فریب بزرگ در بخشنامه جدید خودرو؛ بازی با رینگ و فرمان برای گران فروشی

فریب بزرگ در بخشنامه جدید؛ بازی با رینگ و فرمان برای گران فروشی

در شرایطی که صنعت خودرو در جهان به سمت خودروهای هوشمند حرکت می کند، ایران خودرو به جای بهبود فناوری و ارتقای کیفیت، مسیر حذف امکانات پایه را در پیش گرفته است. عرضه دنا پلاس با رینگ فولادی و پژو ۲۰۷ با فرمان هیدرولیک، نمونه ای از ایجاد تنوع ظاهری و قیمتی است؛ روشی که می تواند مشتری را میان محصولات ناقص و گزینه های گران تر سرگردان کند.

بررسی جدول بخشنامه نشان می دهد مجموع ظرفیت عرضه همه محصولات در سراسر کشور فقط ۲۵,۲۰۰ دستگاه است. این رقم در بازاری که تقاضای سالانه آن بیش از ۱.۵ میلیون خودرو برآورد می شود و میلیون ها متقاضی در صف خرید قرار دارند، بسیار ناچیز است. چنین عرضه محدودی نه تنها موجب کاهش قیمت خودرو در بازار آزاد نمی شود، بلکه با طولانی تر کردن صف ها، تصور کمیابی را تقویت کرده و زمینه افزایش دوباره قیمت ها را فراهم می کند.

سهم اندک مردم عادی از فروش ایران خودرو

نحوه تقسیم ظرفیت میان گروه های مختلف، یکی از نکات قابل توجه این بخشنامه است. در طرح عادی ۷,۵۶۰ دستگاه معادل ۳۰ درصد، در طرح جوانی جمعیت ۱۲,۶۰۰ دستگاه معادل ۵۰ درصد و در طرح خودروهای فرسوده ۵,۰۴۰ دستگاه معادل ۲۰ درصد اختصاص یافته است. با توجه به اینکه بیشتر متقاضیان در طرح عادی نام نویسی می کنند، تنها ۳۰ درصد ظرفیت، یعنی کمتر از ۸ هزار خودرو، به این گروه می رسد.

این وضعیت شانس موفقیت متقاضیان عادی را به کمتر از یک درصد کاهش می دهد و در مقابل، بازار غیررسمی خرید و فروش کارت ملی مادران و امتیاز خودروهای فرسوده را رونق می بخشد.

فهرست کد کلاس ها و مشخصات محصولات نیز نشانه هایی از کاهش سطح تجهیزات و فروش امکانات به عنوان گزینه اضافی دارد. برای نمونه، دنا پلاس دستی در دو کد ۷۰۹۰۷ با رینگ آلومینیومی و ۷۰۹۰۸ با رینگ فولادی عرضه شده است. همچنین برای پژو ۲۰۷ نیز نسخه دارای رینگ فولادی در نظر گرفته شده است. این تفکیک نشان می دهد خودرویی در سطح قیمتی دنا پلاس با رینگ فولادی ارائه می شود تا رینگ آلومینیومی به عنوان یک امکان گران تر فروخته شود یا هزینه تولید کاهش پیدا کند.

تغییر تجهیزات پایه و انتقال خودرو به بازار دلالی

تفاوت میان فرمان برقی و هیدرولیک نیز به ابزاری برای ایجاد اختلاف قیمت تبدیل شده است. عرضه پژو ۲۰۷ با فرمان هیدرولیک در کد ۶۰۴۰۹ و نسخه دارای فرمان برقی در کد ۶۰۴۱۲ نشان می دهد به جای تعیین یک استاندارد مشخص برای تجهیزات پایه، از تفاوت امکانات برای ایجاد تنوع مصنوعی در محصولات استفاده می شود.

اختصاص ۳,۰۰۰ دستگاه سورن پلاس به موتور XU7P نیز محل پرسش است؛ زیرا این موتور از فناوری قدیمی برخوردار است، مصرف سوخت بالایی دارد و با معیارهای جدید مربوط به مصرف سوخت و حفاظت از محیط زیست فاصله دارد.

در فروش فوری، خریدار باید هنگام فراخوان، کل مبلغ خودرو را بر اساس قیمت روز پرداخت کند. این شرط به ایران خودرو امکان می دهد تا پیش از صدور فراخوان، قیمت را افزایش دهد. در نتیجه، متقاضی هنگام ثبت نام از مبلغ نهایی اطلاعی ندارد و تمام ریسک تورم و افزایش قیمت های ناشی از مصوبات شورای رقابت یا سازمان حمایت، مستقیما بر عهده مشتری قرار می گیرد.

قیمت قطعی بدون تضمین دسترسی به خودرو

ایران خودرو از یک سو از قیمت قطعی سخن می گوید و از سوی دیگر، انتخاب برندگان را به قرعه کشی موکول می کند. هنگامی که ظرفیت عرضه، برای مثال ۲۵ هزار دستگاه، در برابر تقاضای چند میلیونی قرار دارد، عبارت قیمت قطعی عملا تضمینی برای خرید نیست. حتی اگر قیمت مشخص باشد، حدود ۹۹ درصد متقاضیان به خودرو دسترسی پیدا نمی کنند؛ بنابراین خرید خودرو همچنان به شانس وابسته است، نه برخورداری از حق خرید.

تحویل ۳۰ روزه در نگاه نخست وعده ای جذاب به نظر می رسد، اما سوابق تاخیر در تحویل محصولات ایران خودرو، تردیدهایی درباره اجرای این زمان بندی ایجاد می کند. تحویل سریع تعداد محدودی از خودروها نیز ممکن است به جای کمک به مصرف کننده واقعی، مسیر دسترسی دلالان به خودرو را کوتاه تر کند تا محصولات را با قیمت های بسیار بالاتر در بازار آزاد عرضه کنند.

حذف الزام بلوکه کردن حساب نیز ممکن است اقدامی ساده کننده به نظر برسد، اما نتیجه دیگری به همراه دارد. با برداشته شدن این شرط، تعداد ثبت نام کنندگان افزایش پیدا می کند و شرکت می تواند از ثبت نام میلیون ها نفر سخن بگوید؛ سپس با برگزاری قرعه کشی، شمار اندکی از متقاضیان را به عنوان برنده معرفی کند.