وزارت راه متهم اصلی در قتلگاه یوزها/ انقراض یوزپلنگ آسیایی پشت چراغ قرمز اعتبارات ملی + فیلم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، بسیج کردن تمام دستگاه‌های اجرایی برای جلوگیری از نابودی یوزپلنگ آسیایی دیگر یک اولویت فانتزی نیست بلکه یک ضرورت امنیتی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود. تداوم تلفات جاده‌ای به معنای تیر خلاص به پیکر نیمه‌جان پروژه‌های حفاظتی است که با هزاران زحمت و مشارکت مردمی جان گرفته‌اند. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌تنهایی و بدون حمایت‌های مالی و لجستیکی وزارت راه و سایر نهادهای متولی، ابزار کافی برای دفاع از این گونه را در اختیار ندارد. مسئولان باید بپذیرند که تکرار فجایع جاده‌ای محصول مستقیم قصور در ایمن‌سازی زیستگاه‌هاست و هرگونه تأخیر در تخصیص بودجه و اجرای پروژه‌های پیشگیرانه به مثابه مشارکت در حذف دائمی این میراث ملی است. جامعه ناظر و کارشناسان منتظر ارائه گزارش شفاف از عملکرد عملیاتی دستگاه‌ها هستند، نه صرفاً بیانیه‌های کلیشه‌ای و قول‌های بی‌پشتوانه‌ای که در عمل هیچ سدی در برابر مرگ یوزها ایجاد نکرده است. اکنون زمان عبور از تعارفات اداری و ورود قاطعانه به مرحله عملیاتی است، زیرا فرصت برای احیای جمعیت‌های از دست رفته در سایر نقاط ایران به پایان رسیده و لکه‌های شمالی آخرین سنگر دفاعی هستند که در صورت اهمالِ دوباره، به سرنوشت تلخِ زیستگاه‌های مرکزی دچار خواهند شد.

تأثیر احیای جمعیت طعمه در پایداری زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی؛ گزارش مدیر پروژه ملی از وضعیت کنونی

باقر نظامی بلوچی، مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی، در تشریح جغرافیای زیستی این گونه ارزشمند حیات وحش در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی رکنا گفت که در گذشته پراکندگی یوزپلنگ آسیایی در دو پهنه اصلی شامل لکه مرکزی با محوریت استان های یزد، اصفهان، کرمان و خراسان جنوبی و لکه شمالی شامل استان های سمنان و خراسان شمالی تعریف می شد. متاسفانه جمعیت یوز در زیستگاه های مرکزی کشور به دلیل تلفات متعدد و عدم زادآوری مناسب از دست رفت و چند فرد نر باقی مانده در این مناطق نیز تا حوالی سال ۱۴۰۲ تلف شدند تا عملا زیستگاه های مرکزی خالی از این گونه ارزشمند شوند.

وی افزود در شرایط کنونی، کانون اصلی زیست و پویایی یوزپلنگ آسیایی به لکه شمالی کشور یعنی زیستگاه های واقع در استان های سمنان و خراسان شمالی محدود شده است. منطقه تحت حفاظت توران در استان سمنان به عنوان مهمترین پایگاه زادآوری این گونه شناخته می شود و در کنار آن زیستگاه های پیرامونی نقش کلیدی در بقای این گربه سان ایفا می کنند.

نظامی بلوچی با اشاره به ساختار حفاظتی این مناطق بیان کرد که مدیریت عرصه ها از طریق شبکه پاسگاه های محیط بانی و گشت زنی شبانه روزی محیط بانان انجام می شود. در این میان، یکی از مناطق کوچک تر واقع در این محدوده با وجود وسعت کم، از نظر تراکم طعمه شاخص بسیار مطلوبی دارد؛ به گونه ای که بیش از ۳۵۰۰ رأس از طعمه های اصلی یوز شامل آهو و سایر علفخواران در این محدوده سرشماری شده اند.

مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی با مرور پیشینه این منطقه یادآور شد که از سال ۱۳۹۵ به بعد هیچ گونه مشاهده و ثبتی از حضور یوز در این پهنه وجود نداشت و بسیاری آن را منقرض شده قلمداد می کردند. در گذشته به دلیل شیوع شکار غیرمجاز و فعالیت گسترده شکارچیان، جمعیت طعمه ها به شدت آسیب دیده بود. با این حال، تغییر رویکرد حفاظتی و تمرکز بر مشارکت جوامع محلی، نقطه عطفی در نجات این زیستگاه ایجاد کرد.

وی تصریح کرد تلاش مستمر محیط بانان و سازمان حفاظت محیط زیست برای آگاه سازی بومیان منطقه و همراه کردن شکارچیان قدیمی با برنامه های حفاظتی موجب شد تا طی یک دوره ۱۰ ساله، جمعیت طعمه ها رشد تصاعدی پیدا کند. افزایش امنیت و بازگشت طعمه ها بستری را فراهم آورد که سال گذشته و پس از ۹ سال بی خبری، حضور مجدد یوزپلنگ در این منطقه به ثبت برسد. این رخداد نشان دهنده اهمیت بی بدیل مشارکت مردم محلی، توجه به معیشت جوامع بومی و برقراری تعامل دوسویه میان محیط بانان و ساکنان حاشیه زیستگاه ها است.

نظامی بلوچی در بخش پایانی صحبت های خود با هشدار نسبت به شکنندگی وضعیت فعلی یوزپلنگ آسیایی تاکید کرد که این گونه ارزشمند هم اکنون بر لبه باریک انقراض حرکت می کند و خطر نابودی آن بیش از هر زمان دیگری جدی است. حفاظت از یوز دیگر صرفا یک وظیفه درون سازمانی برای محیط زیست نیست، بلکه نیازمند یک عزم ملی و همکاری بین دستگاهی است. دستگاه های دولتی و بخش خصوصی باید در زمینه های پشتیبانی مالی، تامین تجهیزات و تقویت نیروی انسانی مشارکت کنند و به طور ویژه، وزارت راه و شهرسازی موظف است با ایمن سازی محورهای مواصلاتی و رفع نقاط حادثه خیز در محدوده زیستگاه ها، مانع از تکرار حوادث مرگبار جاده ای برای بازماندگان این گونه نایاب شود.