درمان خانگی سرماخوردگی و آنفلوآنزا؛ از سوپ تا دمنوش‌ های گیاهی

به گزارش رکنا، با شروع فصل سرد، سرماخوردگی و بیماری‌های ویروسی تنفسی بیشتر می‌شوند. متخصص طب ایرانی توصیه می‌کند در دوران بیماری، استراحت کافی، مصرف مایعات، غذاهای سبک و رعایت بهداشت تنفسی جدی گرفته شود و برخی فرآورده‌های طبیعی مانند عسل، آویشن و زنجبیل تنها به‌عنوان کمک‌کننده برای کاهش بعضی علائم مورد استفاده قرار گیرند؛ نه جایگزین درمان پزشکی.

برای پیشگیری از سرماخوردگی چه کنیم؟

سرماخوردگی و آنفلوآنزا بیماری‌های ویروسی هستند و صرف قرار گرفتن در هوای سرد به‌تنهایی باعث ابتلا به آنها نمی‌شود. رعایت بهداشت دست، تهویه مناسب، کاهش تماس نزدیک با افراد بیمار و واکسیناسیون آنفلوآنزا برای گروه‌های واجد شرایط از اقدامات مهم پیشگیرانه هستند.

در توصیه‌های طب ایرانی نیز بر حفظ شرایط عمومی بدن و داشتن سبک زندگی متعادل تأکید شده است.

هنگام سرماخوردگی چه غذایی بخوریم؟

در زمان بیماری ممکن است اشتها و توان هضم غذا کاهش پیدا کند. به همین دلیل بهتر است به جای غذاهای بسیار چرب، سنگین و دیر‌هضم، غذاهای ساده و قابل‌هضم مصرف شود.

سوپ؛ انتخاب مناسب روزهای بیماری

سوپ مرغ، گوشت و سبزیجات می‌تواند انتخاب مناسبی برای دوران بیماری باشد؛ زیرا هم غذایی نسبتاً سبک است و هم به دریافت مایعات کمک می‌کند.

سوپ را بهتر است بیش از حد چرب یا شور نکنید. برای تنوع می‌توان مقدار مناسبی غلات، سبزیجات و پروتئین به آن اضافه کرد.

آب، سوپ و نوشیدنی‌های گرم نیز می‌توانند به تأمین مایعات بدن کمک کنند.

عسل برای کاهش سرفه

یکی از توصیه‌های مطرح‌شده، استفاده از عسل برای کاهش سرفه است. برخی شواهد نیز نشان می‌دهند عسل می‌تواند در بعضی افراد به کاهش شدت و دفعات سرفه کمک کند.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است و نباید به آنها داده شود.

آویشن و زنجبیل؛ درمان یا کمک‌کننده؟

آویشن و زنجبیل در طب ایرانی سابقه استفاده طولانی دارند و ترکیبات موجود در آنها در مطالعات مختلف از نظر اثرات ضدالتهابی و دیگر فعالیت‌های زیستی بررسی شده‌اند.

با این حال، نباید از دمنوش آویشن یا زنجبیل انتظار داشت که ویروس آنفلوآنزا را درمان کند. این فرآورده‌ها در بهترین حالت می‌توانند برای برخی افراد نقش مکمل در کاهش بعضی علائم داشته باشند. شواهد درباره پیشگیری یا درمان مستقیم عفونت ویروسی محدود است.

افرادی که دارو مصرف می‌کنند، به‌خصوص داروهای مؤثر بر انعقاد خون، بهتر است پیش از مصرف مقادیر دارویی زنجبیل با پزشک مشورت کنند.

عناب و به‌دانه برای گلودرد و سرفه

عناب، سپستان و به‌دانه در منابع طب ایرانی برای برخی مشکلات مرتبط با گلو و دستگاه تنفسی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

به‌دانه در تماس با آب ماده‌ای لعابی ایجاد می‌کند که می‌تواند به‌صورت موقت به تسکین تحریک و خشکی مخاط کمک کند. با این حال، بهتر است دانه‌ها به شکل خشک جویده یا بلعیده نشوند و فرآورده‌های گیاهی به شکل صحیح مصرف شوند.

چه کسانی نباید خودسرانه گیاهان دارویی مصرف کنند؟

طبیعی بودن یک ماده به معنای بی‌خطر بودن آن نیست. برخی گیاهان دارویی می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند یا برای بعضی افراد مناسب نباشند.

کودکان، سالمندان، زنان باردار و شیرده و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن بهتر است پیش از مصرف مقدار دارویی گیاهان با پزشک یا متخصص مربوط مشورت کنند.

همچنین ترکیب چندین گیاه دارویی به‌صورت خودسرانه توصیه نمی‌شود.

آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی نخورید!

یکی از اشتباهات رایج، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک هنگام سرماخوردگی است.

سرماخوردگی و آنفلوآنزا عمدتاً ویروسی هستند و آنتی‌بیوتیک‌ها روی ویروس‌ها اثر ندارند. مصرف بی‌دلیل آنتی‌بیوتیک علاوه بر احتمال ایجاد عوارض، می‌تواند به مقاومت میکروبی منجر شود.

اگر پزشک تشخیص دهد عفونت باکتریایی ایجاد شده است، درباره نیاز به آنتی‌بیوتیک تصمیم‌گیری خواهد کرد.

اگر آنفلوآنزا گرفتیم چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

بیشتر موارد خفیف آنفلوآنزا با مراقبت مناسب بهبود پیدا می‌کنند؛ اما افراد پرخطر باید جدی‌تر پیگیری شوند.

داروهای ضدویروس آنفلوآنزا نسخه‌ای هستند و بیشترین اثر را زمانی دارند که در یک تا دو روز نخست شروع علائم مصرف شوند. این موضوع به‌خصوص برای افراد در معرض خطر عوارض شدید اهمیت دارد.

علائم هشدار

در صورت بروز موارد زیر باید ارزیابی پزشکی جدی گرفته شود:

• تنگی نفس یا تنفس سریع
• کم‌آبی بدن
• تب طولانی یا شدید
• ضعف شدید
• درد قفسه سینه
• بدتر شدن بیماری‌های زمینه‌ای
• بهبود اولیه و سپس بازگشت یا تشدید تب و سرفه
• ادامه علائم بدون بهبود برای بیش از حدود ۱۰ روز

CDC نیز برای افراد پرخطر توصیه می‌کند در صورت بروز علائم بیماری‌های تنفسی، برای ارزیابی و درمان احتمالی سریع‌تر با پزشک تماس بگیرند.

جمع‌بندی

استراحت، خواب کافی، نوشیدن مایعات، غذای سبک و رعایت بهداشت از مهم‌ترین اصول مراقبت در زمان سرماخوردگی و بیماری‌های ویروسی تنفسی هستند. عسل می‌تواند در برخی افراد به کاهش سرفه کمک کند و آویشن، زنجبیل، عناب و برخی فرآورده‌های سنتی نیز ممکن است به‌عنوان درمان مکمل برای بعضی علائم مورد استفاده قرار گیرند.

اما هیچ‌کدام نباید جایگزین تشخیص و درمان پزشکی، به‌خصوص در آنفلوآنزای شدید یا افراد پرخطر شوند.