4 ژوئن سالروز درگذشت ماری کوری؛ بانوی درخشان علم و کاشف رازهای نهفته در ماده

به گزارش رکنا، ماری کوری اولین زنی بود که موفق به دریافت جایزه نوبل شد و همچنین تنها فردی است که در دو رشته علمی متفاوت (فیزیک و شیمی) موفق به دریافت این جایزه گردید. او به همراه همسرش پیر کوری، عناصر رادیوم و پولونیوم را کشف کرد.

تولد دختری که جهان علم را دگرگون کرد

ماری کوری در سال ۱۸۶۷ میلادی با نام «ماریا اسکلودوفسکا» در شهر ورشو، پایتخت لهستان، چشم به جهان گشود. او از همان دوران نوجوانی علاقه فراوانی به دانش و پژوهش داشت. در نوزده‌سالگی برای ادامه تحصیل راهی شهر پاریس شد و در رشته شیمی به تحصیل پرداخت.

در پاریس با دانشمند جوان فرانسوی، پیر کوری، آشنا شد. این آشنایی به ازدواجی علمی و عاطفی انجامید که بعدها یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ علم را رقم زد.

آغاز جست‌وجوی راز پرتوهای ناشناخته

ماری و پیر کوری در سال‌های پایانی سده نوزدهم سرگرم پژوهش درباره پدیده‌ای شگفت‌انگیز شدند. در آن زمان، دانشمند فرانسوی آنری بکرل متوجه شده بود که عنصر اورانیوم پرتوهایی نامرئی از خود ساطع می‌کند.

او دریافت این پرتوها حتی از میان پوشش‌های تیره عبور می‌کنند و بر صفحه‌های حساس اثر می‌گذارند. هنگامی که بکرل سنگ معدن حاوی اورانیوم را آزمایش کرد، مشاهده نمود که اثر آن از خود اورانیوم نیز قوی‌تر است. این موضوع نشان می‌داد که احتمالاً ماده‌ای ناشناخته و بسیار نیرومند در این سنگ وجود دارد.

این کشف ذهن خانواده کوری را به شدت درگیر کرد و آنان تصمیم گرفتند راز این پدیده را آشکار سازند.

آزمایشگاهی ساده و اراده‌ای بزرگ

پیر کوری علاوه بر تدریس، تمام اوقات فراغت خود را صرف کمک به همسرش می‌کرد. مدیر مدرسه فیزیک، انباری قدیمی و فرسوده را در اختیار آنان قرار داد تا پژوهش‌های خود را در آن انجام دهند.

آن دو برای تهیه سنگ معدن مورد نیاز با مشکل روبه‌رو بودند، زیرا خرید آن هزینه زیادی داشت. سرانجام دریافتند که مقدار فراوانی از پسماندهای معدنی در اختیار دولت اتریش قرار دارد. از آنجا که اورانیوم این سنگ‌ها جدا شده بود، ارزش اقتصادی چندانی نداشتند؛ اما برای ماری و پیر کوری گنجی ارزشمند به شمار می‌رفتند.

آن‌ها ساعت‌های طولانی این مواد را خرد می‌کردند، با مواد شیمیایی می‌آمیختند و در دیگ‌های بزرگ حرارت می‌دادند. دود غلیظ و خفه‌کننده حاصل از این فرایند، شرایطی بسیار دشوار ایجاد می‌کرد؛ بااین‌حال، آنان هرگز از تلاش دست نکشیدند.

کشف 2 عنصر تازه؛ افتخاری برای علم و میهن

نتیجه هزاران ساعت کار طاقت‌فرسا سرانجام به ثمر نشست. ماری و پیر کوری دریافتند که در این سنگ معدن دو عنصر ناشناخته وجود دارد.

نخستین عنصر را به افتخار سرزمین مادری ماری، «پولونیم» نامیدند. عنصر دوم که اهمیت بسیار بیشتری داشت «رادیوم» نام گرفت؛ نامی که از واژه‌ای به معنای «پرتو» الهام گرفته شده بود.

در سال ۱۸۹۸، آکادمی علوم پاریس گزارش رسمی کشف رادیوم را دریافت کرد و این روز به‌عنوان زمان تولد یکی از مهم‌ترین عناصر تاریخ علم شناخته شد.

رادیوم؛ کلیدی برای شناخت ساختار ماده

کشف رادیوم انقلابی بزرگ در دانش بشر ایجاد کرد. پژوهش‌های انجام‌شده روی این عنصر نشان داد که اتم‌ها ساختاری پیچیده‌تر از آنچه تصور می‌شد دارند. همین مطالعات راه را برای شناخت انرژی هسته‌ای و پیشرفت‌های بزرگ علمی هموار کرد.

اهمیت این کشف به اندازه‌ای بود که در سال ۱۹۰۳، ماری کوری، پیر کوری و آنری بکرل به طور مشترک موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک ۱۹۰۳ شدند.

فقدان همسر و ادامه راه علم

در سال ۱۹۰۶، پیر کوری در حادثه‌ای ناگوار جان خود را از دست داد. این اتفاق ضربه‌ای سنگین برای ماری بود؛ اما او تصمیم گرفت راه مشترکشان را ادامه دهد.

چهار سال بعد، ماری کوری توانست رادیوم خالص را جداسازی کند و دستاوردی بزرگ دیگر را به نام خود ثبت نماید. موفقیت‌های علمی او سبب شد به جایگاه‌های برجسته دانشگاهی دست یابد و به یکی از معتبرترین دانشمندان عصر خود تبدیل شود.

دومین جایزه نوبل؛ افتخاری کم‌نظیر

در سال ۱۹۱۱، ماری کوری برای تحقیقات برجسته خود درباره عناصر پرتوزا موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی ۱۹۱۱ شد.

او نخستین فردی در جهان بود که در دو رشته علمی متفاوت موفق به دریافت جایزه نوبل شد؛ افتخاری که نام او را برای همیشه در تاریخ علم جاودانه کرد.

میراثی که جان میلیون‌ها انسان را نجات داد

پژوهش‌های خانواده کوری تنها به شناخت عناصر جدید محدود نشد. دانشمندان دریافتند که پرتوهای رادیوم می‌توانند سلول‌های بیمار را از بین ببرند. این کشف زمینه‌ساز روش‌های نوین درمان بسیاری از بیماری‌ها، به‌ویژه سرطان شد.

امروزه میلیون‌ها انسان در سراسر جهان به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از دستاوردهای علمی ماری کوری بهره‌مند شده‌اند و زندگی خود را مدیون تلاش‌های خستگی‌ناپذیر او می‌دانند.

پایان زندگی، آغاز یک میراث ماندگار

ماری کوری در چهارم ژوئیه سال ۱۹۳۴، در شصت‌وهفت‌سالگی چشم از جهان فروبست. با این حال، نام و آثار او همچنان زنده است و به عنوان نماد پشتکار، دانش‌دوستی و خدمت به بشریت شناخته می‌شود.

او ثابت کرد که اراده، دانش و تلاش می‌توانند مرزهای ناشناخته علم را درنوردند و آینده‌ای روشن‌تر برای انسان‌ها رقم بزنند.