ناوهای آمریکا در تیررس موشک های بالستیک‌ ایرانی

به گزارش رکنا به نقل از فارس ، سرلشکر محسن رضایی از شلیک یک موشک بالستیک «خاص» به‌سوی ناو آمریکایی خبر داد؛ اقدامی که به گفته او، ۴۸ ساعت پیش از این اظهارات انجام شد تا طرف آمریکایی جدیت هشدار ایران را در میدان ببیند.

 دبیر شورای عالی امنیت ملی، وضعیت ایجادشده برای ناو را با عبارت «واقعاً یک جهنمی به وجود آمد» توصیف کرد و از گریز آن خبر داد.

توضیح او درباره هدف شلیک، محور راهبردی واقعه را روشن می‌کند: «برای اینکه اینها تهدید ما را باور کنند، ما این شلیک را انجام دادیم.»

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز در اطلاعیه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، اصل شلیک موشک‌های بالستیک سپاه به‌سوی یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن موشک‌انداز خود را تأیید کرد.

 به این ترتیب، وقوع حمله به شناورهای جنگی آمریکا در اطلاعیه رسمی طرف مقابل نیز ثبت شد.اهمیت این اقدام، در پیوند میان توان تسلیحاتی و تصمیم به استفاده از آن است.

 ایران برای باورپذیر کردن هشدار خود، فرمان شلیک داده و نشان داده است که ابزار نظامی اعمال فشار نیز می‌تواند موضوع پاسخ قرار گیرد.

از ساخت موشک تا اعتبار تهدید

بازدارندگی با موجودی انبار تسلیحات به‌تنهایی شکل نمی‌گیرد. طرف مقابل باید احتمال استفاده از آن تسلیحات را نیز جدی بگیرد. ممکن است از وجود موشک‌های ضدکشتی اطلاع داشته باشد، اما تصور کند هزینه‌های حمله به ناو آمریکایی، مانع تصمیم به شلیک خواهد شد.

سخنان رضایی نشان می‌دهد که هدف اقدام اخیر، تغییر همین محاسبه بوده است. ایران می‌کوشد به واشنگتن بفهماند که فشار دریایی، برای نیروهای مجری آن نیز خطر ایجاد می‌کند؛ خطری که باید در تصمیم درباره ادامه مأموریت لحاظ شود.

پشتوانه این پیام، مسیری است که ایران سال‌ها پیش در توسعه موشک‌های بالستیک ضدکشتی آغاز کرده بود. خلیج فارس و هرمز، نمونه‌های شناخته‌شده این مسیرند و قاسم بصیر نیز بخشی از ظرفیت گسترده‌تر بالستیک ساخت ایران را نمایندگی می‌کند.

موشک خلیج فارس؛ برد ۳۰۰ کیلومتر با سرجنگی ۶۵۰ کیلوگرمی

«خلیج فارس» از موشک‌های بالستیک ضدکشتی ساخت ایران است که با پیشران سوخت جامد، برد اعلام‌شده ۳۰۰ کیلومتر و سرجنگی ۶۵۰ کیلوگرمی معرفی شد. در مشخصات منتشرشده، هدایت اپتیکی در مرحله نهایی پرواز برای آن تشریح شده است؛ قابلیتی برای هدایت موشک به‌سوی هدف در بخش پایانی مسیر. مشخصات منتشرشده خلیج فارسشلیک این موشک علیه اهداف دریایی در رزمایش پیامبر اعظم ۶ در سال ۱۳۹۰ اعلام شد.این سابقه اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد اختصاص توان بالستیک به مأموریت دریایی، بخشی از برنامه بلندمدت دفاعی ایران بوده است. توسعه چنین سلاحی، امکان اثرگذاری بر موازنه دریایی را فراتر از شمار و اندازه شناورها فراهم می‌کند و توان موشکی مستقر در خشکی را نیز وارد این معادله می‌سازد.

هرمز؛ از هدف راداری تا شناور متحرک

خانواده «هرمز» ادامه توسعه این ظرفیت با مأموریت‌های متفاوت است. «هرمز ۱» با برد حدود ۳۰۰ کیلومتر و مأموریت ضدرادار معرفی شد. جستجوگر آن، امواج راداری منتشرشده از هدف را دنبال می‌کند؛ ویژگی‌ای که آن را از موشک دارای هدایت نهایی اپتیکی متمایز می‌سازد.

«هرمز ۲» نیز برای مقابله با اهداف متحرک دریایی معرفی شد. برد منتشرشده این موشک حدود ۳۰۰ کیلومتر است و امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده وقت نیروی هوافضای سپاه، سرعت آن را ۴ تا ۵ برابر سرعت صوت اعلام کرده بود. مأموریت و مشخصات خانواده هرمزاین توانمندی، سابقه آزمایش اعلام‌شده نیز دارد. 

شهید سردارحاجی‌زاده در اسفند ۱۳۹۵ از آزمایش موفق هرمز ۲ و انهدام هدف در فاصله ۲۵۰ کیلومتری خبر داد.

 اعلام نتیجه آزمایش تنوع مأموریت و هدایت در این خانواده‌ها، نشان‌دهنده توجه صنایع دفاعی ایران به جنبه‌های مختلف درگیری با اهداف دریایی است. اهمیت این تنوع، در گسترش گزینه‌های تسلیحاتی و وابسته‌نبودن توان پاسخ به یک نمونه موشک خلاصه می‌شود.

قاسم بصیر؛ برد بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر و هدایت بدونGPS 

ظرفیت بالستیک ساخت ایران به خلیج فارس و هرمز محدود نمی‌شود. «قاسم بصیر» از دستاوردهای سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع است که در ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ معرفی شد. این موشک، نمونه توسعه‌یافته «شهید حاج قاسم» است و از پیشران سوخت جامد استفاده می‌کند.در معرفی آن، برد دست‌کم ۱۲۰۰ کیلومتر، سرجنگی مانورپذیر و هدایت مبتنی بر تصویربرداری حرارتی تشریح شد. 

به گفته امیر عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، موشک در آزمایش از فاصله بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر، هدف تعیین‌شده را در میان مجموعه‌ای از اهداف تشخیص داد و بدون اتکا به سامانه موقعیت‌یابی GPS به آن اصابت کرد.

وزیر دفاع همچنین توضیح داد که ارتقای هدایت و مانورپذیری با هدف عبور از دفاع ضدموشکی لایه‌ای انجام شده و موشک در آزمایش، در برابر اخلال شدید الکترونیکی مقاومت کرده است. او توان عبور از سامانه تاد را نیز از قابلیت‌های این سلاح برشمرد.

در این مشخصات، سه مؤلفه اهمیت دارد: افزایش برد، ارتقای هدایت نهایی و مانورپذیری سرجنگی. برد، محدوده دسترسی تسلیحاتی را گسترش می‌دهد؛ هدایت نهایی به دقت در رسیدن به هدف مربوط است و مانورپذیری نیز برای پیچیده‌تر کردن رهگیری توسعه می‌یابد. مقاومت در برابر اخلال، مؤلفه دیگری است که برای حفظ عملکرد سامانه هدایت اهمیت دارد.بااین‌حال، برد پروازی یک موشک به‌تنهایی معادل برد درگیری مؤثر با هدف متحرک دریایی نیست. برای چنین مأموریتی، قابلیت شناسایی و دنبال‌کردن هدف نیز تعیین‌کننده است.

معنای «اولین بار» در روایت رضایی

وجود این سابقه، تعبیر رضایی را نیز روشن‌تر می‌کند. او سخن خود را به بازه «از جنگ ۱۲روزه تا الان» مقید کرده است. بنابراین، موضوع، نخستین ساخت یا آزمایش تاریخی موشک بالستیک ضدکشتی ایران نیست؛ چنین سلاح‌هایی سال‌ها قبل ساخته و آزمایش شده‌اند.

نقطه برجسته در سخنان او، به‌کارگیری موشک مورد اشاره علیه ناو آمریکایی در این بازه و با هدف جدی‌گرفته‌شدن هشدار ایران است. به بیان دیگر، زیرساخت تسلیحاتی پیش‌تر شکل گرفته و اکنون اراده استفاده از آن موضوع پیام راهبردی تهران است.این اراده، بخش تعیین‌کننده روایت اقتدار ایران در واقعه اخیر است. ساخت سلاح، امکان پاسخ را فراهم می‌کند؛ فرمان شلیک، آمادگی پذیرش مسئولیت تصمیم و اجرای پاسخ را نشان می‌دهد.

پاسخ آمریکا به نفتکش‌ها؛ امتداد اقتصادی رویارویی

سرلشکر رضایی در ادامه سخنانش از حمله آمریکا به کشتی‌های ایرانی خبر داد و گفت یکی از آنها خالی و دو کشتی دیگر حامل نفت بوده‌اند. 

سنتکام نیز حمله به سه نفتکش ایرانی را واکنش به شلیک ایران به دو شناور جنگی خود معرفی کرد. فرمانده این مجموعه، منطق اقدام آمریکا را تحمیل هزینه اقتصادی بیشتر توضیح داد. 

اطلاعیه سنتکام از این موضع می‌توان استنباط کرد که واشنگتن می‌کوشد تهدید علیه ابزار نظامی خود را به هزینه‌ای برای حمل‌ونقل نفت ایران پیوند بزند. در برابر تلاش تهران برای افزایش خطر مأموریت ناوهای آمریکایی، آمریکا فشار بر منافع اقتصادی را در دستور پاسخ قرار داده است.

این ارتباط، اهمیت حفاظت از تجارت دریایی در کنار توان تهدید نظامی را نشان می‌دهد. هدف راهبردی، صرفاً انجام یک شلیک نیست؛ اثرگذاشتن بر تصمیم طرف مقابل درباره ادامه فشار و حفاظت از منافع کشور در جریان این رویارویی است.

ناو بزرگ، محاسبه بزرگ‌تر

مقایسه قدرت دریایی ایران و آمریکا، اگر فقط بر شمار ناوها استوار شود، نقش توان موشکی را نادیده می‌گیرد. مسیر توسعه خلیج فارس، هرمز و دیگر موشک‌های بومی نشان می‌دهد که ایران برای اثرگذاری در دریا، مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها را دنبال کرده است.شلیک اخیر نیز، براساس توضیح رضایی، برای واردکردن اراده استفاده از این قدرت به محاسبات آمریکا انجام شد. اندازه ناو و گستردگی حضور نظامی، احتمال مواجهه با پاسخ را حذف نمی‌کند؛ فرمانده آمریکایی باید هزینه حفاظت از نیروها و خطر ادامه مأموریت را نیز محاسبه کند.

اثر نهایی بازدارندگی را باید در رفتار بعدی واشنگتن سنجید؛ در شیوه مأموریت شناورها، تداوم یا محدودشدن فشار دریایی و روند اقدامات متقابل. اما پیام اعلام‌شده تهران روشن است: ایران برای دفاع از منافع خود، هم سابقه توسعه ابزار پاسخ را دارد و هم اراده استفاده از آن را به نمایش گذاشته است. هشدار این بار با شلیک همراه شده و اصل آن در اطلاعیه سنتکام نیز ثبت شده است