چند ابهام درباره علمیات نجات خلبان جنگنده اف ۱۵ آمریکا در ایران / چرا از تصاویر نجات آلفا، خلبان F-۱۵ آمریکا خبری نیست؟

در داستان نجات دو خدمه جنگنده F-15E آمریکا که اوایل آوریل در ایران سرنگون شد، همه‌چیز درباره «براوو» گفته شده است؛ از سقوط وحشتناک و جراحاتش تا نزدیک به ۵۰ ساعت پنهان شدن در کوهستان، فرار از نیروهای ایرانی و لحظه‌ای که سرانجام نیروهای آمریکایی او را پیدا کردند. اما در کنار این داستان مفصل، یک شخصیت مهم تقریباً در سکوت محو شده است: «آلفا»؛ خلبان همان F-15E.

به گزارش رکنا به نقل از فرارو، او نخستین نفری بود که آمریکا در خاک ایران پیدا کرد و نجات داد؛ اما برخلاف براوو، در «60 Minutes» مقابل دوربین ننشست. تصاویر منتشرشده از عملیات نجات او نیز بسیار محدود است و در بخش‌هایی از فیلم، چیزی که دیده می‌شود پیکر فردی است که روی زمین قرار گرفته؛ اما برخلاف صحنه نجات براوو، لحظه انتقال آلفا به بالگرد به شکل واضح و قابل مشاهده ارائه نمی‌شود. همین تفاوت، یک سؤال ساده اما مهم ایجاد می‌کند: آلفا دقیقاً در چه وضعیتی پیدا شد و چرا درباره او این‌قدر کمتر صحبت شده است؟

آنچه می‌دانیم، در عین حال، داستانی بسیار جدی‌تر از یک غیبت ساده از تلویزیون است.

آلفا چند ساعت پس از سقوط پیدا شد

۳ آوریل، جنگنده F-15E با شناسه عملیاتی «Dude 44» در ایران سرنگون شد. هر دو عضو خدمه، خلبان و افسر سامانه‌های تسلیحاتی، با چتر از هواپیما خارج شدند اما در دو نقطه متفاوت فرود آمدند.

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، سه روز بعد در کاخ سفید جزئیات عملیات را تشریح کرد. به گفته او، هر دو نفر توانسته بودند از هواپیما اجکت کنند و علائم اضطراری آنها فعال بود. نیروهای آمریکایی ابتدا «آلفا» را پیدا کردند؛ همان خلبانی که در کابین جلوی F-15E قرار داشت. پس از شناسایی موقعیت او، واشنگتن تصمیم گرفت عملیات نجات را در روشنایی روز انجام دهد؛ تصمیمی که از نگاه نظامی بسیار پرریسک بود.

۲۱ هواگرد در موج نخست عملیات درگیر شدند؛ از A-10 و HC-130 گرفته تا بالگردهای HH-60W و نیروهای ویژه جست‌وجو و نجات. آنها وارد حریم هوایی ایران شدند و خود را به محل آلفا رساندند. ژنرال کین گفت نیروهای آمریکایی در مسیر و هنگام خروج زیر آتش قرار گرفتند و یکی از A-10های پشتیبان نیز آسیب دید. بالگرد حامل آلفا هم هنگام خروج از منطقه هدف تیراندازی قرار گرفت.

پس یک روایت رسمی  قطعی وجود دارد: آلفا در همان روز نجات یافت و زنده از ایران خارج شد.

اما یک واقعیت دیگر هم وجود دارد که در روایت‌های اولیه کمتر دیده شد: او مجروح بود.

آلفا فقط «پیدا» نشد؛ او آسیب دیده بود

گزارش CBS در ۶ آوریل، یعنی تنها چند روز پس از عملیات، به نقل از منابع آشنا با مأموریت نوشت که خلبان جنگنده جراحات جدی داشته است و در مقطعی پس از اجکت، مقام‌های آمریکایی نگران بودند که او زنده نماند. همان گزارش تأکید می‌کرد که وضعیت او هنگام انتقال اولیه خوب به نظر نمی‌رسید، اما در نهایت مشخص شد که زنده مانده و وضعیتش پایدار است.

این جزئیات، تصاویر مبهمی را که امروز در گزارش «60 Minutes» دیده می‌شود، معنادارتر می‌کند.

در تصاویر مربوط به براوو، بیننده با یک روایت تصویری نسبتاً کامل روبه‌روست: مردی مجروح که از محل اختفا خارج می‌شود، حرکت می‌کند و نیروهای آمریکایی او را به سمت بالگرد می‌برند. اما درباره آلفا، چنین روایت تصویری شفافی وجود ندارد. آنچه دیده می‌شود، در بخش‌هایی از تصاویر، فردی است که روی زمین قرار گرفته و سپس روایت تصویری به مراحل دیگر عملیات می‌رود.

تصاویر بالا مربوط به نجات آلفا و تصاویر پایین مربوط به نجات براوو است

البته از این تصاویر نمی‌توان نتیجه گرفت که آلفا بیهوش بوده، قادر به حرکت نبوده یا وضعیتش بحرانی بوده است. چنین نتیجه‌ای نیازمند تأیید رسمی پزشکی یا تصاویر کامل عملیات است؛ چیزی که در دسترس عموم نیست.

اما می‌توان یک نکته را با اطمینان گفت: برخلاف تصویری که شاید از عبارت «نجات در چند ساعت» ایجاد شود، آلفا هنگام نجات کاملاً بدون آسیب نبوده است.

پس چرا آلفا در «60 Minutes» نیست؟

اینجاست که ماجرا جالب‌تر می‌شود.

CBS در معرفی رسمی برنامه تقریباً تمام روایت را حول «براوو» بنا کرد؛ افسری که دو روز در ایران ماند. خود شبکه نیز صراحتاً نوشت که خلبان جنگنده در عرض چند ساعت نجات پیدا کرد، اما براوو دو روز در کوهستان ایران باقی ماند و این نخستین روایت عمومی او از ماجرا بود.

اما گزارش CNN که درست پیش از پخش برنامه منتشر شد، یک جزئیات مهم را فاش کرد: هر دو نظامی در ابتدا درباره حضور در برنامه تردید داشتند، اما در نهایت براوو پذیرفت و آلفا حاضر نشد مقابل دوربین قرار بگیرد. طبق همین گزارش، پنتاگون نیز اصل این موضوع را رد نکرد و سخنگوی وزارت دفاع آمریکا گفت تصمیم حضور در مصاحبه متعلق به خود دو نظامی بوده است.

این یعنی یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها، دست‌کم تا حدی پاسخ دارد: غیبت آلفا در «60 Minutes» ظاهراً به انتخاب خودش مربوط بوده است.

اما این پاسخ همه پرسش‌ها را حل نمی‌کند.

آیا وضعیت جسمی آلفا دلیل سکوت است؟

اینجا باید بین «واقعیت» و «احتمال» فاصله بگذاریم.

هیچ مقام آمریکایی نگفته است که آلفا به دلیل جراحاتش از حضور در تلویزیون منع شده است. همچنین هیچ گزارش رسمی وجود ندارد که وضعیت جسمی فعلی او را توضیح دهد.

از سوی دیگر، گزارش CBS بلافاصله پس از عملیات نشان می‌دهد که جراحات آلفا جدی بوده و حتی در نخستین ساعات، نگرانی‌هایی درباره زنده ماندنش وجود داشته است. ترامپ نیز پس از نجات هر دو نظامی گفت هر دو مجروح بودند اما در حال بهبود هستند.

بنابراین این فرض که وضعیت جسمی آلفا در نوع پوشش رسانه‌ای او مؤثر بوده باشد، منطقی است اما اثبات‌شده نیست.

و همین تمایز برای یک گزارش دقیق اهمیت دارد.

محرمانگی نظامی؛ توضیح محتمل دیگر

فرضیه دوم، محرمانگی است.

آلفا خلبان یک جنگنده رزمی F-15E بوده و عملیات نجات او نیز برخلاف یک عملیات عادی، در عمق خاک ایران، در روشنایی روز و در شرایط جنگی انجام شده است. در روایت رسمی آمریکا، جزئیات زیادی درباره نحوه پیدا کردن او، ارتباط نیروهای آمریکایی با او و چگونگی نزدیک شدن تیم نجات منتشر نشده است.

حتی درباره عملیات دوم نجات براوو نیز مقام‌های آمریکایی بعدها از مشارکت اطلاعاتی CIA و عملیات فریب برای گمراه کردن نیروهای ایرانی سخن گفتند. بنابراین نگرانی درباره افشای روش‌ها، قابلیت‌های اطلاعاتی یا تاکتیک‌های عملیات جست‌وجو و نجات کاملاً واقعی بوده است.

از طرف دیگر، آلفا خلبان جنگنده و نسبتا فردی مهمتر از افسر تسلیحات محسوب می‌شود. اگر فرض را بر این بگیریم که وضعیت جسمانی آلفا کاملا مناسب است پس این فرد هنوز هم در خدمت نیروهای مسلح آمریکاست و انتشار عمومی اطلاعات درباره این فرد که در عملیت نظامی مهم مشارکت داشته از لحاظ محرمانگی نظامی امکان‌پذیر نیست. در واقع بر اساس این فرضیه چون آلفا هنوز در خدمت نیروهای مسلح آمریکاست و چون خلبان فعال در یک عملیات نظامی مهم است، درباره او سخن گفته نمی‌شود و این  سیاست معمول ارتش آمریکا در قبال پرسنلی است که در عملیات حساس شرکت داشته‌اند.

و ابهاماتی که هنوز پابرجاست...

در روایت رسمی آمریکا، عملیات آلفا از نظر نظامی یک موفقیت کامل بود: خلبان پیدا شد، نیروهای نجات وارد ایران شدند، او را سوار بالگرد کردند و با وجود آتش، از منطقه خارج شدند. 

اما در روایت رسانه‌ای، آلفا به شخصیت فرعی تبدیل شده است.

براوو حرف می‌زند. داستان سقوطش را تعریف می‌کند. از جراحاتش می‌گوید. از ساعت‌هایی که در کوهستان گذراند روایت می‌کند. تصاویر نجاتش دیده می‌شود. فرماندهان آمریکایی درباره عملیات نجات او جزئیات فراوان می‌دهند.

آلفا اما تقریباً سکوت کرده است.

ما می‌دانیم کجا بود، چگونه پیدا شد و چه زمانی نجات یافت؛ اما نمی‌دانیم هنگام پیدا شدن دقیقاً در چه وضعیتی بود، چه جراحاتی داشت، چه اتفاقی در فاصله میان پیدا شدن تا سوار شدن به بالگرد افتاد، بعد از بازگشت چه دوره درمانی را پشت سر گذاشت و امروز دقیقاً چه می‌کند.

و شاید مهم‌تر از همه، نمی‌دانیم چرا خودش ترجیح داده است داستانش را تعریف نکند.

آنچه تاکنون به طور رسمی می‌دانیم این است که آلفا زنده از ایران خارج شد؛ اما جزئیات زندگی و وضعیت او پس از آن همچنان پشت دیوار محرمانگی و ظاهرا انتخاب شخصی خودش باقی مانده است.

در نتیجه، راز آلفا نه این است که «آیا زنده ماند یا نه». راز واقعی این است که چرا از میان دو مردی که در یک هواپیما سقوط کردند و در یک عملیات نجات شدند، یکی تبدیل به راوی داستان شد و دیگری همچنان تقریباً یک سایه باقی مانده است.

و پاسخ این سؤال، دست‌کم فعلاً، در هیچ بیانیه رسمی پنتاگون یا روایت «60 Minutes» وجود ندارد.