بازار لاستیک زیر سایه گرانی / از رونق لاستیک‌های دست‌دوم تا فروش تایر با تاریخ تولید دستکاری‌شده

افزایش قیمت لاستیک نو باعث شده تعویض تایر برای بسیاری از رانندگان به هزینه‌ای سنگین تبدیل شود؛ به‌طوری‌که برخی از آن‌ها به جای خرید لاستیک نو، سراغ نمونه‌های دست‌دوم یا تعمیرشده می‌روند. از سوی دیگر، عرضه محدود لاستیک دولتی و گزارش‌هایی درباره دستکاری تاریخ تولید برخی تایرها، بر پیچیدگی‌های این بازار افزوده است.

لاستیک دولتی؛ عرضه محدود و عمدتاً با برند رازی

یکی از موضوعاتی که در جریان بررسی میدانی بازار لاستیک دنبال شد، وضعیت عرضه تایر دولتی بود. بیشتر فروشگاه‌هایی که مورد پرس‌وجو قرار گرفتند، اعلام کردند در حال حاضر لاستیک دولتی عرضه نمی‌کنند.

در میان معدود فروشگاه‌هایی که امکان عرضه این نوع تایر را داشتند نیز عمدتاً لاستیک برند رازی مشاهده شد. فروشندگان در پاسخ به علت محدود بودن تنوع محصولات دولتی توضیح دادند که در دوره جدید عرضه، فعلاً لاستیک رازی در اختیار بازار قرار گرفته است.

این وضعیت نشان می‌دهد وعده عرضه لاستیک دولتی، دست‌کم از نگاه خریداران و فروشندگان مورد بررسی، هنوز به معنای دسترسی گسترده و متنوع به تایر با قیمت دولتی نیست.

گرانی لاستیک نو، بازار دست‌دوم را رونق داد

یکی دیگر از مشاهدات قابل‌توجه در بازار لاستیک، افزایش استقبال از تایرهای دست‌دوم و تعمیرشده بود. این نوع لاستیک‌ها به‌ویژه در میان مالکان خودروهای داخلی مشتریان بیشتری پیدا کرده‌اند.

فروشندگان می‌گویند پیش از موج اخیر افزایش قیمت‌ها، تقاضا برای لاستیک دست‌دوم چندان بالا نبود؛ اما رشد قابل‌توجه قیمت تایر نو باعث شده بخشی از رانندگان برای کاهش هزینه‌های خود به سراغ نمونه‌های کارکرده یا تعمیرشده بروند.

به این ترتیب، افزایش هزینه خرید لاستیک نو تنها بر میزان فروش فروشگاه‌ها اثر نگذاشته، بلکه ترکیب تقاضا در بازار را نیز تغییر داده است. در شرایطی که تعویض هر چهار حلقه لاستیک می‌تواند هزینه زیادی به راننده تحمیل کند، برخی مصرف‌کنندگان ترجیح می‌دهند با پرداخت مبلغ کمتر، از تایرهای کارکرده استفاده کنند؛ انتخابی که البته باید با توجه به وضعیت فنی و ایمنی لاستیک انجام شود.

دستکاری تاریخ تولید لاستیک؛ تخلفی که خریداران باید مراقب آن باشند

موضوع دیگری که برخی فروشندگان در گفت‌وگوهای میدانی به آن اشاره کردند، تغییر تاریخ تولید درج‌شده روی لاستیک‌ها بود؛ اقدامی که به گفته آن‌ها هم در نمونه‌های ایرانی و هم در لاستیک‌های خارجی مشاهده می‌شود.

بر اساس اظهارات فروشندگان، در برخی موارد تاریخ تولید قدیمی تایر، برای مثال سال ۲۰۲۲، به سال‌های جدیدتر مانند ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶ تغییر داده می‌شود. چنین اقدامی می‌تواند باعث شود خریدار تصور کند لاستیک تازه‌تولیدشده‌ای تهیه کرده است، در حالی که تاریخ واقعی تولید آن قدیمی‌تر است.

فروشندگان معتقدند این موضوع در مورد برخی لاستیک‌های خارجی بیشتر دیده می‌شود؛ زیرا واردات نمونه‌های جدید با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده و همین مسئله زمینه سوءاستفاده برخی افراد را فراهم کرده است. به گفته آن‌ها، تغییر تاریخ تولید می‌تواند برای سودجویان، به‌ویژه در فروش تایرهای خارجی، منفعت مالی قابل‌توجهی ایجاد کند.

یکی از راه‌های تشخیص احتمالی دستکاری، بررسی شکل و فونت اعداد درج‌شده روی تایر و مقایسه آن با نمونه‌های معتبر همان برند است. برای مثال، خریدارانی که پیش‌تر از برندهایی مانند کومهو یا نکسن استفاده کرده‌اند، ممکن است با شناخت ظاهر نوشته‌ها و اعداد روی لاستیک، متوجه تفاوت‌های غیرعادی شوند.

با این حال، این روش به‌تنهایی تضمین‌کننده تشخیص اصالت تاریخ تولید نیست و خریدارانی که آشنایی کافی با مشخصات تایر ندارند، ممکن است در معرض فریب قرار بگیرند. بنابراین بررسی دقیق مشخصات و خرید از فروشندگان معتبر اهمیت زیادی دارد.

آزادسازی قیمت لاستیک؛ آیا تایر ارزان می‌شود؟

در میان خبرهای اخیر بازار، خروج لاستیک از شمول قیمت‌گذاری دستوری یکی از موضوعات بحث‌برانگیز بوده است. در همین زمینه، رئیس انجمن صنعت تایر اعلام کرده است که با خروج تایر از قیمت‌گذاری دستوری و دسترسی بهتر کارخانه‌ها به منابع مالی، تولید این محصول تا پایان سال ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت.

به گفته گنجی، در حال حاضر اختلاف قیمت کارخانه و بازار لاستیک بین ۶۰ تا ۱۰۰ درصد است و با تغییر شرایط قیمت‌گذاری، این فاصله کمتر خواهد شد.

با این حال، فروشندگان بازار نگاه محتاطانه‌تری به پیامدهای آزادسازی قیمت دارند. به اعتقاد آن‌ها، آزاد شدن قیمت‌ها لزوماً به کاهش نرخ لاستیک منجر نمی‌شود؛ چراکه تایر نیز مانند بسیاری از کالاهای دیگر تحت تأثیر شرایط اقتصادی، اخبار سیاسی و نوسانات نرخ ارز قرار دارد.

فروشندگان تأکید می‌کنند قیمت لاستیک‌های داخلی و خارجی هر دو از نرخ ارز تأثیر می‌پذیرد؛ زیرا بخشی از مواد اولیه مورد استفاده در تولید تایر داخلی نیز وارداتی است. به همین دلیل، حتی افزایش تولید و عرضه نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده کاهش قیمت نخواهد بود.

افزایش تولید الزاماً به معنای کاهش قیمت نیست

آنچه از بررسی میدانی بازار لاستیک و گفت‌وگو با فروشندگان به دست می‌آید، نشان می‌دهد مسئله اصلی خریداران تنها نحوه قیمت‌گذاری نیست. افزایش هزینه‌های تولید، وابستگی بخشی از مواد اولیه به واردات، نوسانات ارزی و محدودیت عرضه، همگی در تعیین قیمت نهایی لاستیک نقش دارند.

در چنین شرایطی، افزایش ۲۵ درصدی تولید که از سوی رئیس انجمن صنعت تایر مطرح شده، می‌تواند بر میزان عرضه و فاصله قیمت کارخانه و بازار اثر بگذارد؛ اما کاهش قیمت مصرف‌کننده به عوامل بیشتری از جمله ثبات اقتصادی و کنترل هزینه‌های تولید وابسته است.

در نهایت، بازار لاستیک در شرایطی قرار دارد که از یک سو رانندگان با هزینه بالای خرید تایر نو روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، رونق بازار دست‌دوم، محدودیت عرضه لاستیک دولتی و گزارش‌های مربوط به دستکاری تاریخ تولید، ضرورت نظارت و شفافیت بیشتر در این بازار را برجسته می‌کند.