وقتی چینی‌های ماشین چینی نمی‌خرند / کاهش فروش خودروهای چینی در کشور خودشان!

به گزارش رکنا، شرکت‌هایی مانند BYD، جیلی و چری سال‌ها برای تبدیل شدن به بازیگران بزرگ بازار جهانی تلاش کرده‌اند، اما به گفته تحلیلگران و فعالان صنعت، توسعه سریع حضور این شرکت‌ها در بازارهای خارجی اکنون فقط ناشی از جاه‌طلبی نیست و به یک ضرورت اقتصادی نیز تبدیل شده است.

با کاهش تقاضای داخلی، خودروسازان چینی انگیزه بیشتری پیدا کرده‌اند تا حضور خود در بازارهای خارجی را تسریع کنند؛ روندی که پیش از این نیز آغاز شده بود. این اتفاق می‌تواند فشار بیشتری بر خودروسازان اروپایی و ژاپنی وارد کند؛ شرکت‌هایی که همین حالا نیز در رقابت با خودروهای برقی چینی، که از فناوری پیشرفته و قیمت رقابتی برخوردارند، با چالش مواجه هستند.

بیل روسو، مدیرعامل شرکت مشاوره Automobility در شانگهای، می‌گوید خودروسازان چینی اکنون هم‌زمان چند مزیت در اختیار دارند: ظرفیت مازاد تولید، زنجیره تأمین رقابتی، محصولات پیشرفته‌تر و انگیزه اقتصادی قدرتمند برای یافتن بازارهای جدید خارج از چین.

به گفته او، جهانی‌شدن برای خودروسازان بزرگ چینی دیگر تنها یک هدف بلندپروازانه نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یک ضرورت راهبردی است.

سقوط ۲۰ درصدی فروش خودرو در چین

داده‌های انجمن خودروهای سواری چین نشان می‌دهد فروش خودرو در بازار داخلی این کشور در ماه ژوئیه با ۲۰ درصد کاهش نسبت به سال گذشته به ۱.۴۷ میلیون دستگاه رسیده است. این دهمین ماه متوالی کاهش فروش خودرو در بازار چین محسوب می‌شود.

در مقابل، صادرات خودرو در همین ماه ۸۸ درصد افزایش یافته و به حدود ۹۲۳ هزار دستگاه رسیده است.

هرچند آمار صادرات شامل برخی خودروهای برندهای غیرچینی تولیدشده در چین نیز می‌شود، اما روند کلی در مورد خودروسازان داخلی نیز تفاوت چندانی ندارد: کاهش دو رقمی فروش در بازار داخل و رشد دو رقمی صادرات.

کویی دونگشو، رئیس انجمن خودروهای سواری چین، افزایش قیمت سوخت را یکی از عوامل تضعیف تقاضا عنوان کرده که بر فروش خودروهای بنزینی اثر گذاشته است. ضعف ادامه‌دار در بخش سدان‌های اقتصادی و پایه نیز از دیگر عوامل کاهش فروش اعلام شده است.

خودروسازی چین، تصویری از اقتصاد این کشور

روند فعلی صنعت خودرو چین بازتابی از شرایط گسترده‌تر اقتصاد این کشور است. کارخانه‌های پررونق و افزایش صادرات به حفظ رشد اقتصادی کمک می‌کنند، در حالی که ضعف بازار مسکن و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، تقاضای داخلی را محدود کرده است.

در واقع، چین با اقتصادی مواجه است که در برخی صنایع ظرفیت تولید آن بیش از میزان تقاضای داخلی است. برای خودروسازان، بازارهای خارجی در چنین شرایطی به یک مسیر مهم برای جذب مشتری و تخلیه ظرفیت تولید تبدیل شده‌اند.

کاهش فروش داخلی چین معادل بازار خودرو ژاپن

در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، فروش خودرو در بازار داخلی چین نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲.۳ میلیون دستگاه کاهش یافته که معادل افتی حدود ۲۰ درصدی است.

مقیاس این کاهش بسیار قابل توجه است؛ کاهش فروش داخلی چین در نیمه نخست سال تقریباً معادل کل ثبت‌نام خودروهای جدید در ژاپن، چهارمین بازار بزرگ خودروی جهان، در همین مدت بوده است.

در همین بازه، صادرات خودرو چین با رشد ۷۱ درصدی همراه شده است.

با این حال، یوچیان دینگ، تحلیلگر HSBC، معتقد است تقاضای داخلی ممکن است از اواخر اوت تا سپتامبر تثبیت شود و با افزایش عرضه مدل‌های جدید، نشانه‌هایی از بهبود در بازار دیده شود. با این حال، او احتمال یک بازگشت سریع و شدید را بعید دانسته است.

BYD؛ جبران سقوط فروش داخل با بازارهای خارجی

عملکرد BYD نمونه روشنی از این تغییر مسیر است.

فروش داخلی این خودروساز در هفت ماه نخست سال با ۳۵ درصد کاهش مواجه شده، اما فروش خارجی آن در همین دوره ۷۹ درصد افزایش یافته است.

برزیل و بریتانیا در سال ۲۰۲۶ به بزرگ‌ترین بازارهای تک‌کشوری BYD در خارج از چین تبدیل شده‌اند.

این روند نشان می‌دهد شرکت‌های چینی دیگر صرفاً به دنبال صادرات مازاد تولید نیستند، بلکه در حال ایجاد حضور پایدار در بازارهای خارجی و تبدیل شدن به برندهایی جهانی هستند.

چین از سال ۲۰۲۳ بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو جهان است

گسترش سریع حضور چین در بازارهای خارجی، چالشی ویژه برای ژاپن ایجاد کرده است.

چین از سال ۲۰۲۳ به بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو در جهان تبدیل شده و جایگاهی را از آن خود کرده که سال‌ها در اختیار ژاپن بود.

بیل روسو درباره تفاوت مزیت رقابتی دو کشور می‌گوید رشد ژاپن در صنعت صادرات خودرو بر پایه بهره‌وری تولید، کیفیت و مصرف سوخت پایین شکل گرفت، در حالی که مزیت امروز چین گسترده‌تر است و حوزه‌هایی مانند برقی‌سازی، باتری، نرم‌افزار، تجهیزات هوشمند، مقیاس زنجیره تأمین و سرعت توسعه محصولات را دربر می‌گیرد.

به گفته او، ترکیب این عوامل می‌تواند توسعه جهانی خودروسازان چینی را بسیار اثرگذارتر و حتی disruptive‌تر از موج‌های قبلی توسعه خودروسازان آسیایی کند.

سهم چین در اروپا در حال جهش است

فشار رقابتی خودروسازان چینی در بازارهای خارجی به‌ویژه در اروپا قابل مشاهده است.

بر اساس داده‌های Counterpoint Research، خودروسازان ژاپنی در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲ درصد از بازار خودروهای سواری اروپا را در اختیار داشته‌اند؛ سهمی که نسبت به چهار سال قبل تغییر چندانی نکرده است.

اما سهم خودروسازان چینی در همین مدت از حدود ۳ درصد به ۱۶ درصد افزایش یافته است.

داده‌های ثبت خودرو نشان می‌دهد بخشی از این رشد به قیمت از دست رفتن سهم برخی خودروسازان اروپایی، کره‌ای و آمریکایی به دست آمده است.

رقابت در خودروهای برقی شدیدتر است

تفاوت میان چین و رقبای سنتی در بخش خودروهای برقی حتی بیشتر به چشم می‌آید.

برندهای چینی اکنون نزدیک به یک‌چهارم خودروهای برقی عرضه‌شده در بازار اروپا را در اختیار دارند، در حالی که سهم خودروسازان ژاپنی از این بازار کمتر از ۵ درصد است.

ابیلاش گوپتا، تحلیلگر Counterpoint Research، معتقد است فاصله اصلی میان دو گروه در حوزه خودروهای برقی شکل گرفته است.

او می‌گوید این تفاوت صرفاً یک داستان قیمتی نیست و در واقع نشان‌دهنده وجود یک شکاف در مسیر برقی‌سازی صنعت خودرو است.

چینی‌ها دیگر فقط صادرکننده نیستند

گسترش خودروسازان چینی در بازارهای جهانی فقط به صادرات محدود نمانده است. برخی از این شرکت‌ها در حال حرکت به سمت احداث کارخانه در اروپا هستند تا حضور خود را در بازارهای هدف تثبیت کنند.

بر اساس پیش‌بینی Counterpoint Research، برندهای چینی می‌توانند تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۲۰ درصد از کل بازار خودروهای سواری اروپا و حدود ۲۹ درصد از بازار خودروهای برقی این قاره را در اختیار بگیرند.

گوپتا معتقد است تعرفه‌های وارداتی می‌توانند سرعت این روند را کاهش دهند، اما بعید است بتوانند مسیر رشد خودروسازان چینی در اروپا را به‌طور کامل معکوس کنند.

خودروسازان چینی؛ قربانی بازار خودشان؟

آنچه اکنون در صنعت خودروی چین مشاهده می‌شود یک تناقض بزرگ است: خودروسازان چینی در داخل با کاهش فروش و مازاد ظرفیت مواجه‌اند، اما در خارج از چین با سرعتی کم‌سابقه در حال گسترش هستند.

کاهش تقاضای داخلی، رقابت شدید قیمتی و ظرفیت تولید بالا، شرکت‌های چینی را به سمت بازارهای خارجی سوق داده است. در سوی دیگر، محصولات برقی رقابتی، قیمت پایین‌تر، فناوری‌های جدید و زنجیره تأمین قدرتمند به این شرکت‌ها اجازه داده است تا با سرعت بیشتری در بازارهای جهانی نفوذ کنند.

به این ترتیب، آنچه در ابتدا یک جاه‌طلبی برای تبدیل شدن به برندهای جهانی بود، اکنون برای بسیاری از خودروسازان چینی به راهکاری برای حفظ رشد، استفاده از ظرفیت تولید و مقابله با ضعف بازار داخلی تبدیل شده است.

این روند می‌تواند در سال‌های آینده آرایش بازار جهانی خودرو را بیش از پیش تغییر دهد؛ بازاری که در آن، رقابت دیگر فقط میان تویوتا، فولکس‌واگن، هیوندای و دیگر برندهای باسابقه نخواهد بود و چینی‌ها با تکیه بر خودروهای برقی و فناوری‌های جدید، سهم فزاینده‌ای از بازار جهانی را هدف گرفته‌اند