10 روز قطعی اینترنت در ایران: اینترنت بین الملل حذف شدنی نیست / کجای دنیا را دیدید که اینترنت و پیامک مردم را قطع کنند؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، در پی اعتراضات در ایران از عصر روز پنجشنبه 18 دی 1404 اینترنت بین الملل و حتی اینترنت داخلی کشور به طور کامل مسدود و دسترسی به شبکه های اجتماعی، پلتفرم ها، گوگل و ... برای همه کاربران داخل ایران محدود شد و حتی هرگونه تماس تلفنی و ارسال پیامک از طریق گوشی های همراه نیز انجام نمی شد و چند روزی کلیه ارتباطات (صوتی، تصویری، متنی و ...) با خارج از کشور برای خانواده ها از جمله کسانی که اعضای خانواده آنها برای سفر، تحصیل، تجارت و ... از کشور خارج شده بودند، مقدور نبود.

10 روز قطعی اینترنت در ایران

در این راستا، طی یک هفته گذشته، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از تلاش برای رفع اختلال اینترنت خبر داد تا در اسرع وقت ارتباطات مردم برقرار شود.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات یک روز بعد از قطعی اینترنت در ایران با انتشار اطلاعیه‌ ای اعلام کرد: "تصمیم راجع به قطعی مذکور توسط مراجع امنیتی ذی‌ صلاح و شرایط پیش آمده در کشور اخذ شده و وزارت ارتباطات مجدانه در حال پیگیری برقراری ارتباطات و از سرگیری خدمات مذکور است." و در ادامه اعلام کرد: "خسارت‌ های وارده به فعالان کسب و کار دیجیتال و سکوهای فعال به دلیل قطع اینترنت برآورد می‌ شود."

اگرچه در روزهای نخست پلتفرم های داخلی نیز قطع بود اما رفته رفته دسترسی به برخی سایت ها و پلتفرم های داخلی امکان پذیر شد و وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در این خصوص با اشاره به ارائه خدمات در پلتفرم های داخلی اعلام کرد: "با صلاحدید مرجع عالی امنیت کشور بخشی از خدمات (اپلیکیشن) "بله" برقرار شده است و ما هم در وزارت ارتباطات پیگیری می کنیم که مابقی خدمات هم در اسراع وقت برقرار شود.”

اما علیرغم گفته وزیر اگرچه دسترسی به پیام رسان "بله" امکان پذیر شد، اما همچنان کاربران "بله" نمی توانستند هیچگونه پیامی ارسال کنند. تا اینکه ارسال پیامک از طریق "بله"، روز جمعه 26 دی و ارسال پیامک از طریق پیام رسان "ایتا"، روز یکشنبه 28 دی برای کاربران امکان پذیر شد اما همچنان امکان ارسال هیچگونه فایلی امکان پذیر نیست.

در اطلاعیه "ایتا" آمده است: "فقط امکان ارسال پیام متنی و عکس در گفتگوهای شخصی فعال است. امکان ارسال پیام متنی و عکس در گفتگوهای شخصی برای همه کاربران (به تعداد محدود) فراهم شده است. ارسال ویدیو و فایل نیز در آینده میسر خواهد شد. تا پایان امشب (یکشنبه 28 دی) امکان درج پست در همه کانال‌هایی که حساب سازنده آنها پیش از این احراز هویت شده‌ است، فعال خواهد شد. به ‌دلیل اختلال در عملکرد اپراتورهای احراز هویت، درحال حاضر احراز هویت جدیدی در برنامه انجام نمی ‌شود. تلاش برای استقرار سامانه‌ های جایگزین همچنان ادامه دارد. تا اطلاع ثانوی،‌ امکان انتقال کانال غیرفعال است. کماکان همه کاربران می‌ توانند پیام‌ های منتشر شده در کانال ‌های فعال را با فوروارد عادی به سایر گروه‌ ها و کانال ‌ها ارسال کنند."

گفتنی است، شب گذشته در اطلاعیه "بله" نیز آمده است:  "همراه عزیز بله؛ به اطلاع می رسانیم که از دقایقی پیش همهٔ کاربران بله می توانند از امکان «تماس صوتی و تصویری» استفاده کنند. امکان «ارسال فایل» در گفتگوی شخصی هم مجدداً برقرار شده است. همچنین در حال حاضر فایل‌ های با حجم حداکثر 300 کیلوبایت امکان ارسال دارند. البته برای ارسال فایل‌ های صوتی (Voice) محدودیت حجم وجود ندارد. تیم بله با جدیت در حال پیگیری است تا بقیهٔ امکانات ارتباطی هم هرچه زودتر به وضعیت عادی برگردد.از همراهی و صبوری شما سپاسگزاریم."

همچنین دسترسی ارسال پیامک از طریق گوشی همراه شب پنجشنبه 25 دی برقرار شد. گفتنی است در روزهایی که ارسال پیامک به گوشی های همراه برای مردم امکانپذیر نبود، تنها پیام رسان های پلیس، خبرگزاری هایی از جمله فارس و مهر، سایت رهبری و برخی نهادهای دولتی و امنیتی قادر به ارسال پیام بودند. 

اگرچه عصر روز یکشنبه 28 دی مسدودیت گوگل به صورت محدود برطرف شد اما دوباره محدودیت آن بازگشت و هنوز مسدودیت شبکه های اجتماعی تلگرام، واتس آپ و اینستاگرام و سایت ها و پلتفرم های خارجی ادامه دارد.

کسب و کار مردم در خطر!

مسدودیت شبکه های اجتماعی و برخی سایت ها و پلتفرم ها مشکلاتی را برای کاربران و کسب وکارهای آنلاین و اینترنتی بوجود آورده است. این درحالی است که رفته رفته به پایان سال نزدیک می شویم و این روزها اوج فعالیت کسب و کارها و فروشگاه های اینترنتی است و کسب و کار صدها هزار فروشگاه اینترنتی را دچار مشکل کرده است، زیرا این کسب و کارها از قبل برای شب عید برنامه ریزی کرده اند.

اگرچه وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از برآورد خسارت به فعالان کسب و کارهای دیجیتال و سکوهای فعال خبر داده است اما وی به طور شفاف از شناسایی کسب و کارها و چگونگی و نحوه جبران خسارت سخن نگفته و زمانبندی مشخصی به کسب و کارها اعلام نشده است. 

طبق گفته رضا الفت نسب، دبیر اتحادیه کسب و کارهای مجازی کشور، "بعید است خسارت پرداخت شود. پیش تر هم اتفاقاتی از جمله جنگ 12 روزه و قطعی برق و... رخ داد و نه کسی توانست میزان خسارات را محاسبه کند و نه خسارتی پرداخت شد."

خرید و فروش متوقف شده است

از سوی دیگر در چنین شرایطی پیش بینی آینده بازار بسیار سخت شده است. طبق گفته یک فعال صنعت پوشاک، در چنین شرایطی سرمایه گذار، سرمایه اش را وارد بازار نمی کند. 

وی در ادامه به خبرنگار رکنا گفت: فعالیت کسب و کارهای کوچک هم مختل شده است  و خرید و فروشی انجام نمی شود و همه منتظر هستیم که چه زمانی اینترنت وصل می شود. 

وی افزود: ما پیش از قطع اینترنت برای شب عید برنامه ریزی کرده بودیم و حالا درست نیست که متضرر شویم.

همچنین بسیاری از خریداران آنلاین در پی از دسترس خارج شدن پلتفرم های خارجی به ویژه اینستاگرام و عدم امکان جستجو در گوگل، دچار مشکل شده اند و نگران دریافت سفارشات خود هستند. تکلیف کالاهایی که پیش از قطع اینترنت خریداری کرده اند، مشخص نیست. مشخص نیست کالاهایی که سفارش داده اند چه زمانی به دستشان می رسد و هیچگونه دسترسی به اطلاعات تماس فروشنده ندارند. از سوی دیگر فروشندگان نیز اطلاعات تماسی از خریداران ندارند و امکان تماس از طریق پیچ فروشگاه و دایرکت ها برایشان امکان پذیر نیست.

بنابراین در شرایط حاضر دولت باید با صاحبان کسب و کارهای مجازی و اینترنتی گفتگو کند و ضمن اطمینان خاطر به آنها، اعلام کند که چه برنامه ای برای حمایت از این کسب و کارها در نظر گرفته و چه زمانی قرار است اینترنت متصل و فعالیت ها از سر گرفته شود.

ارتباط ما با تکنولوژی قطع شده است

از سوی دیگر شهروندان از جمله تریدرها، گیمرها، برنامه نویسان، محققان، دانشجویان، دانش آموزان و هر فردی که شغل یا فعالیت اش به اینترنت وابسته است نیز از این وضعیت گله دارند. 

برخی کاربران معتقدند که ارتباط ما با تکنولوژی قطع شده است و به هیچ ابزار و موتور جستجویی برای سرچ دیتا، ویدئو و فایل های آموزشی و ... دسترسی نداریم. مرورگرهای داخلی از جمله ذره بین نیز بسیار ضعیف عمل می کنند. 

برخی نیز که فعالیت گرافیستی دارند و عکاس و فیلمبردار تبلیغاتی هستند، بی کار شده اند. ویدئوهای کاربران یوتیوب دیگر بازدیدی ندارد و منبع درآمد گیمرها نیز متوقف شده است.

اگرچه در فضای داخلی برای تمام این حوزه ها تا حد بسیار کمی فضایی ایجاد کرده اند اما در سطح بسیار پایینی قرار دارند.

یک برنامه نویس در این خصوص به خبرنگار رکنا گفت: تمام برنامه نویس ها برای بررسی داکیومنت نرم افزارهایی که با آن کار می کنند و همچنین دسترسی به منبع و مخازنی برای برنامه نویسی، نیاز به اینترنت بین المللی دارند. در حال حاضر دولت یک "ریپو" ملی را ایجاد کرده است که مخزن منابع باز ایرانی به حساب می آید که قاعدتا نمی تواند جایگزین "گیت هاب" باشد و فقط می توان در حدی با آن کار کرد که در بهترین حالت سرور را بالا نگه داشت و نمی توان آن را گسترش داد.

این برنامه نویس در ادامه گفت: مواردی که دولت برای جایگزین نرم افزارها و پلتفرم های داخلی معرفی کرده است، بسیار ناقص و پر از ضعف است، اختلال دارد و عملا کار نمی کنند. حدود 90 درصد هوش های مصنوعی خارجی قابل استفاده نیست. مدل هایی که به صورت آفلاین و سلف هاست (میزبانی شخصی) روی سرور های ایرانی قرار دارند هم بسیار کند هستند، اختلال دارند و پشتیبانی هم پاسخگو نیست.

این برنامه نویس با بیان اینکه در این شرایط عملا فلج شده ایم، گفت: با نرم افزارهای رایج نمی توانیم کار کنیم و عملا هرگونه فعالیت امکان ناپذیر شده است.

یک فعال اینستاگرام نیز در این خصوص گفت: بازار کار این حوزه عملا فعال نیست. در این شرایط فعالیت حوزه تبلیغات متوقف شده است. نمی توانیم ویدئو بسازیم. تمام دسترسی های آنلاین در این حوزه از کار افتاده است و عملا بازار کار ما از نصف کمتر شده است.

کجای دنیا را دیدید که هر روز و هر دم و ساعت اینترنت و پیامک مردم را قطع کنند؟

برخی کاربران رکنا نیز که به طریقی از قطعی اینترنت آسیب دیده اند به شرح زیر گلایه های خود را در قسمت ارسال نظرات گزارش رکنا با عنوان  "اینترنت چه زمانی وصل می شود؟ / کسب و کارهای اینترنتی در خطر!" مطرح کرده اند:

*کاربری نوشته است: شرکت هایی مثل اسنپ و دیجی کالا که وابسته به همین تصمیم گیران هستند و تصمیم گیران خودشان و زن و بچه هایشان سود می برند، صد درصد فعال و با سرعت نور در حال کار هستند. اینترنت برای بقیه مردم قطع شده است، چون برای ما خطرناک و خیلی هم وحشتناک است.

*حمید نوشته است: این دلقک بازی ها چیست. شما حتی کنترلی روی پیامک مخابراتی که دست خودتان هست ندارید و مجبور هستید قطع کنید. احتمال دارد برای امنیت مردم شب ها برق را از ساعت ده به بعد قطع کنید.

*علی نوشته است: لطفاً اینترنت بین الملل را وصل کنید، خواهش می کنم.

*کاربر دیگری به نام نت نوشته است: نان مردم را آجر کردند. خدا از شما نگذرد که با زندگی مردم بازی می کنید.

*کاربری دیگر پیش از اینکه دوباره امکان ارسال پیام با گوشی های همراه مردم ایجاد شود، نوشته است: به خاطر امام زمان حداقل جلوی پیام های عادی گوشی را باز کنید؟ التماستان می کنیم حداقل این کار را برای ما انجام بدید.

جای تاسف است که مسئولان سستی و ضعف خود را با قطع اینترنت می پوشانند!

*دیگری نوشته است: کجای دنیا دیدید که هر روز و هر دم و ساعت اینترنت و پیامک مردم را قطع کنند. واقعا جای تأسف دارد. خسارت هایی که به مردم عادی وارد شده است را چه کسی می خواهد جواب بدهد؟ آیا اصلا برای مسؤلان کشور خسارت و زیان ها مهم است؟ واقعا جای تأسف دارد که مسؤلان ما هر سستی و ضعفی که دارند را می خواهند با قطع کردن اینترنت و پیامک بپوشانند.

*کاربری به نام اچ نوشته است: تو را به خدا پیگیری کنید تا اینترنت وصل شود. خواهش می کنم ما کنکوری ها داریم بدبخت می شویم و نه فیلم آموزشی داریم نه جزوه داریم. تو را به خدا وصل کنید. خواهش می کنم با آینده ما بازی نکنید.

*ابوالفضل نوشته است: این چه وضعی است؟ الان خسارت تریدرها و کسانی که با اینترنت کار می کنند را چه کسی به عهده می گیرد؟ خیلی از تریدرها، از برخی شرکت های خارجی سرمایه گرفتند و این شرکت های خارجی یک قانون دارند که اگر تا یک هفته یا 10 روز، در حسابت معامله انجام ندهی، حسابت را باطل می کنند. الان اینترنت قطع باشه که بیشتر صدای ملت در می آید.

*یک کاربر ناشناس نوشته است: بدبخت شدیم. اینطوری نمی شود ادامه داد. باید یک فکر دیگری کنیم. اینطور که تا هر وقت دلشون بخواهد اینترنت را قطع می کنند، باعث می شوند مردم نیازشان را به هر ترتیب که شده از مسیرهای دیگر مثل استارلینک تامین کنند و خودشان عامل اصلی رفتن مردم به این مسیر هستند.

*احمد نوشته است: ما کسب و کارهای آنلاین از ارگانی حقوق دریافت نمی کنیم و هر ماه باید به برنامه های مالی رسیدگی کنیم، قسط وام و اجاره منزل و ... واقعا گرفتار شدیم لطفا رسیدگی کنید مسئولان.

*احمد نوشته است: کسب و کار ما ارائه خدمات است و جنس هم نیست که بگویم در انبار می ماند و قیمت ده برابر می شود، لطفا رسیدگی کنید.

*فردی دیگر نوشته است:  اگه می شود لطفا نظرم را منتشر کنید و جواب سوال یک شهروند را بدهید. اول بگویم که یه سرکارگر ساده ام و تمام مالیات های 18 سال کارم هم پرداخت کردم و سوالم از نگرانی برای میهن و هم میهنانم است و نگویید نفوذی یا مزدور اجنبی و.. هستم. بالای 14 تا نهاد امنیتی اطلاعاتی با کلی بودجه و تجهیزات داریم و همه تا الان هم حرف از اقتدار و اشراف می زنند، پس چی می شود که تبادل یه پیامک آن هم بین خطوط داخلی که به راحتی قابل رصد است، چطوری می توانند آسیب امنیتی بزنند که یک هفته است قطع کردید؟

کاش یک نفر به حرف های ما آینده سازان این مملکت گوش می داد

*یک دانش آموز برای رکنا نوشت: اگر دستتان به جایی بند است، لطفا صدای ما را به مسئولین برسانید. من جزئی از این جامعه هستم، یک دانش آموز که برای کنکور می خواند. خبر پیچیده است که قرار نیست پلتفرم های خارجی وصل بشود. این چه وضعیتی است، چرا فقط خودشان دسترسی دارند. یک ممکلت کارش با اینترنت است. ماشاالله هزینه های کلاس کنکور به حدی سنگین است که نمی توانم از پس هزینه کلاس بر آیم. برای من که پشت کنکور هستم و حتی دسترسی به مدرسه هم ندارم، پس چه کسی باید تدریس کند؟ من همه درس هایم در پلتفرم های خارجی است. من الان باید چیکار کنم واقعا؟

این دانش آموز در ادامه گفت: وقتی قصد خرید کتاب داشته باشم، همه قیمت ها سر سام آور است، قیمت کلاس ها که بدتر. همه هم دسترسی به نت می خواهند. نمی دانید چه ضرری به ما دارد وارد می شود. واقعا خودتان را بذارید جای ما. من باید به چه کسی مشکلاتم را بگویم.

وی با اشاره به رفع قطره ای مسدودیت اینترنت افزود: چه آینده ای در انتظارم است. این چه وضعی است واقعا. کاش یک نفر به حرف های ما گوش می کرد. حداقل به عنوان آینده سازان این ممکلت برای قطع کردن اینترنت که در سه سوت انجام شد، چرا وصل کردن آن جان مردم را می گیرد. خب واقعا من باید به چه کسی بگویم. نهادی هست اصلا که بتوان صدایم را به گوش مسئولین برساند.

اینترنت بین الملل حذف شدنی نیست

این روزها به طور شفاف نشان داد قطع اینترنت بین الملل می تواند به طور حداکثری بر زندگی آحاد مردم اثرگذار باشد و جزیره ای شدن، ایجاد محدودیت و استفاده از زیرساخت های داخلی نمی تواند جایگزین شبکه جهانی و اینترنت بین الملل باشد.

پلتفرم ها و مرورگرهایی که در حد تست و پروژه های دانشجویی و بدترین نوع کپی از نمونه های خارجی هستند، قاعدتا نمی توانند جایگزین پلتفرم ها، شبکه های اجتماعی، سایت ها، نرم افزارها و مرورگرهایی همچون گوگل باشند که از دهه 90 میلادی در سطح جهانی فعالیت دارند و به طور گسترده زندگی و کسب و کار جهانیان به آن گره خورده است.