فدراسیون فوتبال ایران چگونه از FIFA Forward استفاده می‌کند!؟

به گزارش رکنا، طبق این برنامه، هر اتحادیه ملی عضو فیفا، بر اساس نیازهای خاص خود، یک برنامه توسعه ۴ ساله تنظیم کرده و به فیفا ارائه می‌دهد.  فیفا پس از بررسی این برنامه‌ها، منابع مالی و فنی لازم را برای اجرای پروژه‌های اولویت‌دار اختصاص می‌دهد. بودجه کل این برنامه برای دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ برای تمام کشورهای عضو بیش از ۲ میلیارد دلار در نظر گرفته شده است. 

برای فوتبال ایران، این دوره به دلیل رفع ممنوعیت‌های بین‌المللی که سال‌ها بر فعالیت‌های این فدراسیون تحمیل شده بود، فرصت جدیدی برای همکاری گسترده‌تر با فیفا محسوب می‌شود. علاوه بر کمک‌های مالی، فیفا نیز در این چارچوب حمایت‌های فنی شامل ارسال مشاوران تخصصی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای مربیان و داوران و کمک به سازمان‌دهی مسابقات داخلی را به فوتبال ایران ارائه می‌دهد.

بر اساس اطلاعات منتشر شده در صفحه رسمی برنامه FIFA Forward در تاریخ ۱۵ خرداد ۱۴۰۳، کل منابع مالی اختصاص داده شده به پروژه‌های فوتبال ایران برای دوره ۲۰۲۳-۲۰۲۶ برابر با ۵.۲ میلیون دلار است که با نرخ ارز فعلی، معادل بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان می‌باشد. این مبلغ در قالب ۵ حوزه اصلی بین پروژه‌های مختلف تقسیم شده است:

✓ زیرساخت‌های ورزشی: ۸ میلیون دلار (معادل ۳۸۰ میلیارد تومان) برای ساخت و نوسازی ۲۰ ​زمین فوتبال استاندارد در مناطق محروم و روستایی سراسر کشور، همچنین نوسازی سالن‌های تمرین تیم‌های ملی و مرکز آموزش مربیان فدراسیون فوتبال ایران.

✓ توسعه فوتبال پایه: ۶ میلیون دلار (۲۸۵ میلیارد تومان) برای اجرای طرح ملی آموزش فوتبال در ۱۰ هزار مدرسه ابتدایی و راهنمایی، تأمین تجهیزات آموزشی برای دانش‌آموزان، و برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای معلمان فوتبال مدارس در سراسر کشور.

✓ آموزش نیروی انسانی: ۴ میلیون دلار (۱۹۰ میلیارد تومان) برای اعزام ۲۰۰ مربی و داور ایرانی به دوره‌های آموزشی پیشرفته فیفا در کشورهای اروپایی و آمریکای جنوبی، برگزاری ۵۰ کارگاه آموزشی داخلی برای مربیان در سطوح مختلف، و تأمین تجهیزات آموزشی برای مرکز آموزش مربیان فدراسیون فوتبال ایران.

✓ تقویت تیم‌های ملی: ۵ میلیون دلار (۲۳۸ میلیارد تومان) برای حمایت از تیم‌های ملی در رده‌های امید، جوانان و بزرگسالان، شامل هزینه‌های اردوهای تمرینی، مسابقات دوستانه، و تجهیزات ورزشی برای تیم‌های ملی در مسیر حضور در مسابقات قاره‌ای و جهانی، از جمله مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶.

✓ توسعه فوتبال ویژه: ۲ میلیون دلار (۹۵ میلیارد تومان) برای توسعه فوتبال زنان، شامل برگزاری لیگ‌های استاندارد سراسری، حمایت از تیم ملی زنان، و همچنین حمایت از تیم ملی فوتبال پارالمپیک ایران و توسعه این رشته در سطح کشور.

اگرچه اختصاص این منابع می‌تواند نقطه عطفی در توسعه فوتبال ایران محسوب شود، اما انتقادی‌ها نیز در این باره وجود دارد. 

✓ اول از همه، مشکلات ارزی در ایران باعث شده که هزینه اجرای پروژه‌ها با نرخ ارز آزاد، تا ۳ برابر بیشتر از بودجه‌ای باشد که فیفا اختصاص داده است، به طوری که برخی پروژه‌های زیرساختی با تاخیر مواجه شده‌اند. 

✓ دوم، کمبود شفافیت در گزارش هزینه‌کرد بودجه‌های فیفا در دوره‌های گذشته، باعث شده که برخی از طرفداران فوتبال ایران، از صحت و سنجیده شدن این اعداد مطمئن نباشند. 

✓ سوم، مشکلات زمین‌گیری و تأمین مجوزهای ساخت و ساز در برخی مناطق، اجرای پروژه‌های زیرساختی را با موانع قانونی و اداری مواجه کرده است.

در کل، کمک‌های فیفا به فوتبال ایران در دوره جدید، اگرچه به صورت مرحله‌ای و با شرایط نظارتی پرداخت می‌شود، اما می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سطح فوتبال کشور ایفا کند. برای اینکه این منابع به بهترین شکل مصرف شوند، فدراسیون فوتبال موظف است شفافیت کامل در مورد نحوه هزینه کردن بودجه‌ها را به عموم ارائه دهد، و مشکلات اجرایی موجود را به سرعت برطرف کند. 

اگر این اتفاق بیفتد، می‌توانیم در آینده نه تنها سطح تیم‌های ملی ایران بهبود یابد، بلکه زیرساخت‌های پایه فوتبال در سراسر کشور نیز به سطح قابل قبولی برسد و فرصت حضور در مسابقات بزرگ جهانی برای تیم‌های ایرانی فراهم گردد.

برنامه FIFA Forward در واقع «قلب تپنده» استراتژی توسعه فوتبال در جهان است. فیفا با این برنامه، تلاش می‌کند شکاف بین کشورهای توسعه‌یافته فوتبال و کشورهای در حال توسعه را از بین ببرد. این برنامه صرفاً یک «کمک مالی» ساده نیست، بلکه یک «سیستم سرمایه‌گذاری مشروط» است. برای درک دقیق اینکه این برنامه چگونه کار می‌کند، باید آن را در چهار لایه بررسی کنیم:

 ۱. فلسفه و هدف 

▪️چرا این برنامه وجود دارد؟ فیفا معتقد است فوتبال زمانی به اوج خود می‌رسد که در همه جای جهان، از دهکده‌های دورافتاده تا شهرهای بزرگ، به صورت استاندارد برگزار شود.

▪️هدف اصلی این است: 

✓ دموکراتیزه کردن فوتبال: فراهم کردن امکانات برای همه (زن، مرد، جوان و مسن).

✓ توسعه زیرساخت: از استادیوم‌های بزرگ گرفته تا زمین‌های کوچک تمرینی.

✓ آموزش: ارتقای دانش فنی مربیان و داوران برای بالا بردن کیفیت بازی‌ها.

 ۲. فرآیند تخصیص بودجه 

▪️پول چگونه تعیین می‌شود؟ پول در این برنامه بر اساس «نیاز» و «پتانسیل» نیست، بلکه بر اساس یک فرآیند رسمی و مستند است:

۱.  ارائه طرح: هر فدراسیون ملی (مثلاً فدراسیون فوتبال ایران) باید پروژه‌های خود را (مثلاً ساخت ۱۰ زمین فوتبال پایه یا برگزاری دوره آموزشی مربیان) در سیستم مشخص فیفا ثبت کند.

۲.  ارزیابی فیفا: کارشناسان فیفا این پروژه‌ها را بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند با استانداردهای جهانی همخوانی دارد و صرفاً برای «هزینه‌های اداری» نیست.

۳.  تخصیص بودجه: پس از تایید، فیفا مبلغ را بر اساس آن پروژه‌های مشخص تخصیص می‌دهد. 

▪️نکته مهم اینجاست: فیفا پول را برای «خرید کالا یا خدمات» می‌دهد، نه برای اینکه فدراسیون هر کاری خواست انجام دهد.

 ۳. مکانیسم نظارت و کنترل 

▪️پول چگونه خرج می‌شود؟ این بخش مهم‌ترین قسمت برای جلوگیری از فساد است. فیفا از دو ابزار اصلی برای نظارت استفاده می‌کند:

✓ گزارش‌دهی مالی: فدراسیون باید با ارائه فاکتورها، رسیدها و مستندات رسمی، ثابت کند که هر دلار صرف همان پروژه‌ای شده که در ابتدا اعلام کرده بود.

✓ بازرسی‌های میدانی: کارشناسان فیفا می‌توانند از پروژه‌های اعلام شده بازدید کنند تا ببینند آیا آن زمین تمرینی که در گزارش آمده، واقعاً ساخته شده است یا خیر.

✓ سیستم‌های نظارتی دیجیتال: امروزه فیفا از پلتفرم‌های دیجیتال استفاده می‌کند تا روند مصرف بودجه را به صورت لحظه‌ای و با جزئیات بالا ردیابی کند.

 ۴. لایه‌بندی بودجه

▪️پول برای چه بخش‌هایی است؟ بودجه FIFA Forward معمولاً در چهار حوزه اصلی تقسیم می‌شود:

۱.  توسعه زیرساخت‌ها: ساخت زمین، سالن‌های ورزشی و تجهیزات.

۲.  توسعه فوتبال: برنامه‌های لیگ‌های پایه، آموزش مربیان و توسعه فوتبال زنان.

۳.  برنامه‌های اجتماعی: استفاده از فوتبال برای سلامت، صلح و آموزش در جوامع.

۴.  مدیریت و حاکمیت: بهبود ساختار مدیریتی فدراسیون و شفافیت مالی.

مجید روان‌ستان