آقای میرسلیم قیمت پایین سپر جان مردم نمی‌شود!

به گزارش رکنا، مصطفی میرسلیم دست‌بردار خودرو نیست. او که پیش‌تر با اظهارنظر جنجالی درباره تفاوت نداشتن لندکروز و پژو ۲۰۶ خبرساز شده بود، این بار تیبا را خودرویی قابل رقابت با محصولات خارجی معرفی کرده است؛ البته با یک تبصره مهم: رقابت در قیمت. خودش هم پذیرفته که این خودرو از نظر فنی پیشرفت نکرده، چون به گفته او «توجیه اقتصادی پیدا نکرده است».

شاید بتوان بخشی از حرف او را پذیرفت. اگر قیمت کارخانه ای کوییک که در واقع همان فیس لیفت تیباست را، به‌عنوان یکی از ارزان‌ترین خودروهای صفر بازار ایران، یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان و دلار را ۲۶۰ هزار تومان در نظر بگیریم، قیمت این خودرو حدود ۴ هزار و ۲۳۰ دلار می‌شود. با چنین بودجه‌ای، فهرست خودروهای صفر در بازارهای دیگر هم چندان بلند نیست. در هند، تیپ‌های پایه سوزوکی آلتو K10 و سوزوکی S-Presso نمونه‌هایی نزدیک به این محدوده‌اند؛ هرچند هزینه‌های ثبت، بیمه و برخی هزینه‌های نهایی خرید به قیمت اعلامی آن‌ها اضافه می‌شود.

با پول تبیا در سایر کشورها چه خودروهایی می توان خرید؟

اما درباره تیبا، مقایسه باید دقیق‌تر باشد. تیبا دیگر تولید نمی‌شود و نمونه‌ای که امروز در بازار می‌خریم، عموماً کارکرده است. اگر قیمت یک نمونه کارکرده آن را حدود ۴ هزار دلار در نظر بگیریم، باید سراغ بازار خودروهای دست‌دوم جهان هم برویم. در بازار آمریکا، آگهی‌هایی از نیسان سنترا، نیسان روگ، شورلت سونیک، هوندا فیت ۲۰۱۱، نیسان ورسا ۲۰۱۲ و تویوتا کرولا ۲۰۱۰ با قیمت نزدیک به 5 هزار دلار وجود دارد که همگی گزینه هایی معقول تر از خرید تیبا کارکرده هستند.

ارزان بودن، به‌تنهایی گواه رقابت‌پذیری نیست. باید دید خریدار در برابر پولی که می‌پردازد چه دریافت می‌کند: چه کیفیتی، چه امکاناتی، چه میزان دوام و، از همه مهم‌تر، چه سطحی از ایمنی. برای اثبات برتری یا ضعف هر خودرو هم باید همین شاخص‌ها را کنار هم گذاشت. نمی‌توان فقط برچسب قیمت را دید و پرونده رقابت را بست.

حتی اگر بپذیریم تیبا در قیمت حرفی برای گفتن داشته، پرسش بعدی همچنان باقی است: چرا پیشرفت فنی آن توجیه اقتصادی پیدا نکرده؟ خودرویی که قرار است خانواده‌ای را هر روز جابه‌جا کند، تا چه زمانی باید منتظر اقتصادی شدنِ ارتقای کیفیت و ایمنی بماند؟ هزینه این انتظار را چه کسی می‌پردازد؟

میرسلیم در موضوع واردات هم بر محدودیت پول و منابع ارزی تأکید کرده است. اما این استدلال به توضیح بیشتری نیاز دارد. واردکننده می‌تواند با سرمایه خودش و از مسیر ارز اشخاص خودرو وارد کند؛ قرار نیست هزینه هر خودروی وارداتی مستقیماً از بودجه دولت پرداخت شود. البته سرمایه شخصی هم نیاز به ارز را از بین نمی‌برد، اما میان واردات متکی به منابع ارزی دولت و واردات با منابع شخصی تفاوت وجود دارد. نمی‌توان همه این مسیرها را با یک پاسخ کلی درباره نداشتن پول کنار گذاشت.

اگر نگرانی بر سر منشأ ارز و فشار بر منابع کشور است، باید همان موضوع را روشن و دقیق توضیح داد. پرسش این است که چرا کسی که سرمایه و منابع ارزی مجاز در اختیار دارد، نباید بتواند در چارچوب مقررات خودرو وارد کند و به افزایش عرضه و انتخاب مصرف‌کننده کمک کند؟ محدود کردن واردات، بدون پاسخ به این پرسش، چه کمکی به رقابتی شدن محصول داخلی می‌کند؟

دفاع میرسلیم از امنیت خودروهای داخلی

بخش بحث‌برانگیزتر سخنان میرسلیم، دفاع او از خودروهای داخلی در برابر انتقادهای مربوط به تصادفات و تلفات جاده‌ای است. او بر نحوه رانندگی و شرایط نامناسب آن تأکید می‌کند و انتقادهای تند به کیفیت خودروها را نمی‌پذیرد. می‌توان درباره تعبیرهایی مانند «لگن» یا «ارابه مرگ» بحث کرد؛ اما کنار گذاشتن این تعابیر، مسئله ایمنی را حل نمی‌کند.

برای شنیدن نقد ایمنی خودروهای داخلی هم لازم نیست سراغ مخالفان صنعت خودرو برویم. سردار سید تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا توضیح داده است که خودرو دو نقش جدی دارد: پیش از حادثه، با تجهیزات و استانداردهای مناسب می‌تواند احتمال تصادف را کاهش دهد؛ پس از حادثه هم استحکام بدنه و ستون‌ها، کیسه هوا و کمربند می‌توانند از جان سرنشینان محافظت کنند.

حسینی در همان مصاحبه گفته بود هنوز تغییر چشمگیری در ایمنی و استحکام خودروهای داخلی رخ نداده و پلیس از خودروسازان و وزارت صمت اقدام جدی خواسته است. این نقد، مطالبه نهادی است که هر روز با پیامدهای تصادفات مواجه می‌شود؛ نمی‌توان آن را صرفاً با اشاره به بد رانندگی کردن مردم پاسخ داد.

بله، راننده ممکن است اشتباه کند. اما ارزش تجهیزات ایمنی دقیقاً در همین لحظه آشکار می‌شود. خودرو باید بتواند احتمال حادثه را کمتر کند و اگر تصادفی رخ داد، شانس زنده ماندن سرنشینان را بالا ببرد. خطای راننده، مسئولیت خودروساز را از بین نمی‌برد.

حمایت از تولید داخل به چه قیمتی؟

حمایت از تولید داخل زمانی برای مردم معنا دارد که نتیجه‌اش را در محصول ببینند؛ در کیفیت بهتر، ایمنی بیشتر و انتخابی که با رضایت انجام می‌دهند. اگر قرار باشد پیشرفت فنی همچنان منتظر توجیه اقتصادی بماند، نقد ایمنی با بحث قیمت پاسخ داده شود و واردات هم به حداقل برسد، این حمایت چه زمانی به نفع خریدار تمام خواهد شد؟

آقای میرسلیم، رقابت‌پذیری را باید با حاصل آن برای مصرف‌کننده سنجید. برچسب قیمت، هنگام تصادف از کسی محافظت نمی‌کند.