نخستین خلبان تاریخ با 100 پیروزی هوایی و طراح تاکتیک های جنگنده مدرن

به گزارش رکنا، در تاریخ هوانوردی نظامی، نام برخی خلبانان نه فقط به دلیل تعداد پیروزی‌هایشان، بلکه به خاطر تغییراتی که در شیوه جنگیدن در آسمان ایجاد کردند، ماندگار شده است. ورنر مولدرس یکی از همین چهره‌ها بود؛ خلبان آلمانی که در ۲۸ سالگی به نخستین خلبان تاریخ تبدیل شد که توانست ۱۰۰ پیروزی هوایی ثبت کند، اما مهم‌تر از این رکورد، تاکتیکی بود که دهه‌ها بعد نیز در آسمان مورد استفاده قرار گرفت.

مولدرس در ۱۵ ژوئیه ۱۹۴۱، در جریان جنگ جهانی دوم، صدمین هواپیمای دشمن را سرنگون کرد و به رکوردی تاریخی دست یافت. او در مجموع ۱۰۱ پیروزی هوایی در جنگ جهانی دوم و ۱۴ پیروزی در جریان جنگ داخلی اسپانیا به نام خود ثبت کرد. با این حال، میراث اصلی او را باید در تغییر شکل آرایش جنگنده‌ها جست‌وجو کرد؛ روشی که بعدها با عنوان «چهار انگشت» شناخته شد.

از اسپانیا تا تولد یک تاکتیک تازه

ورنر مولدرس در ۱۸ مارس ۱۹۱۳ در گلزنکیرشن آلمان متولد شد. او در سال ۱۹۳۸ به‌عنوان داوطلب به لژیون کاندور، نیروی هوایی آلمان در جنگ داخلی اسپانیا، پیوست و در جریان این جنگ ۱۴ پیروزی هوایی به دست آورد.

اما حضور او در اسپانیا فقط به افزایش آمار پیروزی‌هایش محدود نشد. مولدرس در جریان نبردها متوجه ضعف یکی از آرایش‌های رایج آن زمان شد؛ آرایش سه‌فروندی موسوم به «Vic» که خلبانان را مجبور می‌کرد بخش زیادی از توجه خود را صرف حفظ موقعیت هواپیماها نسبت به یکدیگر کنند.

او به جای این روش، ساختاری مبتنی بر دو هواپیما طراحی کرد. در این روش، یک خلبان وظیفه مراقبت از پشت سر و دم هواپیمای دیگر را بر عهده داشت و این دو نفر یک زوج عملیاتی تشکیل می‌دادند. سپس دو زوج در کنار هم قرار می‌گرفتند و یک گروه چهارفروندی را شکل می‌دادند.

این آرایش که در آسمان شکلی شبیه چهار انگشت دست باز داشت، بعدها «Finger-Four» یا «چهار انگشت» نام گرفت. مزیت اصلی آن این بود که خلبانان آزادی عمل بیشتری داشتند و در عین حال می‌توانستند فضای اطراف و پشت سر یکدیگر را بهتر پوشش دهند.

تاکتیک‌های مرتبط با این آرایش، از جمله گردش‌های ضربدری، به خلبانان اجازه می‌داد در زمان درگیری انعطاف بیشتری داشته باشند. این روش بعدها از سوی نیروهای هوایی مختلف مورد استفاده قرار گرفت و به یکی از الگوهای مهم نبردهای هوایی تبدیل شد.

خلبانی که رکوردش را شکست

مولدرس پس از بازگشت به آلمان، فرماندهی اسکادران Jagdgeschwader 51 را در جریان نبردهای فرانسه، بریتانیا و سپس عملیات بارباروسا بر عهده گرفت.

سرانجام در ژوئیه ۱۹۴۱، زمانی که تنها ۲۸ سال داشت، با ثبت صدمین پیروزی هوایی به نخستین خلبانی تبدیل شد که به چنین رکوردی دست یافته بود. این موفقیت باعث شد بالاترین نشان‌های نظامی آلمان را دریافت کند و مدتی بعد نیز به‌عنوان بازرس کل جنگنده‌ها منصوب شود؛ سمتی که او را به یکی از جوان‌ترین فرماندهان ارشد این حوزه تبدیل کرد.

اما تصویری که زیردستانش از مولدرس داشتند، تنها به یک فرمانده جنگی موفق محدود نمی‌شد. آنها او را «فاتی» به معنای «بابا» صدا می‌زدند؛ لقبی که نشان‌دهنده رابطه نزدیک او با نیروهایش بود.

چهره‌ای متفاوت در میان فرماندهان لوفت‌وافه

مولدرس یک کاتولیک معتقد بود و بنا بر گزارش‌های تاریخی، در محافل خصوصی با برخی سیاست‌های حکومت نازی در قبال کلیسا مخالفت داشت.

او همچنین بر رفتار انسانی با خلبانان دشمن تأکید می‌کرد و از نیروهایش می‌خواست با اسرای جنگی مطابق مقررات رفتار کنند. روایت‌هایی نیز درباره دعوت او از برخی خلبانان سرنگون‌شده دشمن برای صرف غذا وجود دارد؛ رفتاری که در فضای خشن جنگ جهانی دوم، تصویری متفاوت از شخصیت او ارائه می‌کرد.

بررسی جنگنده‌های دشمن

توانایی مولدرس فقط به مهارت پرواز و فرماندهی محدود نبود. او در ارزیابی فنی هواپیماهای دشمن نیز دقت زیادی داشت.

در اوت ۱۹۴۰، در مرکز آزمایش رخلین، فرصت یافت نسخه‌های به غنیمت گرفته‌شده جنگنده‌های بریتانیایی سوپرمارین اسپیت‌فایر و هاوکر هاریکین را آزمایش کند و آنها را با مسرشمیت Bf 109 مقایسه کند.

او هاریکین را در مقایسه با جنگنده آلمانی ضعیف‌تر ارزیابی کرد، اما درباره اسپیت‌فایر نظر متفاوتی داشت و توانایی‌های این جنگنده را بسیار جدی می‌دانست؛ ارزیابی‌ای که نشان می‌داد مولدرس در تحلیل تجهیزات دشمن، گرفتار نگاه تبلیغاتی و یک‌جانبه نبود.

پایان زندگی در یک پرواز معمولی

سرنوشت مولدرس اما در آسمان یک نبرد رقم نخورد.

در ۲۲ نوامبر ۱۹۴۱، او به‌عنوان مسافر یک فروند بمب‌افکن هاینکل He 111 از کریمه راهی برلین بود تا در مراسم تشییع جنازه ارنست اودت، از چهره‌های ارشد لوفت‌وافه، شرکت کند.

هواپیما هنگام فرود در شرایط نامساعد جوی در نزدیکی برسلاو دچار سانحه شد و مولدرس در ۲۸ سالگی جان باخت؛ مردی که از ده‌ها و صدها نبرد هوایی جان سالم به در برده بود، سرانجام در حالی کشته شد که خودش خلبان هواپیما نبود.

پس از مرگ او، آدولف گالاند، دوست و رقیب دیرینه‌اش، مسئولیت بازرسی جنگنده‌ها را بر عهده گرفت.

میراثی که در آسمان باقی ماند

نام ورنر مولدرس بیش از آنکه به خاطر عدد ۱۰۰ در کتاب‌های تاریخ باقی مانده باشد، به دلیل تغییری ماندگار در تاکتیک نبرد هوایی اهمیت دارد.

ایده ساده او یعنی تقسیم چهار جنگنده به دو زوج که هر کدام از دیگری پشتیبانی می‌کنند، آزادی عمل خلبانان را افزایش داد و مفهوم همکاری نزدیک در یک آرایش کوچک را تغییر داد.

بیش از هشت دهه پس از مرگ مولدرس، «چهار انگشت» همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین آرایش‌های پرواز جنگنده‌هاست؛ میراثی تاکتیکی از خلبانی که در جوانی رکوردهای بزرگی به جا گذاشت و پیش از آنکه فرصت بیشتری برای ادامه کار داشته باشد، در یک سانحه هوایی جان خود را از دست داد.