آرایش جدید آمریکا در برابر ایران؛ جنگ احتمالی در دریا چگونه رقم می‌خورد؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، هم‌زمانی اعزام ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و گروه آبی‌ـ‌خاکی «میکن آیلند» با تشدید تنش‌ها در منطقه، بار دیگر راهبرد نظامی آمریکا در قبال ایران را در کانون توجه قرار داده است. واشنگتن این تحرکات را بخشی از جابه‌جایی و تقویت نیروها عنوان می‌کند، اما افزایش حضور دریایی و آبی‌ـ‌خاکی آمریکا می‌تواند گزینه‌های نظامی این کشور را افزایش داده و اهمیت راهبردی سواحل مکران و دریای عمان را برجسته‌تر کند.

حرکات آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان؛ مکران در کانون معادلات جدی

ناو هواپیمابر USS Theodore Roosevelt در ۲۷ سپتامبر از سن‌دیگو حرکت کرد و گروه آبی‌ـ‌خاکی USS Makin Island نیز یک روز بعد از همین منطقه خارج شد. این گروه شامل ناوهای «آنکوریج» و «جان پی. مورتا» و یگان سیزدهم تفنگداران دریایی است. گزارش‌های منتشرشده همچنین از اعزام حدود ۹ تا ۱۰ هزار نیروی آمریکایی به منطقه حکایت دارد؛ اقدامی که در صورت باقی ماندن نیروهای موجود، می‌تواند حجم قابل توجهی از توان دریایی و هوایی آمریکا را در پیرامون ایران متمرکز کند.

اهمیت این تحرکات تنها به تعداد شناورها و نیروها محدود نمی‌شود. ناوگروه «تئودور روزولت» از توان هوایی قابل توجهی برخوردار است و گروه «میکن آیلند» نیز قابلیت انتقال تفنگداران دریایی و اجرای عملیات آبی‌ـ‌خاکی دارد. با این حال، اطلاعات علنی فعلی به‌تنهایی نمی‌تواند حرکت این نیروها را مقدمه قطعی عملیات علیه بندر یا منطقه‌ای مشخص در ایران نشان دهد و احتمال جابه‌جایی یا جایگزینی نیروهای موجود نیز مطرح است.

در همین حال، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، با اشاره به فشارهای اقتصادی آمریکا گفت دشمن پس از شکست در میدان نظامی، فشار اقتصادی بر مردم را در دستور کار قرار داده است. او تأکید کرد بخش مهمی از تلاش دشمن معطوف به کاهش تاب‌آوری اقتصادی جامعه است و مسئولان باید بر حل مشکلات اقتصادی تمرکز کنند.

مکران؛ اهمیت یک منطقه راهبردی

سواحل مکران و دریای عمان به دلیل اتصال مستقیم به آب‌های آزاد، عمق عملیاتی و موقعیت ژئوپلیتیکی، جایگاه ویژه‌ای در محاسبات دفاعی ایران دارند. مکران علاوه بر آنکه بخشی از عمق راهبردی کشور در جنوب شرق محسوب می‌شود، مسیر مهمی برای دسترسی ایران به آب‌های آزاد و توسعه ظرفیت‌های دریایی و اقتصادی است.

در روزهای اخیر برخی تحلیل‌ها حضور گروه آبی‌ـ‌خاکی آمریکا را به سناریوی حمله یا تصرف چابهار مرتبط کرده‌اند، اما میان «توانایی انجام عملیات» و «تصمیم برای انجام آن» تفاوت اساسی وجود دارد. آنچه فعلاً می‌توان گفت، افزایش انعطاف‌پذیری نظامی واشنگتن در منطقه است؛ در حالی که مأموریت نهایی این نیروها هنوز به‌طور قطعی مشخص نیست.

از سوی دیگر، در جنگ‌های مدرن، میدان نبرد به خط ساحلی محدود نمی‌شود. ناوهای هواپیمابر، شناورهای آبی‌ـ‌خاکی و کشتی‌های پشتیبانی در یک محیط چندلایه دریایی و هوایی می‌توانند در معرض تهدیدهای موشکی، پهپادی و اطلاعاتی قرار گیرند. ایران طی سال‌های گذشته بر توسعه توان موشکی، پهپادی، دریایی و شبکه‌های شناسایی و پدافندی خود تأکید کرده است؛ بنابراین هرگونه برنامه‌ریزی برای عملیات در سواحل جنوبی ایران نیازمند محاسبه این ظرفیت‌هاست.

قدرت دریایی؛ میان نمایش قدرت و هزینه عملیات

ناوهای هواپیمابر و گروه‌های آبی‌ـ‌خاکی از نمادهای قدرت نظامی آمریکا هستند، اما عملکرد آنها به شبکه‌ای از شناورهای اسکورت، سوخت‌رسانی، اطلاعات و پشتیبانی وابسته است. در محیطی پرتنش مانند پیرامون ایران، حفظ آزادی عمل چنین آرایشی می‌تواند با ریسک‌های قابل توجه همراه باشد.

از این منظر، مسئله اصلی برای واشنگتن صرفاً تعداد ناوهای مستقر در منطقه نیست، بلکه میزان آزادی عملیاتی آنهاست. در مقابل، ایران نیز تلاش می‌کند با اتکا به توان موشکی، پهپادی، دریایی و دفاعی خود، هزینه هرگونه اقدام نظامی را افزایش دهد.

همچنین در صورت بروز درگیری، پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها، مراکز لجستیکی و زیرساخت‌های پشتیبانی نیروهای آمریکایی در منطقه نیز بخشی از محاسبات امنیتی دو طرف خواهند بود. همین موضوع می‌تواند دامنه پیامدهای یک درگیری احتمالی را بسیار فراتر از آب‌های خلیج فارس و دریای عمان گسترش دهد.

در نهایت، اعزام «تئودور روزولت» و «میکن آیلند» را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه قطعی تصمیم آمریکا برای حمله به ایران دانست؛ اما افزایش توان نظامی این کشور در منطقه نیز صرفاً یک جابه‌جایی عادی تلقی نمی‌شود. واشنگتن با این آرایش، گزینه‌های بیشتری برای فشار و بازدارندگی در اختیار خواهد داشت و تهران نیز ناگزیر است این تغییرات را در محاسبات دفاعی خود لحاظ کند.

در چنین شرایطی، مکران صرفاً یک نوار ساحلی نیست؛ بلکه بخشی از عمق راهبردی ایران است که امنیت آن با آب‌های آزاد، تجارت، انرژی و تمامیت ارضی کشور پیوند خورده است. در جنگ مدرن، پرسش اصلی فقط این نیست که کدام طرف می‌تواند به ساحل برسد؛ بلکه این است که چه کسی می‌تواند آزادی عمل خود را تا رسیدن به نقطه اثرگذاری حفظ کند. همین معادله، سواحل مکران و دریای عمان را به یکی از نقاط حساس هرگونه رویارویی احتمالی در منطقه تبدیل کرده است./ مهر