فیلم «مراقب» محسن قرایی؛ داستان، بازیگران و حواشی حضور در جشنواره ونیز

فیلم «مراقب»

داستان فیلم مراقب چیست؟

ماجرای «مراقب» در منطقه ای کم برخوردار در حاشیه تهران رخ می دهد؛ جایی که خانه یک خانواده در جریان اجرای طرحی وسیع برای نوسازی شهری، در آستانه تخریب قرار گرفته است.

شخصیت محوری فیلم رشید

در همین شرایط، رشید درمی یابد که دختر بزرگش، انسی

با نزدیک شدن بولدوزرها، خانه ای که قرار است از بین برود، هم در معنای واقعی و هم در سطحی نمادین به زندانی برای ساکنانش تبدیل می شود. یکی از محورهای اصلی فیلم، ارتباط میان مفاهیم خانه، زندان و کنترل

عنوان Falling House چه مفهومی دارد؟

نام بین المللی فیلم، Falling House

خانه در طول فیلم دو کارکرد متضاد پیدا می کند. از یک سو، ماشین های سنگین در حال نزدیک شدن به آن هستند و از سوی دیگر، پدر خانواده همین فضا را برای اعمال قدرت و محدود کردن دیگران به کار می گیرد.

در نتیجه، محلی که باید نماد آرامش و امنیت باشد، به فضایی شبیه زندان تبدیل می شود. همین ایده، در بررسی های انجام شده درباره فیلم نیز به عنوان یکی از عناصر مهم آن مورد توجه قرار گرفته است.

بازیگران و عوامل فیلم مراقب

فرهاد اصلانی در نقش رشید، لاله مرزبان در نقش انسی، ریما رامین فر و النا خاکبازان، بازیگران اصلی «مراقب» هستند. محسن قرایی علاوه بر کارگردانی، در نگارش فیلمنامه نیز نقش داشته و امیرمحمد عبدی در این بخش با او همکاری کرده است.

فرشاد محمدی مدیر فیلمبرداری فیلم است و عماد خدابخش نیز در تدوین آن حضور داشته است. موسیقی «مراقب» را مکس ریشتر

حضور فیلم مراقب در جشنواره ونیز ۲۰۲۶

«مراقب» در دوره هشتاد و سوم جشنواره فیلم ونیز، در بخش افق ها یا Orizzonti

حضور این اثر در ونیز در شرایطی رقم خورد که فیلم پیش از نمایش رسمی نیز در فضای رسانه ای با بحث های مختلفی همراه شده بود. شیوه تولید و تصاویری که پیش از جشنواره از آن منتشر شد، از جمله موضوعاتی بود که توجه رسانه ها را به خود جلب کرد.

دلیل جنجالی شدن فیلم مراقب

اصلی ترین بحث درباره «مراقب» به چگونگی ساخت آن و عبور از محدودیت های رسمی تولید فیلم در ایران مربوط می شود. محسن قرایی درباره روند تولید توضیح داده است که فیلمنامه ارائه شده برای دریافت مجوز با اثری که در نهایت ساخته شد، تفاوت داشته است.

او همچنین گفته است به دلیل گستردگی پروژه، فیلمبرداری کاملا مخفیانه امکان پذیر نبوده است. با این حال، برای ضبط بخش های حساس، تعداد عوامل حاضر در محل تا حد ممکن کاهش یافته است.

قرایی درباره برخی صحنه های فیلم نیز توضیح داده است که این بخش ها با حضور تعداد بسیار محدودی از عوامل تولید شده اند. طرح این موضوع پس از اعلام حضور فیلم در جشنواره ونیز، به ویژه هم زمان با انتشار تصاویری از لاله مرزبان، بازتاب بیشتری پیدا کرد.

حواشی حضور لاله مرزبان در مراقب

پس از معرفی «مراقب» در جشنواره ونیز، تصاویر مربوط به فیلم در رسانه های گوناگون منتشر شد. در پی آن، درباره نحوه دریافت مجوز ساخت و تفاوت میان نسخه ارائه شده برای اخذ مجوز و نسخه نهایی فیلم، پرسش هایی مطرح شد.

محسن قرایی در توضیح این شرایط تاکید کرده است که مسئله مورد نظر او تنها به موضوع پوشش مربوط نمی شود. از نگاه او، مضمون اصلی فیلم و هسته داستان نیز به گونه ای بوده که دریافت مجوز برای روایت مستقیم آن دشوار به نظر می رسیده است.

ماجرای فیلمنامه متفاوت فیلم مراقب

پس از گفت و گوی محسن قرایی با رسانه های خارجی، عبارت «فیلمنامه جعلی»

قرایی گفته است برای فراهم شدن امکان تولید، نسخه ای متفاوت از طرح اصلی را به مسئولان ارائه کرده و پس از آن فیلم مورد نظر خود را ساخته است.

او همچنین توضیح داده که گروه تولید برای فیلمبرداری برخی بخش های حساس، بسیار کوچک در نظر گرفته شد تا احتمال انتشار اطلاعات درباره این صحنه ها کاهش یابد. این شیوه تولید، به یکی از مهم ترین جنبه های حاشیه ای فیلم تبدیل شده است.

آیا دارایی های محسن قرایی توقیف یا مصادره شده است؟

پس از انتشار گفت و گوی محسن قرایی، ادعاهایی درباره توقیف یا مصادره خانه و دارایی های او مطرح شد؛ اما این خبر در ادامه تکذیب شد.

بررسی های بعدی نشان داد که طرح این ادعا احتمالا از خطا در ترجمه سخنان کارگردان به زبان انگلیسی ناشی شده است و متن گفت و گو نیز پس از آن اصلاح شد. بنابراین، نمی توان خبر مصادره دارایی های محسن قرایی را واقعیتی قطعی درباره حواشی «مراقب» دانست.

در عین حال، مطالب منتشر شده درباره این گفت و گو از تهدیدهایی علیه کارگردان و خانواده اش و همچنین نگرانی او درباره بازگشت به ایران حکایت داشتند. این موارد باید به عنوان ادعاهای مطرح شده از سوی خود قرایی در نظر گرفته شوند.

نظر منتقدان درباره فیلم مراقب

واکنش منتقدان خارجی به «مراقب» یکسان نبوده است، اما فضای داستان و موضوعات مطرح شده در آن توجه زیادی را برانگیخته اند.

فیلم در برخی نقدها اثری خشن و پرتنش توصیف شده که در کنار فضای جدی، رگه هایی از کمدی سیاه نیز دارد. بازی فرهاد اصلانی هم از جمله بخش هایی است که مورد توجه قرار گرفته است.

در این برداشت، نگهبان زندان همان رفتاری را با خانواده خود دارد که محیط کاری اش با زندانیان دارد؛ یعنی کنترل کردن، محدود ساختن و از بین بردن امکان انتخاب.

بر این اساس، «مراقب» تنها روایتگر زندگی یک خانواده در حاشیه تهران نیست. فیلم مفاهیمی مانند قدرت، پدرسالاری، مهاجرت، محدودیت و تلاش برای فرار

محسن قرایی، کارگردان مراقب، کیست؟

محسن قرایی، متولد بهشهر، از کارگردانان و فیلمنامه نویسان سینمای ایران است. «خسته نباشید!»، «سد معبر» و «بی همه چیز» از جمله فیلم هایی هستند که او کارگردانی کرده است.

قرایی فیلم «سد معبر» را در سال ۱۳۹۵ ساخت و در سال ۱۳۹۹ با «بی همه چیز» بار دیگر در کانون توجه قرار گرفت. او در نگارش فیلمنامه «قصر شیرین» نیز با رضا میرکریمی همکاری کرد و برای این اثر، سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را به دست آورد.

«مراقب» چهارمین فیلم بلند محسن قرایی در مقام کارگردان است و پس از چند سال دوری از ساخت فیلم بلند، بازگشت او به سینمای داستانی به شمار می آید.