رکورد عجیب مالیات در ۱۴۰۳؛ کبابی‌ ها و حلیم‌ فروش‌ ها بیشتر از طلافروشان و پزشکان مالیات دادند!

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، مالیات اصناف یکی از موضوعاتی است که هر ساله محل بحث میان فعالان اقتصادی و افکار عمومی بوده است؛ اینکه هر صنف چه میزان مالیات می‌پردازد و سهم گروه‌های مختلف از پرداخت‌های مالیاتی چقدر است، همواره مورد توجه قرار داشته است.

بررسی فایل منتشرشده از سوی سازمان امور مالیاتی نشان می‌دهد این جدول، اطلاعات ۲۰۸ گروه صنفی را در چهار سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ دربرمی‌گیرد و برای هر گروه، «سال عملکرد»، «تعداد مودی» و «پرداختی» درج شده است. برای نمونه، در ابتدای جدول ردیف‌هایی مانند ابزارفروشان و اتحادیه‌های مختلف دیده می‌شود و در ادامه نیز گروه‌هایی مانند پزشکان، داروخانه‌ها، طلافروشان، پوشاک‌فروشان، خواربارفروشان و گروه‌های غذایی آمده‌اند.

بر مبنای جمع تمام ردیف‌های فایل، تصویر کلی پرداختی‌ها چنین است:

اعداد دقیق حاصل از جمع فایل به‌ترتیب ۲۵۸,۸۶۱,۰۷۰,۰۸۲,۷۱۹ ریال، ۵۱۱,۱۵۶,۳۶۲,۶۹۳,۶۸۲ ریال، ۶۱۶,۰۰۰,۸۹۳,۴۹۰,۰۲۴ ریال و ۶۲۴,۰۴۷,۸۱۴,۸۵۳,۴۸۶ ریال است. بنابراین مجموع پرداختی ثبت‌شده در تمام ردیف‌های چهار سال به حدود ۲,۰۱۰,۰۶۶ میلیارد ریال، معادل ۲۰۱ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

جهش اصلی مالیات در سال ۱۴۰۱

محاسبات بر اساس تمام ردیف‌های فایل نشان می‌دهد مجموع پرداختی ثبت‌شده در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۹۷.۵ درصد افزایش داشته است.

در سال ۱۴۰۲ نیز مجموع پرداختی نسبت به سال قبل حدود ۲۰.۵ درصد افزایش یافته و به حدود ۶۱.۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.

اما در سال ۱۴۰۳ افزایش پرداختی بسیار محدودتر بوده است. مجموع پرداختی از حدود ۶۱.۶ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به حدود ۶۲.۴ هزار میلیارد تومان رسیده که معادل افزایش حدود ۱.۳ درصدی است.

این در حالی است که تعداد مودیان ثبت‌شده در مجموع جدول از ۴,۳۵۴,۰۱۲ نفر در سال ۱۴۰۲ به ۱,۹۵۵,۰۴۷ نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است؛ یعنی حدود ۵۵.۱ درصد کاهش.

با توجه به اینکه فایل صرفاً داده‌های «تعداد مودی» و «پرداختی» را ارائه می‌کند، از خود جدول نمی‌توان علت این تغییر را مشخص کرد.

سرانه پرداختی ثبت‌شده نیز افزایش یافته است

اگر صرفاً مجموع «پرداختی» هر سال را بر تعداد مودیان همان سال تقسیم کنیم، میانگین پرداختی ثبت‌شده برای هر مودی از حدود ۹.۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۳.۹ میلیون تومان در سال ۱۴۰۱، ۱۴.۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲ و در نهایت ۳۱.۹ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

این ارقام صرفاً یک محاسبه ریاضی از مجموع پرداختی تقسیم بر تعداد مودیان جدول است و نباید به معنای «مالیات قطعی هر واحد صنفی» تلقی شود؛ زیرا ترکیب گروه‌های موجود و تعداد مودیان در هر سال یکسان نیست.

رشد پرداختی پزشکان متخصص و عمومی

در میان گروه‌های مورد توجه افکار عمومی، پزشکان ارقام قابل توجهی دارند.

بر اساس فایل، تعداد مودیان پزشکان متخصص در سال ۱۴۰۰ ۲۳,۸۱۸ نفر و پرداختی آنها ۱۱,۳۸۸ میلیارد ریال بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۳۳,۷۷۹.۵ میلیارد ریال رسیده، در حالی که تعداد مودیان این گروه ۲۷,۷۳۷ نفر ثبت شده است.

به این ترتیب، پرداختی ثبت‌شده پزشکان متخصص طی این دوره تقریباً سه برابر شده است.

در گروه پزشکان عمومی نیز پرداختی از ۴,۸۱۱.۶ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۱۸,۸۷۰.۴ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ رسیده است. تعداد مودیان این گروه در سال ۱۴۰۳ ۲۹,۷۷۶ نفر بوده است.

در مجموع، پرداختی ثبت‌شده پزشکان عمومی و متخصص در سال ۱۴۰۳ به حدود ۵۲,۶۵۰ میلیارد ریال، معادل ۵.۳ هزار میلیارد تومان رسیده است.

نکته مهم اینکه در پزشکان متخصص، با وجود کاهش تعداد مودیان از ۳۱,۷۳۴ نفر در سال ۱۴۰۲ به ۲۷,۷۳۷ نفر در سال ۱۴۰۳، پرداختی از حدود ۲۸,۶۶۵ میلیارد ریال به ۳۳,۷۸۰ میلیارد ریال افزایش یافته است.

طلافروشان چقدر مالیات پرداخت کرده‌اند؟

گروه «جواهر _ طلا و نقره» نیز در جدول قرار دارد.

پرداختی این گروه از ۵,۹۹۳.۷ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۱۶,۰۸۳.۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

تعداد مودیان این گروه نیز در سال ۱۴۰۳ ۳۰,۳۱۶ نفر ثبت شده است.

بنابراین پرداختی ثبت‌شده این گروه طی چهار سال حدود ۲.۷ برابر شده است.

داروخانه‌ها؛ ۱۱.۱۵ هزار میلیارد ریال پرداختی در سال ۱۴۰۳

برای گروه «داروخانه و پخش دارو» نیز روند کلی پرداختی افزایشی است.

پرداختی این گروه از ۶,۵۴۷ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۱۱,۱۴۶ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

تعداد مودیان این گروه در سال ۱۴۰۳ ۱۸,۱۴۶ نفر بوده است.

خواربارفروشان؛ بیش از ۲۱ هزار میلیارد ریال پرداختی

«خواربارفروش» یکی از گروه‌های بزرگ جدول از نظر تعداد مودی است.

پرداختی این گروه از ۸,۸۵۱ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۲۰,۶۳۷ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ و ۲۲,۹۸۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۲ رسید.

در سال ۱۴۰۳ نیز پرداختی ثبت‌شده خواربارفروشان ۲۱,۲۵۶.۷ میلیارد ریال، معادل حدود ۲.۱۳ هزار میلیارد تومان بوده است. تعداد مودیان این گروه در همین سال ۹۱,۵۸۹ نفر ثبت شده است.

پوشاک؛ بیش از ۲۳.۹ هزار میلیارد ریال پرداختی

گروه «لباس و پوشاک دوخته و پوشاک‌فروشان» نیز یکی از بزرگ‌ترین ارقام جدول را دارد.

پرداختی این گروه از ۹,۳۴۳.۴ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۲۱,۵۹۸.۶ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ و ۲۵,۱۱۴.۸ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۲ رسیده است.

در سال ۱۴۰۳، پرداختی ثبت‌شده این گروه ۲۳,۹۱۵.۵ میلیارد ریال، معادل حدود ۲.۴ هزار میلیارد تومان بوده و تعداد مودیان آن ۱۰۰,۵۲۸ نفر ثبت شده است.

یک رکورد غیرمنتظره در سال ۱۴۰۳؛ کبابی و حلیم و آشپز

شاید شگفت‌انگیزترین عدد جدول مربوط به گروه «کبابی و حلیم و آشپز» باشد.

این گروه در سال‌های ۱۴۰۰، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌ترتیب ۱,۵۹۰.۴ میلیارد، ۴,۸۰۵.۸ میلیارد و ۶,۷۱۶.۴ میلیارد ریال پرداختی ثبت‌شده داشته است.

اما در سال ۱۴۰۳ رقم پرداختی به ۷۹,۷۰۴.۹ میلیارد ریال رسیده است؛ یعنی حدود ۷.۹۷ هزار میلیارد تومان.

تعداد مودیان این گروه نیز در سال ۱۴۰۳ ۱۶,۰۷۲ نفر بوده است.

این رقم به‌تنهایی باعث شده «کبابی و حلیم و آشپز» در سال ۱۴۰۳ با فاصله قابل توجهی در صدر جدول پرداختی قرار بگیرد.

با این حال، از خود فایل نمی‌توان درباره علت این جهش قضاوت کرد. جدول توضیحی درباره اینکه این افزایش ناشی از رشد درآمد، تغییر ترکیب مودیان، نحوه محاسبه، رسیدگی‌های سنواتی یا عامل دیگری بوده، ارائه نمی‌کند.

۱۰ گروه با بیشترین پرداختی در سال ۱۴۰۳

بازمحاسبه تمام ۲۰۸ ردیف جدول نشان می‌دهد رتبه‌بندی صحیح ۱۰ گروه دارای بیشترین پرداختی در سال ۱۴۰۳ چنین است:

در این بخش یک اصلاح مهم نسبت به متن اولیه گزارش ضروری است: «لوازم یدکی اتومبیل» با پرداختی ۱۷,۵۴۲.۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ در رتبه هشتم قرار دارد و باید در فهرست ۱۰ گروه نخست باشد. رقم این گروه در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ نیز به‌ترتیب حدود ۷,۴۸۸، ۱۵,۷۴۱، ۱۹,۳۲۲ و ۱۷,۵۴۲ میلیارد ریال بوده است.

همچنین رقم صحیح «لباس و پوشاک دوخته و پوشاک‌فروشان» در سال ۱۴۰۳ ۲۳,۹۱۵.۵ میلیارد ریال است، نه ۲۳,۹۲۰ میلیارد ریال؛ این تفاوت صرفاً ناشی از گرد کردن رقم است.

پنج گروه نخست نیز در مجموع حدود ۲۹.۳ درصد کل پرداختی ثبت‌شده در جدول سال ۱۴۰۳ را تشکیل می‌دهند.

رستوران‌ها، اغذیه‌فروشان و کافه‌ها

در بخش خوراک و پذیرایی نیز ارقام قابل توجهی دیده می‌شود.

«اغذیه‌فروشان» در سال ۱۴۰۳ ۱۵,۵۶۶ میلیارد ریال پرداختی ثبت‌شده داشته‌اند؛ این رقم در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۴,۹۷۳ میلیارد ریال بوده است.

«اتحادیه رستوران‌داران» نیز در سال ۱۴۰۳ ۵,۷۱۸.۵ میلیارد ریال پرداختی داشته است.

در گروه «قنادی و شیرینی و کافه قنادی» نیز پرداختی سال ۱۴۰۳ به ۴,۴۶۴.۴ میلیارد ریال رسیده است.

خدمات درمانی؛ نزدیک به ۲۴ هزار میلیارد ریال

گروه «خدمات درمانی» نیز در سال ۱۴۰۳ ۲۳,۹۱۳.۲ میلیارد ریال پرداختی ثبت‌شده داشته است.

این رقم در سال ۱۴۰۰ ۷,۸۳۲.۵ میلیارد ریال بوده و در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ نیز به‌ترتیب به حدود ۱۴,۰۹۹ و ۲۱,۴۰۷ میلیارد ریال رسیده است.

لوازم خانگی

پرداختی گروه «لوازم خانگی» از ۵,۶۲۹.۸ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۹,۹۹۶.۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ و ۱۰,۲۶۵.۱ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۲ رسیده است.

در سال ۱۴۰۳ نیز پرداختی این گروه ۱۰,۳۸۳.۱ میلیارد ریال بوده و تعداد مودیان آن ۳۲,۹۹۴ نفر ثبت شده است.

بنابراین رقم صحیح سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۰۴ هزار میلیارد تومان است.

سوخت؛ این ردیف را نباید با کل جایگاه‌داران سوخت یکی دانست

در فایل، ردیف مشخصی با عنوان «اتحادیه کشوری سوخت‌های جایگزین و خدمات وابسته» وجود دارد.

پرداختی این گروه از حدود ۱۵۵.۶ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۲۸۸.۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ رسیده است. تعداد مودیان نیز در سال ۱۴۰۳ ۹۷۷ نفر بوده است.

بنابراین این ردیف را نمی‌توان به‌عنوان رقم کل مالیات جایگاه‌داران سوخت در کشور معرفی کرد؛ عنوان فایل مشخصاً به همین اتحادیه و خدمات وابسته مربوط است.

یک نکته مهم درباره سال ۱۴۰۳

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های داده‌های سال ۱۴۰۳، کاهش تعداد مودیان در کنار ثبات یا افزایش پرداختی در برخی گروه‌هاست.

برای نمونه، در گروه پزشکان متخصص، تعداد مودیان از ۳۱,۷۳۴ نفر در سال ۱۴۰۲ به ۲۷,۷۳۷ نفر در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته، اما پرداختی از ۲۸,۶۶۵.۳ میلیارد ریال به ۳۳,۷۷۹.۵ میلیارد ریال افزایش پیدا کرده است.

در پزشکان عمومی نیز تعداد مودیان از ۳۷,۶۸۲ نفر در سال ۱۴۰۲ به ۲۹,۷۷۶ نفر در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته، در حالی که پرداختی از حدود ۱۷,۴۹۰.۴ میلیارد ریال به ۱۸,۸۷۰.۴ میلیارد ریال افزایش یافته است.

همین موضوع در بسیاری از ردیف‌های دیگر جدول نیز دیده می‌شود. بنابراین نمی‌توان صرفاً از مقایسه دو عدد نتیجه گرفت که «مالیات هر صنف» به همان نسبت افزایش یا کاهش یافته است.

آنچه این فایل مستقیماً نشان می‌دهد، مجموع پرداختی ثبت‌شده برای ردیف مربوط به هر گروه و تعداد مودی درج‌شده در همان ردیف است.

مالیات ثبت‌شده اصناف به ۶۲.۴ هزار میلیارد تومان رسید

جمع‌بندی داده‌های ۲۰۸ گروه موجود در فایل نشان می‌دهد مجموع پرداختی ثبت‌شده از حدود ۲۵.۹ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به ۵۱.۱ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱، ۶۱.۶ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ و در نهایت ۶۲.۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

به این ترتیب، مجموع پرداختی ثبت‌شده در جدول طی این چهار سال حدود ۱۴۱.۱ درصد افزایش داشته است.

در عین حال، تعداد مودیان ثبت‌شده در جدول از ۴,۳۵۴,۰۱۲ نفر در سال ۱۴۰۲ به ۱,۹۵۵,۰۴۷ نفر در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این کاهش در کنار افزایش جزئی مجموع پرداختی، باعث شده میانگین محاسباتی پرداختی به ازای هر مودی از حدود ۱۴.۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۱.۹ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ برسد.

اما این عدد را نباید به‌عنوان «متوسط مالیات قطعی اصناف» معرفی کرد؛ زیرا فایل درباره علت تغییر تعداد مودیان، نحوه انتخاب پرونده‌ها، ساختار «پرداختی» و علت جهش برخی ردیف‌ها توضیحی ارائه نمی‌کند.

در نتیجه، مهم‌ترین پرسش باقی‌مانده از این داده‌ها این است که علت کاهش شدید تعداد مودیان ثبت‌شده در سال ۱۴۰۳، در کنار افزایش مجموع پرداختی و جهش برخی ردیف‌ها، چیست؟

پاسخ دقیق به این پرسش نیازمند توضیح سازمان امور مالیاتی درباره مبنای انتخاب مودیان، تعریف دقیق «پرداختی»، نحوه محاسبه ارقام، وضعیت پرونده‌های سنواتی و علت تغییر ترکیب داده‌های سال ۱۴۰۳ است.