کارت سوخت اضطراری در سراسر کشور شناسه‌ دار می‌ شود / تغییر مهم در شیوه بنزین زدن

به گزارش رکنا، طرح جدید شناسه‌دار کردن سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها، از تهران فراتر می‌رود و قرار است در مراحل بعدی در سطح استان تهران و سپس سایر مناطق کشور اجرا شود. بر اساس اعلام مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، این طرح با هدف شفاف‌سازی تراکنش‌ها، مدیریت مصرف و جلوگیری از سوءاستفاده از کارت‌های آزاد در حال اجراست.

عباس باصفا با اشاره به الزامات قانونی این طرح اعلام کرد که استفاده از کارت هوشمند سوخت شخصی باید به سهم اصلی سوخت‌گیری کشور تبدیل شود و کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها صرفاً برای شرایط خاص مورد استفاده قرار گیرند.

مطابق توضیحات وی، بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۳، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی موظف شده است شرایطی فراهم کند که ۹۵ درصد سوخت‌گیری‌ها با کارت شخصی و حداکثر ۵ درصد با کارت اضطراری جایگاه‌ها انجام شود. این در حالی است که به گفته باصفا، سهم استفاده از کارت‌های اضطراری در گذشته به حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد رسیده بود؛ مسئله‌ای که شفافیت مصرف و نظارت بر توزیع سوخت را با مشکل مواجه می‌کرد.

برای بنزین زدن با کارت اضطراری چه باید کرد؟

در روش جدید، پیش از دریافت کارت اضطراری جایگاه، یک مرحله احراز هویت به فرایند سوخت‌گیری اضافه شده است. متقاضی ابتدا کارت بانکی معتبر خود را در دستگاه مخصوص قرار می‌دهد، میزان بنزین مورد نیاز را انتخاب می‌کند و رمز کارت بانکی را وارد می‌کند. سپس رسیدی حاوی یک رمز چهاررقمی یا همان «توکن» صادر می‌شود که با استفاده از آن می‌توان سوخت‌گیری را با کارت اضطراری جایگاه انجام داد.

در حال حاضر، این تجهیزات در ۱۰۰ جایگاه سوخت شهر تهران نصب شده‌اند و تمام سوخت‌گیری‌های انجام‌شده با کارت اضطراری در این جایگاه‌ها از طریق سازوکار جدید صورت می‌گیرد.

به گفته مدیر سامانه هوشمند سوخت، فرایند احراز هویت و دریافت توکن بیش از ۱۰ ثانیه طول نمی‌کشد. در تهران، میزان سوخت درخواستی در این روش از ۱۰ لیتر آغاز می‌شود و تا سقف مجاز ۲۵ لیتر قابل انتخاب است.

آیا کارت بانکی باید به نام مالک خودرو باشد؟

یکی از نکات مهم این طرح آن است که در مرحله فعلی، تطابق مالکیت خودرو با کارت بانکی الزامی نیست. بر این اساس، متقاضی می‌تواند با کارت بانکی معتبر متعلق به خودش برای خودروی یکی از اعضای خانواده یا شخص دیگری سوخت‌گیری کند.

به گفته باصفا، ملاک احراز هویت در این مرحله، شناسایی دارنده کارت بانکی است و محدودیتی برای یکسان بودن نام دارنده کارت بانکی و مالک خودرو اعمال نمی‌شود.

آمار سوخت‌گیری با توکن در تهران چقدر است؟

آمار اعلام‌شده از عملکرد طرح در جایگاه‌های منتخب تهران نشان می‌دهد در یک هفته پس از اجرای آن، ۸۴۵ هزار و ۳۸۶ استعلام توکن در سامانه ثبت شده است.

از این تعداد، ۷۳۵ هزار تراکنش به پرداخت و سوخت‌گیری قطعی منجر شده و در مجموع حدود ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر بنزین از طریق این ووچرها به فروش رسیده است. همچنین در این مدت، ۵۸۰ هزار و ۳۳۹ کد ملی یکتا استعلام شده است.

سهمیه کارت اضطراری چگونه مدیریت می‌شود؟

یکی از تغییرات اصلی در سازوکار جدید، اتصال سهمیه استفاده از کارت اضطراری به کد ملی افراد است. پیش از اجرای این طرح، هر کارت اضطراری جایگاه با محدودیت ۲۵۵ تراکنش در شبانه‌روز مواجه بود؛ محدودیتی که گاهی در ساعات پایانی شب یا مسیرهای پرتردد مسافرتی، به پایان ظرفیت کارت و معطلی رانندگان منجر می‌شد.

به گفته باصفا، این مشکل در برخی مناطق مرزی، از جمله سیستان و بلوچستان و کرمان، شدیدتر بود و تخلیه ظرفیت کارت‌های اضطراری در ساعات شبانه می‌توانست دسترسی شهروندان محلی به سوخت را دشوار کند.

در سازوکار جدید، سهمیه استفاده از کارت اضطراری به کد ملی متصل شده است تا مدیریت مصرف از وابستگی صرف به ظرفیت تراکنش کارت جایگاه خارج شود. همچنین با ثبت اطلاعات تراکنش‌ها، امکان شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف و مقابله با عرضه خارج از شبکه فراهم می‌شود.

آیا سهمیه بنزین کارت شخصی حفظ می‌شود؟

بر اساس توضیحات مدیر سامانه هوشمند سوخت، رانندگان می‌توانند سهمیه نرخ اول و دوم کارت سوخت شخصی خود را برای سفر نگه دارند و در مراجعات عادی، در صورت نیاز از سازوکار کارت اضطراری استفاده کنند.

با این حال، نحوه استفاده از کارت اضطراری تابع ضوابط و سقف‌های تعیین‌شده برای این طرح است و جزئیات مربوط به سهمیه و میزان مجاز سوخت‌گیری باید بر اساس مقررات اجرایی اعلام‌شده در هر مرحله در نظر گرفته شود.

خودروهای امدادی و تاکسی‌های اینترنتی چه سهمی از طرح دارند؟

شناسه‌دار شدن تراکنش‌های سوخت می‌تواند امکان اجرای سیاست‌های حمایتی و کنترلی هدفمند را نیز افزایش دهد. باصفا اعلام کرده است که در گذشته، به دلیل مشخص نبودن هویت مصرف‌کنندگان کارت‌های اضطراری، مدیریت ویژه سوخت برای خودروهای امدادی، خدماتی و رانندگان سکوهای اینترنتی با محدودیت‌هایی همراه بود.

به گفته وی، با فراهم شدن امکان رصد برخط تراکنش‌ها، می‌توان در آینده بر اساس میزان پیمایش یا نیاز خدماتی، سیاست‌های متفاوتی برای گروه‌های هدف اعمال کرد.

این سامانه همچنین می‌تواند در شرایط بحرانی، از تکرار سوخت‌گیری‌های متوالی با کارت‌های اضطراری جلوگیری کند؛ رفتاری که در دوره‌های اعمال محدودیت سوخت‌گیری، موجب افزایش صف‌ها و اختلال در توزیع عادلانه بنزین می‌شد.

طرح چه زمانی به سراسر کشور می‌رسد؟

بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، اولویت نخست، تکمیل پوشش طرح در شهر تهران است و پس از آن، اجرای طرح در سایر شهرهای استان تهران در دستور کار قرار می‌گیرد. در مراحل بعدی نیز گسترش آن به دیگر استان‌ها دنبال خواهد شد.

باصفا همچنین از اعلام آمادگی برخی مناطق و استان‌ها برای اجرای سریع‌تر این طرح خبر داده است؛ با این حال، زمان‌بندی دقیق اجرای سراسری هنوز در اظهارات نقل‌شده مشخص نشده است.

در مجموع، گسترش طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری می‌تواند نحوه استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها را تغییر دهد؛ تغییری که محور اصلی آن، احراز هویت دارنده کارت بانکی، ثبت قابل ردیابی تراکنش‌ها و مدیریت دقیق‌تر مصرف سوخت است.