کمبود داروهای اعصاب و انسولین در داروخانه ها / حتی استامینوفن کدئین نیز به صورت سهمیه ای به داروخانه ها تعلق می گیرد + صوت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، یک داروخانه‌دار با اشاره به کمبود برخی داروهای پرمصرف و تخصصی در کشور، از محدودیت عرضه داروهایی مانند توپیرامات، آسنترا، ونلافاکسین با نام تجاری آلونتا، نورتریپتیلین و سیناریزین خبر داد و گفت: حتی  استامینوفن کدئین نیز به‌صورت سهمیه‌ای و در تعداد بسیار محدود به داروخانه‌ها تحویل داده می‌شود. به گفته او، افزایش قیمت دارو، بدهی بیمه‌ها به داروخانه‌ها و برخی شیوه‌های نامتعارف توزیع دارو، فشار مضاعفی بر داروخانه‌ها و بیماران وارد کرده است.

کمبود داروهای اعصاب و داروهای پر مصرف

این داروخانه‌دار در توضیح وضعیت موجودی داروها گفت: این روزها برخی داروهای اعصاب و روان با کمبود مواجه شده‌اند. از جمله این داروها می‌توان به توپیرامات، آسنترا، ونلافاکسین که برخی بیماران آن را با نام تجاری آلونتا می‌شناسند و نورتریپتیلین اشاره کرد. سیناریزین نیز که برای درمان سرگیجه استفاده می‌شود، از جمله داروهایی است که بیماران زیادی برای تهیه آن به داروخانه مراجعه می‌کنند؛ اما متاسفانه در مواردی موجود نیست.

وی افزود: حتی کدئین نیز به‌صورت سهمیه‌ای در اختیار ما قرار می‌گیرد و تعداد بسیار محدودی از آن به داروخانه تحویل داده می‌شود. واقعیت این است که ما از علت دقیق این کمبودها اطلاع نداریم و نمی‌توانیم با قطعیت بگوییم چرا چنین اتفاقی افتاده است. درباره دلایل مختلفی صحبت می‌شود، اما علت اصلی برای ما مشخص نیست.

سبدفروشی شرکت‌های دارویی؛ داروخانه‌ها مجبور به خرید مکمل می‌شوند

این داروخانه‌دار با اشاره به مشکلات تامین دارو توضیح داد: به نظر می‌رسد گاهی شرکت‌های دارویی نیز با مشکلاتی در تامین یا توزیع مواجه هستند. از سوی دیگر، موضوعی به نام «سبدفروشی» در بازار دارو وجود دارد؛ به این معنا که شرکت به داروخانه اعلام می‌کند برای دریافت سهمیه یک داروی خاص، باید مبلغ مشخصی از سایر محصولات، از جمله مکمل‌ها، خریداری کند.

وی ادامه داد: برای مثال، ممکن است به داروخانه گفته شود که اگر ۵۰ میلیون تومان از مکمل‌ها و محصولات دیگر خریداری کند، در مقابل تعداد محدودی از داروی موردنیازش، مثلا پنج بسته، به او تحویل داده می‌شود. این وضعیت داروخانه را ناچار می‌کند محصولاتی را بخرد که شاید در شرایط عادی چنین نیازی به تهیه آنها نداشته باشد.

به گفته او، سازمان غذا و دارو نیز پیگیر این موضوع است تا بتواند تا حدودی جلوی این شیوه را بگیرد؛ با این حال، سبدفروشی همچنان از مشکلاتی است که داروخانه‌ها با آن مواجه‌اند.

این داروخانه‌دار درباره سرنوشت مکمل‌هایی که در نتیجه این خریدهای اجباری وارد داروخانه می‌شوند، گفت: مکمل‌ها همیشه به‌راحتی فروش نمی‌روند. ما گاهی ناچار می‌شویم روی آن‌ها تخفیف بگذاریم یا حتی به بیمار پیشنهاد کنیم در کنار داروی مصرفی خود از یک مکمل نیز استفاده کند؛ آن هم در شرایطی که شاید تمایل شخصی ما چنین نباشد؛ اما برای اینکه بیمار دست خالی از داروخانه بیرون نرود و ما نیز شرمنده او نشویم، گاهی ناچار به چنین اقداماتی هستیم.

بدهی بیمه‌ها و شرکت‌ها؛ داروخانه‌ها زیر فشار مالی

وی با اشاره به مشکلات مالی داروخانه‌ها گفت: خود داروخانه‌ها بدهی‌های زیادی دارند و در مقابل، مطالباتشان از شرکت‌ها و بیمه‌ها نیز پرداخت نشده است. در حال حاضر، پرداختی بیمه‌های پایه، از جمله تأمین اجتماعی و بیمه سلامت، با مشکلات جدی مواجه است و مدت زیادی است که پرداختی مؤثری به داروخانه‌ها صورت نگرفته است.

این داروخانه‌دار افزود: داروخانه برای تأمین دارو باید از شرکت‌ها خرید کند، اما وقتی مطالباتش از بیمه‌ها پرداخت نمی‌شود، توان مالی آن برای خرید مجدد دارو کاهش پیدا می‌کند. این مسئله به‌تدریج هم تأمین دارو را دشوار می‌کند و هم فشار مالی زیادی به داروخانه وارد می‌آورد.

وی تأکید کرد: مشکلات داروخانه‌ها فقط به کمبود دارو محدود نمی‌شود؛ بدهی‌های انباشته، تأخیر در پرداخت مطالبات و شیوه‌های نامناسب توزیع نیز شرایط فعالیت را دشوار کرده‌اند. البته این مشکلات محدود به حوزه دارو نیست و بسیاری از اصناف نیز با دشواری‌های مشابهی روبه‌رو هستند، اما ما به دلیل اینکه مستقیماً با این وضعیت سروکار داریم، آثار آن را هر روز لمس می‌کنیم.

انسولین و گارداسیل؛ پای داروهای خاص به بازار آزاد باز شده است

این داروخانه‌دار در ادامه با اشاره به وضعیت داروهای خاص و وارداتی گفت: در حوزه دیابت، برخی بیماران که ناچار به استفاده از انسولین هستند، برای تهیه بعضی از انواع انسولین با مشکل مواجه می‌شوند. متأسفانه گزارش‌هایی از عرضه این داروها در بازار آزاد، از جمله در ناصرخسرو، وجود دارد.

وی افزود: درباره داروهایی مانند انسولین‌های وارداتی نیز مسئله فقط دسترسی نیست؛ بلکه باید مشخص باشد زنجیره تأمین و نگهداری دارو، به‌ویژه زنجیره سرد، به‌درستی رعایت شده است. وقتی دارویی که باید در شرایط دمایی مشخص نگهداری شود از مسیرهای غیررسمی تهیه می‌شود، این نگرانی وجود دارد که آیا شرایط نگهداری آن در تمام مراحل تأمین و عرضه رعایت شده است یا خیر.

این داروخانه‌دار با اشاره به کمبود برخی واکسن‌ها نیز گفت: در زمینه واکسن‌هایی مانند گارداسیل، که با نام تجاری خود شناخته می‌شود، نیز کمبودهایی وجود دارد. این واکسن در بازار آزاد با قیمت‌های بسیار بالا عرضه می‌شود و تهیه آن برای برخی بیماران دشوار شده است.

وی ادامه داد: گارداسیل از جمله محصولات وارداتی است که برای آن نمونه‌های مشابه نیز وجود دارد؛ از جمله واکسن‌های چهارظرفیتی و نه‌ظرفیتی. با این حال، ممکن است پزشک با توجه به شرایط بیمار، استفاده از یک برند مشخص را ترجیح دهد یا تجویز کند. در چنین شرایطی، بیمار ناچار می‌شود برای یافتن همان برند به داروخانه‌های مختلف مراجعه کند و حتی داروخانه‌های دولتی و مراکزی مانند داروخانه ۱۳ آبان را نیز جست‌وجو کند؛ آن هم بدون اینکه لزوماً بتواند داروی موردنظرش را به‌آسانی پیدا کند.

وی همچنین با اشاره به وارداتی بودن برخی محصولات مانند گارداسیل و لانتوس گفت: هرچند نمونه‌های تولید داخل یا مشابه برخی داروها در بازار وجود دارد، اما نمی‌توان همیشه گفت که این محصولات دقیقاً جایگزین همان برند موردنظر پزشک هستند. انتخاب دارو باید با توجه به شرایط بیمار و نظر پزشک انجام شود.

گرانی دارو؛ بیمار یا درمان را قطع می‌کند یا دارو را ورق به ورق می خرد

این داروخانه‌دار با تأکید بر تأثیر افزایش قیمت‌ها بر توان خرید بیماران گفت: گرانی دارو واقعاً روی میزان خرید مردم تأثیر گذاشته است. این مسئله فقط به دارو محدود نیست و افزایش قیمت‌ها در همه اقلام، از مواد غذایی و کالاهای روزمره گرفته تا محصولات دارویی، قابل مشاهده است. گاهی فرد برای خرید از یک سوپرمارکت هم با قیمت‌هایی مواجه می‌شود که او را شوکه می‌کند؛ حالا تصور کنید بیماری که مجبور است یک داروی مشخص را به‌طور مستمر مصرف کند، با چه شرایطی روبه‌رو می‌شود.

وی افزود: بیمار ممکن است هر بار که برای تهیه دارو مراجعه می‌کند، به دلیل هزینه بالا نتواند تمام داروهای موردنیازش را بخرد. برخی افراد به‌جای تهیه یک بسته کامل، فقط یک ورق دارو می‌خرند و می‌گویند تا زمان دریافت حقوق یا فراهم شدن پول، فعلاً با همین مقدار سر می‌کنند. بعضی دیگر نیز به‌طور کلی از خرید دارو منصرف می‌شوند.

این داروخانه‌دار با اشاره به افزایش قیمت برخی داروهای اعصاب و داروهای مرتبط با دیابت، از جمله گلوکوفاژ، گفت: ما شخصاً شاهد بوده‌ایم افرادی که برای افسردگی یا دیگر مشکلات روان‌پزشکی دارو مصرف می‌کردند، به دلیل افزایش قیمت‌ها مصرف داروهای خود را قطع کرده‌اند. این موضوع بسیار نگران‌کننده است، زیرا در برخی بیماری‌ها، تداوم درمان اهمیت زیادی دارد.

قطع خودسرانه داروهای اعصاب؛ از افسردگی تا اختلال دوقطبی

وی با اشاره به پیامدهای احتمالی قطع درمان گفت: متأسفانه گاهی بیماران به دلیل هزینه دارو از ادامه درمان منصرف می‌شوند. برخی افراد تصور می‌کنند می‌توانند داروی تجویزشده را کنار بگذارند و به‌جای آن از محصولات گیاهی یا روش‌های دیگر برای بهتر شدن حالشان استفاده کنند؛ در حالی که اگر روان‌پزشک برای فردی دارو تجویز کرده است، ادامه درمان باید مطابق نظر پزشک باشد.

این داروخانه‌دار ادامه داد: مسئله در مورد بیماری‌هایی مانند افسردگی، آلزایمر و به‌ویژه اختلال دوقطبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بیمار نباید صرفاً به دلیل مشکلات مالی، بدون مشورت با پزشک داروی خود را قطع کند یا شیوه درمانش را تغییر دهد. با این حال، وقتی فرد توان پرداخت هزینه دارو را ندارد، ممکن است ناچار شود از درمان صرف‌نظر کند؛ اتفاقی که ما بارها در داروخانه شاهد آن بوده‌ایم.

وی تأکید کرد: مسئله این است که بیمار باید بتواند داروی تجویزشده را در زمان لازم تهیه کند. وقتی هم‌زمان با کمبود دارو و افزایش قیمت‌ها مواجه می‌شود، حتی اگر بخواهد درمان خود را ادامه دهد، ممکن است امکان مالی یا دسترسی لازم را نداشته باشد.

چرا بیماران با نسخه هم نمی‌توانند تمام داروهایشان را بخرند؟

این داروخانه‌دار در توضیح وضعیت نسخه‌های دارویی گفت: گاهی بیمار با نسخه پزشک به داروخانه مراجعه می‌کند، اما بخشی از اقلام نسخه اصلاً موجود نیست. در نتیجه، حتی اگر بیمار توان پرداخت هزینه را داشته باشد، نمی‌تواند تمام داروهای تجویزشده را تهیه کند.

وی افزود: از طرف دیگر، مشکل پرداخت بیمه‌ها نیز وجود دارد. داروخانه باید هزینه خرید دارو را بپردازد و آن را در اختیار بیمار قرار دهد، اما ممکن است مطالباتش از بیمه با تأخیر طولانی پرداخت شود؛ به‌گونه‌ای که داروخانه نگران باشد هزینه دارویی که امروز تحویل می‌دهد، تا سال آینده به او بازنگردد. در چنین شرایطی، تأمین دوباره همان داروها دشوار می‌شود.

این داروخانه‌دار با اشاره به پیچیدگی‌های نسخه‌پیچی و پوشش بیمه‌ای گفت: جابه‌جایی برند دارو نیز همیشه ساده نیست، زیرا ممکن است قیمت نسخه و محاسبات بیمه با تغییر برند عوض شود. از سوی دیگر، باید مشخص باشد کدام اقلام تحت پوشش بیمه قرار دارند و هزینه نهایی برای بیمار چقدر خواهد بود. مجموع این مسائل باعث می‌شود بیمار گاهی نتواند همه اقلام نسخه را تهیه کند یا ناچار شود بخشی از درمان را به تعویق بیندازد.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین، مشکلات بیماران فقط مربوط به نسخه‌های بدون بیمه یا داروهای گران‌قیمت نیست؛ حتی افرادی که نسخه پزشک دارند و می‌خواهند داروهای خود را از مسیر قانونی تهیه کنند، ممکن است به دلیل نبود موجودی، هزینه بالا یا مشکلات پوشش بیمه‌ای با مانع مواجه شوند.

ورشکستگی داروخانه‌ها و خروج فعالان این حوزه از بازار

این داروخانه‌دار در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت همکاران خود و احتمال تعطیلی یا ورشکستگی داروخانه‌ها گفت: متاسفانه موارد زیادی از مشکلات شدید مالی داروخانه‌ها را شاهد بوده‌ایم. اقدامات و پیگیری‌هایی نیز در این زمینه انجام شده؛ اما شرایط همچنان برای بسیاری از فعالان این حوزه ناراحت‌کننده است.

وی افزود: تاخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات، بدهی داروخانه‌ها به شرکت‌های دارویی و مشکلات مربوط به تامین محصولات، همگی فشار زیادی به این صنف وارد می‌کنند. در کنار این مسائل، سبدفروشی نیز باعث می‌شود داروخانه برای دریافت داروهای موردنیاز، هزینه بیشتری برای خرید محصولات دیگر متحمل شود؛ محصولاتی که ممکن است به‌سرعت به فروش نرسند و سرمایه داروخانه را برای مدتی طولانی درگیر کنند.

این داروخانه‌دار تأکید کرد: ما این مشکلات را در محیط کار خود می‌بینیم و از نزدیک لمس می‌کنیم. وقتی داروخانه بدهی دارد، مطالباتش پرداخت نمی‌شود و در عین حال باید پاسخ‌گوی بیمارانی باشد که برای تهیه داروی ضروری خود مراجعه می‌کنند، ادامه فعالیت بسیار دشوار می‌شود. متأسفانه در حوزه درمان نیز مانند برخی دیگر از اصناف، مشکلات مالی می‌تواند فعالان این بخش را به سمت تعطیلی یا خروج از بازار سوق دهد.

وی در پایان گفت: آنچه امروز در داروخانه‌ها مشاهده می‌کنیم، مجموعه‌ای از مشکلات به‌هم‌پیوسته است؛ از کمبود برخی داروهای اعصاب، انسولین و واکسن‌ها گرفته تا افزایش قیمت‌ها، عرضه برخی داروها در بازار آزاد، سبدفروشی شرکت‌ها و تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات. در نهایت، فشار این مشکلات تنها بر دوش داروخانه‌دار نیست، بلکه بیمار نیز هزینه آن را می‌پردازد؛ بیماری که گاهی برای تهیه داروی ضروری خود ناچار به جست‌وجوی گسترده، خرید محدود یا حتی کنار گذاشتن درمان می‌شود.