با وجود پرشدگی 66 درصدی سدها؛ زنگ خطر آب خاموش نشد/ 58 شهر کشور همچنان در تنش آبی

به گزارش رکنا، آمار رسمی تصویری متفاوت از شرایط آب ایران ارائه می دهد؛ تصویری که در آن از یک سو افزایش بارندگی ها موجب بهبود محسوس ذخایر سدها شده و از سوی دیگر، استمرار خشکسالی های چند سال گذشته و توزیع نامتوازن منابع آب، همچنان بخش هایی از کشور را در وضعیت شکننده قرار داده است.

بر اساس این آمار، از ابتدای سال آبی جاری تا پایان خردادماه 1405، میزان ورودی آب به مخازن سدهای کشور به 43 میلیارد و 940 میلیون مترمکعب رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 80 درصد افزایش داشته و در مقایسه با متوسط 10 سال گذشته نیز 15 درصد بیشتر است.

در همین مدت، حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور به 34 میلیارد و 360 میلیون مترمکعب رسیده و میزان پرشدگی سدها به 66 درصد افزایش یافته است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته 35 درصد و نسبت به میانگین 10 ساله 10 درصد رشد نشان می دهد.

در مقابل، میزان خروجی آب از سدها نیز به 28 میلیارد و 340 میلیون مترمکعب رسیده است. این رقم نسبت به سال گذشته حدود 20 درصد افزایش دارد، اما همچنان پایین تر از متوسط 10 ساله قرار گرفته که نشان دهنده مدیریت بیشتر ذخایر آبی در آستانه فصل گرم سال است.

وضعیت سدهای مهم کشور

اگرچه میانگین ذخیره آب سدهای کشور بهبود یافته، اما بررسی جزئیات آمارها نشان می دهد وضعیت همه سدها یکسان نیست و برخی از مهم ترین سدهای تأمین کننده آب شرب همچنان در شرایط بحرانی قرار دارند.

در مقابل، برخی سدهای مهم کشور وضعیت مناسب تری دارند.

58 شهر همچنان در تنش آبی

همزمان با انتشار آمار سدها، مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور نیز از تداوم تنش آبی در بخش هایی از کشور خبر داده است.

هاشم امینی اعلام کرده است که 58 شهر در 23 استان با کمبود منابع آب مواجه هستند و با وجود بهبود بارندگی ها، استان های تهران، همدان، مرکزی و همچنین شهر مشهد همچنان در فهرست مناطق دارای تنش آبی قرار دارند.

به گفته وی، پس از 6 سال خشکسالی متوالی، هرچند بارندگی های سال آبی 1404 در برخی مناطق شرایط را بهتر کرده است، اما برای عبور از تابستان و جلوگیری از تشدید تنش آبی، اجرای پروژه های اضطراری همچنان ضروری است.

بر همین اساس، دولت 90 هزار میلیارد ریال (9 همت) اعتبار برای اجرای طرح های مدیریت تنش آبی تصویب کرده است تا پروژه هایی مانند توسعه خطوط انتقال، اصلاح شبکه های فرسوده، افزایش ظرفیت مخازن و تقویت منابع تأمین آب در اولویت اجرا قرار گیرد.

برنامه آبرسانی به روستاها ادامه دارد

در بخش دیگری از برنامه های وزارت نیرو، توسعه آبرسانی روستایی نیز در دستور کار قرار گرفته است.

بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، پس از بهره مندی 2 هزار و 300 روستا از آب شرب پایدار در سال 1404، امسال نیز با اختصاص 356 هزار میلیارد ریال اعتبار، عملیات آبرسانی به 2 هزار روستای دیگر اجرا خواهد شد؛ اقدامی که در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه و افزایش دسترسی روستاها به آب شرب پایدار دنبال می شود.

تصویر کلی منابع آب کشور

راه عبور از تنش آبی چیست؟

با وجود بهبود شاخص های کلی منابع آب، کارشناسان معتقدند عبور از بحران تنها با افزایش بارندگی امکان پذیر نیست و نیازمند مدیریت همزمان عرضه و تقاضای آب است.

در بخش مدیریتی، تسریع در اجرای پروژه های رفع تنش آبی، نوسازی شبکه های فرسوده توزیع، کاهش هدررفت آب، توسعه بازچرخانی پساب، مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت در مناطق کم آب و استفاده از فناوری های نوین در پایش و مدیریت منابع آب باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

از سوی دیگر، مشارکت مردم نیز نقش تعیین کننده ای در پایداری منابع آب دارد. کاهش مصرف غیرضروری، استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف، اصلاح شیوه آبیاری فضای سبز، جلوگیری از هدررفت آب در منازل و توجه به ارزش واقعی این منبع حیاتی، می تواند فشار بر شبکه های تأمین آب را به ویژه در شهرهای دارای تنش کاهش دهد.

واقعیت این است که میانگین 66 درصدی پرشدگی سدها، هرچند نسبت به سال گذشته خبر امیدوارکننده ای محسوب می شود، اما به معنای پایان بحران آب نیست. استمرار خشکسالی، افزایش دمای هوا، رشد مصرف و توزیع نامتوازن منابع آبی ایجاب می کند که هم سیاست گذاران با سرعت بیشتری برنامه های مدیریت منابع آب را اجرا کنند و هم شهروندان، صرفه جویی در مصرف را به یک رفتار دائمی تبدیل کنند؛ چرا که امنیت آبی کشور بیش از هر زمان دیگری به مدیریت صحیح و مشارکت همگانی وابسته است.