نگاه غیرمستقیم «کافه سلطان» به جنگ 12 روزه/ شریفی نیا: دوقطبی شدن جامعه برایمان خوب نیست

به گزارش رکنا،نشست بررسی و گفت وگوی فیلم سینمایی «کافه سلطان»، یکی از آثار حاضر در چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، روز جمعه ۱۷ بهمن در پردیس ملت برگزار شد. در این نشست، مصطفی رزاق کریمی کارگردان، مرتضی رزاق کریمی تهیه کننده، محمدرضا شریفی نیا بازیگر و عطیه آرندی نویسنده، حضور داشتند و این جلسه توسط حمیدرضا مدقق اجرا شد.

دیدگاه تهیه کننده درباره جشنواره و سوژه فیلم

در ابتدای نشست، مرتضی رزاق کریمی تهیه کننده فیلم توضیح داد: این روزها بحث هایی درباره حضور و عدم حضور در جشنواره مطرح می شود اما باید بدانیم که جشنواره به معنای جشن نیست. در شرایط دشوار و غم بار جامعه، امکان برگزاری جشن وجود ندارد. ما در کشوری زندگی می کنیم که اتفاقات جدی و تلخی، مانند جنگ ۱۲ روزه، در تاریخ آن رخ داده است.

رزاق کریمی همچنین درباره سوژه فیلم بیان کرد: پیشنهادهای مختلفی برای ساخت فیلم با این موضوع به من داده شد، اما ترجیح دادم مدتی از وقوع حادثه بگذرد. با این حال وقتی با متن عطیه آرندی روبرو شدم، که به طور غیرمستقیم به این رخداد پرداخته بود، تصمیم گرفتم فیلم را تولید کنم. این متن منبع اصلی انگیزه من برای ساخت این اثر بود.

نگاه نویسنده به تأثیر جنگ

عطیه آرندی، نویسنده فیلم، در این نشست گفت: من اهل اصفهان هستم و سال های زیادی از زندگی ام را در جاده ها گذرانده ام. در زمان جنگ، جاده ها یکباره شلوغ شدند و این پرسش برایم ایجاد شد که وضعیت کافه هایی که همیشه در این مسیر بودند اکنون چگونه است.

شریفی نیا: استفاده از عنوان «یادآوری» برای جشنواره

محمدرضا شریفی نیا، بازیگر فیلم، ضمن تسلیت به کسانی که عزیزان خود را از دست داده اند، گفت: سوءتفاهم هایی ایجاد شده بود که به همین دلیل می خواستم از آقای شاهسواری تشکر و همزمان انتقادی را مطرح کنم. وی افزود: ای کاش می توانستیم تغییراتی در فرمت جشنواره ایجاد کنیم. مثلا از عنوانی مانند «یادآوری» استفاده کنیم تا شرایط برای یک یادنامه فراهم شود که به نوعی به وقایع تلخ اشاره کرده و از آنها یاد شود.

شریفی نیا ادامه داد: برخی نیامدند و این مسئله نباید به ترس تعبیر شود، بلکه نوع عزاداری آنها متفاوت بوده است. این دوقطبی کردن جامعه بسیار آسیب زا است.

نگاه کارگردان به ساخت فیلم درباره جنگ

مصطفی رزاق کریمی، کارگردان فیلم، گفت: از سوی برخی ارگان ها پیشنهاد ساخت فیلم درباره جنگ مطرح شد اما در زمانی که هنوز اجساد قربانیان جنگ به خاک سپرده نشده بودند، موضوع را نپذیرفتم. در فیلم «کافه سلطان»، اتفاقاتی از جنگ ۱۲ روزه نیز به نمایش درآمده است.

وی تصریح کرد: پیش از این، با ابراهیم حاتمی کیا درباره فیلم «از کرخه تا راین» بحث می کردم و به این باور رسیدم که هیچ اثر هنری مشابه دیگری نیست. من از نگاه خودم به جهان، آثارم را روایت می کنم و این اصل در فیلم «کافه سلطان» نیز منعکس شده است.

هدف فیلم: پرداخت غیر مستقیم به جنگ

مرتضی رزاق کریمی اظهار داشت: این فیلم به شکلی غیر مستقیم با موضوع جنگ ارتباط دارد. تاکنون بسیاری از آثار درباره جنگ ساخته شده اند و حتماً همچنان نیز تولید خواهند شد. اما آثاری که به شیوه غیرشعاری ساخته شوند، می توانند برای مخاطبان جهانی جذاب تر باشند.

در ادامه، عطیه آرندی گفت: موضوعی که در فیلم بررسی می شود این است که تصمیمات و انتخاب های ما در مواقع بحران چگونه باید باشد.

شریفی نیا: دشواری های ساخت فیلم در سفرهای جاده ای

شریفی نیا، درباره همکاری با برادران رزاق کریمی توضیح داد: ساخت این فیلم در فضای جاده ای و در فصل سرما بسیار چالش برانگیز بود. با این حال حضور دو برادر رزاق کریمی، که با آرامش و توانمندی کار را مدیریت کردند، شرایط را قابل تحمل کرد. حتی آزیتا حاجیان، که تجربه همکاری با این گروه را داشته، گفته است که این کارگردانی از نظر ادب و آگاهی، نمونه ای عالی بوده است.

تمرکز فیلم بر گفت وگو و انسان محوری

مصطفی رزاق کریمی اظهار داشت: من در فیلم های خود همیشه موضوع انسان را محور قرار داده ام. تمرکز این فیلم نیز بر ابعاد انسانی است، نه جنگی. دوستان علاقه مند و متخصص می توانند فیلم هایی درباره تانک و توپ و تفنگ بسازند، اما نگاه من متفاوت است.

در پایان، شریفی نیا افزود: اخیراً هنگام داوری فیلم های مربوط به جنگ در یک جشنواره، دیدم که برخی آثار صرفاً صحنه های نبرد بودند و جای گفت وگو و شخصیت پردازی وجود نداشت. برخلاف این نوع آثار، در فیلم «کافه سلطان»، همه چیز بر پایه گفت وگو میان شخصیت ها پیش می رود و مسیر تحول انسان ها به دقت روایت می شود.