طرح شناسه‌ دار شدن کارت‌ اضطراری / پایان سوخت‌ گیری بی‌ هویت

آرزو عطایی در یادداشتی نوشت: کارت اضطراری جایگاه‌ها، سال‌هاست به‌عنوان یکی از ابزارهای خدمت‌رسانی به افرادی که به هر دلیل به کارت سوخت شخصی خود دسترسی ندارند، مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ با این حال، در شیوه قبلی استفاده از این کارت‌ها، اطلاعات هویتی مصرف‌کننده به‌صورت مؤثر در فرآیند سوخت‌گیری ثبت نمی‌شد و همین موضوع، در طول سالیان، بخشی از فرآیند توزیع و مصرف سوخت را از شفافیت لازم دور کرده بود.

براساس آخرین آمار در شهریور ماه سال جاری، حدود 40 درصد از سوختگیری بنزین کشور، از طریق کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها انجام می‌شود؛ سهمی قابل توجه از توزیع منابع ملی که ضرورت ایجاد سازوکاری برای ثبت و تحلیل دقیق‌تر این تراکنش‌ها را بیش از پیش نمایان می‌کند.

اکنون با اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دار شدن تراکنش‌های کارت اضطراری در تهران، این روند در حال تغییر است و سوخت‌گیری با کارت اضطراری از یک تراکنش فاقد اطلاعات کافی درباره مصرف‌کننده، به تراکنشی قابل شناسایی و پایش تبدیل می‌شود.

در سازوکار جدید، تراکنش سوخت‌گیری از طریق کارت اضطراری به مصرف‌کننده متصل می‌شود و به این ترتیب، سوخت‌گیری انجام‌شده، دیگر یک تراکنش ناشناس نخواهد بود.

این تغییر همچنین می‌تواند بخشی از مشکلاتی را که در گذشته در نحوه ارائه کارت اضطراری در برخی جایگاه‌ها ایجاد می‌شد، کاهش دهد؛ از جمله اعلام اتمام کارت در برخی ساعات، محدودیت در دسترسی به کارت و حتی دریافت وجه از مردم در قبال در اختیار گذاشتن کارت اضطراری.

یکی از اهداف مهم اجرای طرح، تسهیل دسترسی مردم به کارت اضطراری است؛ همچنین تخصیص سوخت به سکوهای اینترنتی بر اساس عملکرد و خودروهای امدادی از این طریق تسهیل خواهد شد. بر اساس سازوکار جدید، امکان سوخت‌گیری با کارت اضطراری در طول شبانه‌روز فراهم می‌شود و استفاده از آن کمتر به فرآیندهای داخلی و تصمیم‌های موردی جایگاه‌ها وابسته خواهد بود.

در واقع، کارت اضطراری همچنان به‌عنوان یک ابزار خدمت‌رسانی باقی می‌ماند، اما استفاده از آن در چارچوبی شفاف و قابل رصد انجام خواهد شد.

یکی از مهم‌ترین آثار اجرای این طرح، امکان رصد و پایش دقیق‌تر تراکنش‌های سوخت‌گیری است. ثبت اطلاعات مربوط به زمان، مکان و مصرف‌کننده، امکان تحلیل الگوهای مصرف و شناسایی رفتارهای غیرعادی را افزایش می‌دهد.

این موضوع به‌ویژه در شهرهای مرزی که موضوع عرضه خارج از شبکه سوخت اهمیت بیشتری دارد، می‌تواند در شناسایی و مدیریت جریان‌های غیرمتعارف مصرف مؤثر باشد.

با شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها و امکان تطبیق تراکنش سوخت‌گیری با تراکنش بانکی، همچنین امکان اعمال سیاست‌های دقیق‌تر برای تخصیص و برداشت سوخت فراهم می‌شود و اطلاعات واقعی حاصل از مصرف می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های آینده برای شناسایی الگوهای مصرف، برنامه‌ریزی تخصیص سوخت و مدیریت گروه‌های مختلف مصرف‌کننده قرار گیرد.

اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت اضطراری را می‌توان یکی از گام‌های حرکت صنعت پالایش و پخش به سمت مدیریت داده‌محور سوخت دانست؛ مدیریتی که به جای اتکا به برآوردهای کلی، بر اطلاعات واقعی حاصل از تراکنش‌های سوخت‌گیری استوار است.

از دیگر اهداف این طرح، افزایش عدالت در دسترسی به منابع سوخت است. کارت اضطراری قرار است در وهله نخست در خدمت مصرف‌کننده واقعی باشد و شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها می‌تواند امکان سوءاستفاده از این کارت‌ها و انتقال یا بهره‌برداری خارج از چارچوب تعیین‌شده را کاهش دهد.

در این چارچوب، اجرای طرح نه به معنای حذف کارت اضطراری، بلکه به معنای هوشمند، شفاف و قابل رصد کردن فرآیند استفاده از آن است؛ تغییری که در نهایت می‌تواند هم رضایت مردم از نحوه دریافت خدمت در جایگاه‌ها را افزایش دهد و هم ابزار دقیق‌تری برای مدیریت منابع سوخت در اختیار قرار دهد.

اجرای آزمایشی این طرح از چند روز گذشته در تهران آغاز شده و نتایج آن می‌تواند مبنای توسعه و تکامل این طرح و سازوکار آن در سایر نقاط کشور قرار گیرد.