت در منطقه و تجربه دو دوره عضویت در شورای شهر رفیع، گفت: من همیشه از تجربه میدانی صحبت می‌کنم، چون سال‌هاست در این منطقه زندگی کرده‌ام و مشکلات مردم را از نزدیک می‌شناسم. در جلساتی که با مسئولان محیط‌زیست، وزارت نفت و نهاد ریاست‌جمهوری داشته‌ایم، بارها درباره پیامدهای فعالیت‌های نفتی و خشک‌شدن بخش‌هایی از تالاب هورالعظیم صحبت کرده‌ایم.

او افزود: آمار بیماری‌های صعب‌العلاج، از جمله سرطان، در منطقه نگران‌کننده است. با توجه به جمعیت حدود پنج‌هزار نفری شهر، شمار این بیماران به نسبت جمعیت، از نظر ما بالاست. پیش‌تر بیشتر با موارد ابتلای سالمندان مواجه بودیم، اما اکنون نگرانی درباره ابتلای افراد جوان نیز افزایش یافته است. بیماری‌های تنفسی هم در منطقه فراوان است و این وضعیت نیازمند بررسی دقیق و تخصصی است.

سواری با اشاره به محدودیت امکانات درمانی رفیع اظهار کرد: مردم ما برای دسترسی به خدمات بیمارستانی با مشکلات جدی مواجه‌اند. فاصله منطقه تا نخستین بیمارستان مجهز حدود ۴۵ کیلومتر است و بیماران در مواردی ناچارند ابتدا به مراکز درمانی محلی مراجعه کنند و سپس برای ادامه درمان به مراکز دیگر انتقال یابند. در چنین شرایطی، حتی دسترسی به ابتدایی‌ترین خدمات درمانی نیز می‌تواند به مسئله‌ای دشوار تبدیل شود.

او ادامه داد: امکانات موجود در منطقه برای ماندگاری پزشکان متخصص کافی نیست. پزشکان پس از پایان دوره خدمت خود، معمولاً تمایلی به ادامه حضور در منطقه ندارند؛ زیرا زیرساخت‌ها و امکانات لازم فراهم نیست. در یک منطقه مرزی که مردم آن سال‌ها برای حفظ امنیت و تمامیت ارضی کشور ایستادگی کرده‌اند، انتظار می‌رود دسترسی به خدمات درمانی مناسب نیز در اولویت قرار بگیرد.

تعهدات اجتماعی نفت؛ وعده‌هایی که به گفته عضو شورای شهر عملی نشد

عضو شورای شهر رفیع با اشاره به فعالیت پروژه میدان نفتی سهراب در محدوده شهر گفت: پیمانکار این پروژه شرکت دانا انرژی است. از زمان آغاز فعالیت‌ها، درباره تعهدات اجتماعی شرکت و کمک به رفع مشکلات منطقه صحبت‌های زیادی مطرح شد، اما به گفته ما، بخش قابل‌توجهی از این وعده‌ها در حد نوشته و مصوبه باقی ماند و به مرحله اجرا نرسید.

سواری افزود: برای اجرای پروژه‌های کوچک شهری، از جمله تعمیر یا احداث یک فضای ورزشی، مرتب از مشارکت مالی صحبت می‌شود و از شهرداری انتظار دارند بخشی از هزینه را تأمین کند. در حالی که شهرداری منابع مالی کافی برای این کارها ندارد. این روند آن‌قدر طولانی می‌شود که در نهایت، گاهی اصل پروژه از دستور کار خارج می‌شود.

او با انتقاد از نحوه اجرای برنامه‌های حمایتی در مدارس اظهار کرد: ما پیشنهاد دادیم به جای توزیع صرف لوازم‌التحریر و کیف و دفتر، کیفیت محیط آموزشی دانش‌آموزان نیز بهبود پیدا کند. وقتی مدرسه کولر مناسب ندارد، سیستم گرمایشی آن دچار مشکل است یا تجهیزات آموزشی کافی در اختیار دانش‌آموزان نیست، توزیع لوازم‌التحریر به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات تحصیلی آنها را برطرف کند.

این عضو شورای شهر ادامه داد: پیشنهاد ما این بود که با همکاری دستگاه‌های مختلف، از جمله نهادهای حمایتی و گروه‌های سازندگی، یک برنامه مشترک برای بهبود وضعیت مدارس تدوین شود؛ اما این پیشنهاد به نتیجه مورد انتظار نرسید و برنامه توزیع اقلام دانش‌آموزی در اولویت قرار گرفت.

سواری با اشاره به مشکلات مالی یکی از مدارس منطقه گفت: همین روزهای اخیر، یک مدرسه با مشکل برق ساختمان مواجه شد که هزینه رفع آن حدود ۱۰۰ میلیون تومان برآورد شده بود. نه آموزش‌وپرورش توان تأمین این هزینه را داشت و نه شهرداری امکان پرداخت آن را داشت. در مواردی شرکت نفت برای رفع مشکلاتی از این دست وارد عمل شده، اما مسئله این است که حمایت‌ها باید به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده، مستمر و متناسب با نیازهای واقعی مردم انجام شود.

او همچنین از کمبود تجهیزات آموزشی، میز و صندلی مناسب و دوره‌های متنوع آمادگی برای کنکور و رشته‌های مختلف سخن گفت و تأکید کرد که دانش‌آموزان منطقه مرزی رفیع نیز باید از فرصت‌های آموزشی برابر برخوردار باشند.

«مخالف توسعه نیستیم؛ مردم منطقه را هم جزو ملت بدانید»

سواری با تأکید بر اینکه مخالفتی با توسعه کشور و منافع ملی ندارد، گفت: من مخالف منافع ملی نیستم و می‌دانم پروژه‌های نفتی ممکن است برای کشور اهمیت داشته باشند؛ اما خواهش من این است که مردم منطقه را هم جزو همین ملت بدانند. نمی‌شود از پروژه ملی صحبت کرد، اما مردمی را که در مجاورت آن زندگی می‌کنند، از منافع توسعه بی‌بهره گذاشت.

او افزود: مردم این منطقه در دوران جنگ تحمیلی برای دفاع از خاک کشور ایستادگی کردند. خانواده‌های ما سال‌ها در این سرزمین زندگی کرده‌اند و در سخت‌ترین شرایط، از زمین و مرزهای کشور دفاع کرده‌اند. امروز نیز مطالبه ما مقابله با توسعه نیست؛ حرف ما این است که خسارت‌های واردشده به زندگی مردم جبران شود و بخشی از منافعی که از منابع منطقه به دست می‌آید، برای بهبود شرایط همان منطقه هزینه شود.

این عضو شورای شهر ادامه داد: اقتصاد رفیع سال‌ها بر پایه کشاورزی، صیادی، دامداری و صنایع دستی سازگار با طبیعت شکل گرفته بود. خانواده‌ها در فعالیت‌هایی مانند بوریا‌بافی، کشاورزی و صیادی مشارکت داشتند و این مشاغل بخشی از معیشت پایدار مردم را تأمین می‌کردند. با کاهش آب ورودی، خشک‌شدن بخش‌هایی از تالاب و مشکلات ایجادشده برای کشاورزی و صیادی، این منابع درآمدی نیز آسیب دیده‌اند.

او با اشاره به ظرفیت دامداری منطقه گفت: رفیع و مناطق اطراف آن از قطب‌های دامداری و پرورش گاومیش به شمار می‌روند و دامداران منطقه در تأمین لبنیات و گوشت نقش دارند. با این حال، کاهش دسترسی به آب و علوفه، هزینه‌های نگهداری دام را افزایش داده است. در دوره‌هایی حتی برای تأمین آب مورد نیاز دام‌ها، ناچار به استفاده از تانکر شده‌ایم؛ وضعیتی که با ظرفیت طبیعی این منطقه سازگار نیست.

سواری با بیان اینکه آسیب به تالاب صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی نیست، تأکید کرد: وقتی تالاب آسیب می‌بیند، تنها آب و نیزار از بین نمی‌رود؛ معیشت خانواده‌ها، اشتغال، دامداری، صیادی و صنایع دستی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. به همین دلیل، ارزیابی پیامدهای فعالیت‌های نفتی باید همه ابعاد زندگی مردم را دربر بگیرد.

اشتغال بومی؛ از آمارهای اعلامی تا واقعیت بازار کار

عضو شورای شهر رفیع در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از نحوه جذب نیرو در پروژه‌های نفتی گفت: درباره اشتغال نیروهای بومی آمارهایی مطرح می‌شود که با آنچه ما در منطقه مشاهده می‌کنیم، همخوانی ندارد. برای مثال، ادعاهایی درباره تعداد نیروهای جذب‌شده از مناطق اطراف مطرح شده، در حالی که ما فهرست افرادی را که برای اشتغال ثبت‌نام کرده‌اند، در اختیار داریم و درباره میزان تحقق این وعده‌ها پرسش‌های جدی داریم.

او افزود: در جلسات اولیه پیشنهاد دادیم ظرفیت‌های شغلی متناسب با نیاز پروژه افزایش یابد و زمینه آموزش نیروهای بومی فراهم شود. همچنین چهار مهندس بومی را برای فرصت‌های شغلی مرتبط معرفی کردیم، اما به گفته ما، پیگیری مؤثری برای جذب آنها انجام نشد و در برخی موارد، نداشتن سابقه کار به‌عنوان مانع مطرح شد.

سواری ادامه داد: وقتی قرار است یک شرکت در محدوده شهر خودمان فعالیت کند، اگر جوانان همین منطقه نتوانند در آن سابقه کاری کسب کنند، چگونه باید تجربه لازم را به دست بیاورند؟ انتظار ما این است که به جای حذف نیروهای بومی به دلیل نداشتن سابقه، برنامه‌ای برای آموزش، مهارت‌آموزی و ایجاد فرصت ورود آنها به بازار کار تدوین شود.

او با اشاره به پرونده‌های مربوط به اراضی و مطالبات مردم نیز گفت: درباره برخی زمین‌ها و توافق‌های انجام‌شده، مردم همچنان با ابهام و مشکلات حقوقی مواجه‌اند. در مواردی، وعده‌هایی درباره تعیین تکلیف اسناد و پرداخت حقوق بهره‌برداران مطرح شد، اما به گفته ما، نتیجه مورد انتظار حاصل نشده است. این مسائل باید با شفافیت و از مسیر قانونی تعیین تکلیف شود تا حقوق مردم تضییع نشود.

جاده‌های فرسوده، آلودگی صوتی و آسیب به خانه‌های مردم

سواری با اشاره به تردد ماشین‌آلات سنگین در منطقه اظهار کرد: جاده‌های بین‌شهری ما وضعیت مناسبی ندارند و تردد خودروهای سنگین، به‌ویژه در شرایطی که وزن و استاندارد آنها محل سؤال است، نگرانی‌های بیشتری ایجاد کرده است. ما در این زمینه از راهداری نیز استعلام گرفته‌ایم و انتظار داریم موضوع به‌صورت تخصصی بررسی شود.

او افزود: تردد ماشین‌آلات سنگین در برخی مسیرهای نزدیک به بافت مسکونی، مشکلاتی از جمله آلودگی صوتی، آسیب به زیرساخت‌ها و نگرانی درباره خسارت به خانه‌ها ایجاد کرده است. در مواردی، مردم برای پیگیری این مشکلات به مسئولان محلی مراجعه کرده‌اند، اما به گفته آنها، نتیجه روشنی به دست نیامده است.

این عضو شورای شهر با انتقاد از ادعای وجود رابطه مناسب میان پروژه‌های نفتی و جامعه محلی گفت: اگر رابطه میان مردم و پروژه‌ها مطلوب است، چرا مردم برای رسیدگی به شکایت‌های خود با مشکل مواجه‌اند؟ چرا مسیرهایی که برای عبور ماشین‌آلات در اختیار پروژه قرار گرفته‌اند، پس از آسیب‌دیدن به وضعیت مناسب بازگردانده نمی‌شوند؟ تعامل واقعی زمانی شکل می‌گیرد که حقوق مردم رعایت شود و مسئولیت‌های قانونی و اجتماعی نیز به اجرا درآید.

سواری تأکید کرد: نمی‌توان از یک سو به زیرساخت‌ها و زندگی مردم آسیب وارد کرد و از سوی دیگر، اقدامات محدود حمایتی را جایگزین جبران خسارت دانست. کمک اجتماعی با جبران خسارت تفاوت دارد و این دو نباید با یکدیگر خلط شوند.

مهاجرت جوانان و تضعیف اقتصاد محلی

او با اشاره به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی خشک‌شدن بخش‌هایی از تالاب گفت: وقتی کشاورزی رونق خود را از دست می‌دهد، صیادی با محدودیت مواجه می‌شود، دامداری هزینه‌بر می‌شود و فرصت شغلی مناسبی وجود ندارد، جوانان انگیزه‌ای برای ماندن در منطقه نخواهند داشت. این شرایط به مهاجرت و کاهش ظرفیت انسانی منطقه منجر می‌شود.

سواری افزود: جمعیت شهر و مناطق اطراف تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله جنگ، شرایط اقتصادی و مشکلات معیشتی تغییر کرده است. آمارهای غیررسمی درباره جمعیت منطقه یکسان نیست، اما آنچه از نزدیک مشاهده می‌کنیم، کاهش تمایل بخشی از جوانان به ماندن و ساختن آینده در زادگاهشان است.

او ادامه داد: منطقه ما پیش‌تر ظرفیت‌های طبیعی قابل‌توجهی برای اشتغال داشت و مردم می‌توانستند از طریق کشاورزی، صیادی و دامداری زندگی خود را اداره کنند. امروز، وقتی آب کافی در اختیار کشاورز نیست و دامدار برای تأمین آب و علوفه با مشکل مواجه می‌شود، طبیعی است که معیشت خانوارها تحت فشار قرار بگیرد.

این عضو شورای شهر با اشاره به نقش تالاب در زندگی خانوارها گفت: بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی ما با طبیعت تالاب پیوند خورده بود. این مشاغل نه‌تنها برای خانواده‌های محلی درآمد ایجاد می‌کردند، بلکه بخشی از زنجیره تأمین محصولات کشاورزی، دامی و صنایع دستی را نیز تشکیل می‌دادند. بنابراین، احیای تالاب باید به‌عنوان بخشی از برنامه احیای اقتصاد محلی مورد توجه قرار گیرد.

نگرانی از تکرار سیلاب ۱۳۹۸؛ ضرورت لایروبی رودخانه نیسان

سواری در ادامه با اشاره به تجربه سیلاب سال ۱۳۹۸ و تنش آبی سال بعد از آن گفت: مردم منطقه هم سیلاب را تجربه کرده‌اند و هم کم‌آبی را؛ به همین دلیل، نسبت به مدیریت منابع آب نگرانی جدی دارند. در زمان سیلاب، خانواده‌ها با خطر آب‌گرفتگی و تخلیه خانه‌ها مواجه شدند و پس از آن نیز کاهش آب و مشکلات معیشتی فشار زیادی به مردم وارد کرد.

او با تأکید بر ضرورت آمادگی برای بارش‌های پیش‌رو افزود: اکنون که احتمال بارش وجود دارد، فرصت مناسبی است تا مسیر رودخانه‌هایی که مسدود یا کم‌عمق شده‌اند، به‌صورت اساسی لایروبی شوند. رودخانه نیسان یکی از مسیرهای مهم تأمین آب تالاب هورالعظیم است و وضعیت آن برای منطقه رفیع اهمیت زیادی دارد.

این عضو شورای شهر ادامه داد: تاکنون اقداماتی برای لایروبی انجام شده، اما به اعتقاد ما، حجم تجهیزات و امکانات به‌کارگرفته‌شده متناسب با نیاز منطقه نیست. انتظار داریم دستگاه‌های مسئول، از جمله سازمان آب و برق و شرکت‌های نفتی، امکانات لازم را در اختیار این عملیات قرار دهند تا پیش از وقوع بارش‌های احتمالی، مسیر جریان آب باز شود.

سواری تصریح کرد: هدف ما این است که هم خطر سیلاب برای خانه‌های مردم کاهش پیدا کند و هم آب بتواند به سمت تالاب هدایت شود. اگر آب به تالاب برسد، علاوه بر کمک به احیای زیست‌بوم، امکان بهبود شرایط کشاورزی، صیادی و دامداری نیز فراهم می‌شود. این اقدام هم به نفع مردم است و هم به حفظ محیط‌زیست کمک می‌کند.

او همچنین با اشاره به بالاتر بودن سطح رودخانه نیسان نسبت به برخی منازل مسکونی شهر، خواستار بررسی کارشناسی مسیرهای انتقال آب و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز خسارت شد.

فاضلاب شهری و زیرساخت‌های فرسوده؛ مشکلاتی فراتر از تالاب هورالعظیم

سواری در پایان با اشاره به مشکلات دفع فاضلاب در منطقه گفت: زیرساخت فاضلاب شهری نیز با مشکلات جدی مواجه است و در مواردی، خروجی فاضلاب به سمت زمین‌های کشاورزی می‌رود؛ موضوعی که نگرانی‌هایی درباره سلامت مردم و آسیب به فعالیت کشاورزی ایجاد کرده است. انتظار داریم این مشکل نیز در کنار مسائل مرتبط با تالاب و فعالیت‌های نفتی، در اولویت رسیدگی قرار بگیرد.

او تاکید کرد: مطالبه مردم رفیع روشن است؛ ما نه با توسعه کشور مخالفیم و نه خواهان محروم‌شدن کشور از منابع نفتی هستیم. حرف ما این است که توسعه نباید به بهای از دست رفتن سلامت، معیشت و آینده مردم یک منطقه تمام شود.

سواری در پایان گفت: مردم این منطقه سال‌ها از سرزمین خود محافظت کرده‌اند و اکنون انتظار دارند مسئولان نیز در کنار آنها بایستند. باید خسارت‌ها بررسی و جبران شود، تعهدات اجتماعی شرکت‌ها به‌صورت شفاف اجرا شود، فرصت‌های اشتغال واقعی برای نیروهای بومی فراهم آید و برای احیای تالاب و بهبود زیرساخت‌های درمانی، آموزشی، جاده‌ای و فاضلاب برنامه‌ای عملیاتی تدوین شود. مردم رفیع به وعده‌های تازه نیاز ندارند؛ آنها نتیجه اقدامات را در زندگی روزمره خود می‌خواهند.