دانش‌آموزان در آلودگی هوا و جنگ و کولاک باید چه کار کنند؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، تعطیلی‌های مکرر مدارس به دلیل آلودگی هوا، ناترازی انرژی، شرایط جوی، شیوع بیماری‌های واگیردار و بحران‌های امنیتی، در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی نظام آموزشی کشور تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که علاوه بر اختلال در روند آموزش حضوری، پیامدهایی مانند افت تحصیلی، فقر یادگیری، آسیب‌های روانی و افزایش هزینه‌های خانواده‌ها را به دنبال داشته است. اکنون وزارت آموزش‌وپرورش با هدف ساماندهی این وضعیت، به دنبال تغییر سازوکار تعطیلی مدارس و جایگزینی تصمیم‌های موردی با دستورالعمل‌های علمی و مشخص است.

رویکرد جدید این وزارتخانه بر این اصل استوار است که تعطیلی مدارس نباید نخستین واکنش به وقوع بحران باشد. بر همین اساس، آموزش‌وپرورش با استناد به توصیه مشترک سازمان ملل، سازمان جهانی بهداشت، یونسکو، یونیسف و بانک جهانی مبنی بر اینکه مدارس باید نخستین مراکزی باشند که بازگشایی و آخرین مکان‌هایی باشند که تعطیل می‌شوند، تدوین پروتکل‌های مشخص برای استمرار آموزش را دنبال می‌کند.

آلودگی هوا؛ تعطیلی بر اساس شاخص کیفیت هوا

یکی از مهم‌ترین محورهای این طرح، تعیین ضوابط مشخص برای فعالیت مدارس در روزهای آلوده است. بر اساس پیشنهاد مطرح‌شده، در شاخص کیفیت هوای ۱۰۱ تا ۱۵۰، فعالیت‌های ورزشی در فضای باز متوقف و کیفیت هوای داخل مدارس کنترل می‌شود.

وقتی شاخص آلودگی بین ۱۵۱ تا ۲۰۰ قرار گیرد، فعالیت‌های خارج از کلاس به‌شدت محدود شده و استفاده از تجهیزات تهویه مناسب در اولویت قرار می‌گیرد. اما در شاخص بالاتر از ۲۰۰، تعطیلی هدفمند پیش‌دبستانی‌ها و دبستان‌ها و در شرایط بسیار خطرناک، تعطیلی کامل مدارس قابل بررسی خواهد بود.

به این ترتیب، قرار است به جای تعطیلی یکسان همه مدارس در هر سطح از آلودگی، نوع واکنش متناسب با میزان خطر و گروه سنی دانش‌آموزان تعیین شود.

بارش، سرما و گرما؛ تصمیم‌گیری بر اساس هشدار هواشناسی

شرایط جوی و رویدادهای شدید آب‌وهوایی نیز در این الگو دارای سطح‌بندی مشخصی هستند. بر اساس پیشنهاد آموزش‌وپرورش، در هشدار زرد هواشناسی مدارس در حالت آماده‌باش قرار می‌گیرند و خانواده‌ها اطلاع‌رسانی می‌شوند، بدون آنکه لزوماً آموزش حضوری متوقف شود.

در سطح نارنجی، امکان تعطیلی احتیاطی مدارس در مناطق درگیر وجود دارد و ایمنی مسیر رفت‌وآمد دانش‌آموزان باید مورد توجه قرار گیرد. در شرایط هشدار قرمز نیز تعطیلی کامل مدارس در مناطق بحرانی و ایمن‌سازی ساختمان‌های آموزشی در دستور کار قرار می‌گیرد.

این طرح همچنین بر استفاده از داده‌های سازمان هواشناسی و توجه به شاخص‌هایی مانند سرعت باد و دمای محسوس، در کنار میزان بارش و دمای هوا، تأکید دارد.

شیوع بیماری‌ها؛ تعطیلی کلاس به جای تعطیلی همه مدارس

در بخش مربوط به بیماری‌های واگیردار، آموزش‌وپرورش به دنبال جایگزینی تعطیلی سراسری با اقدامات بهداشتی و آموزش ترکیبی است. در موارد پراکنده ابتلا، رعایت بهداشت فردی و پایش غیبت دانش‌آموزان افزایش می‌یابد و در صورت انتقال اجتماعی، استفاده از ماسک، غربالگری و محدودسازی تجمعات در مدارس مورد توجه قرار می‌گیرد.

اگر شیوع بیماری افزایش پیدا کند و فشار بر نظام درمان بیشتر شود، تعطیلی موردی کلاس یا مدرسه درگیر و استفاده از آموزش ترکیبی پیشنهاد شده است. تنها در شرایط بحران فراگیر ملی، تعطیلی کامل آموزش حضوری همراه با استمرار آموزش در بسترهای برخط در نظر گرفته می‌شود.

شرایط جنگی؛ آموزش حتی در مناطق پرخطر متوقف نشود

یکی دیگر از بخش‌های مهم این طرح، نحوه استمرار آموزش در شرایط جنگی و بحران‌های امنیتی است. پژوهشگاه مطالعات وزارت آموزش‌وپرورش با بررسی تجربه نظام آموزشی اوکراین، الگویی چندسطحی برای مدیریت مدارس پیشنهاد کرده است.

بر این اساس، در مناطق بدون خطر آموزش حضوری ادامه می‌یابد؛ در مناطق در معرض خطر، آموزش ترکیبی و از راه دور همراه با آماده‌سازی پناهگاه‌ها دنبال می‌شود و در مناطق زیر آتش فعال، انتقال کلاس‌ها به فضاهای زیرزمینی و پناهگاه‌های ایمن در دستور کار قرار می‌گیرد. همچنین برای مناطق دارای تخریب گسترده یا اشغال‌شده، استفاده از مدارس پیش‌ساخته و مراکز یادگیری دیجیتال پیشنهاد شده است.

آموزش‌وپرورش به دنبال بازپس‌گیری اختیار تعطیلی مدارس

یکی از دلایل اصلی تعطیلی‌های پی‌درپی، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر از جمله استانداری‌ها، کارگروه‌های اضطرار آلودگی هوا و ستادهای مدیریت بحران عنوان شده است. در بسیاری از موارد، تعطیلی مدارس به ابزاری برای مدیریت ترافیک یا کاهش مصرف انرژی تبدیل شده؛ موضوعی که به باور متولیان آموزش، منافع آموزشی دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار داده است.

بررسی تطبیقی تجربه ۱۱ کشور از جمله آلمان، فرانسه، انگلیس، فنلاند، ژاپن، کره جنوبی و آمریکا نیز در این طرح مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس این بررسی، وزارت آموزش‌وپرورش به دنبال آن است که مرجعیت تصمیم‌گیری نهایی درباره تعطیلی مدارس به نهاد آموزشی کشور بازگردد و دستگاه‌هایی مانند سازمان هواشناسی، محیط زیست و وزارت بهداشت نقش تخصصی و مشورتی خود را ایفا کنند.

سه پیشنهاد برای پایان تعطیلی‌های بی‌ضابطه

در جمع‌بندی این طرح، سه اقدام کلیدی برای تصویب در هیئت وزیران پیشنهاد شده است: واگذاری رسمی اختیار تصمیم‌گیری نهایی درباره تعطیلی مدارس به وزارت آموزش‌وپرورش، تدوین راهنمای واحد ملی ظرف یک ماه با مشارکت دستگاه‌های تخصصی و الزام استان‌ها و شهرستان‌ها به رعایت ضوابط و آستانه‌های مصوب.

در صورت تصویب و اجرای این پیشنهادها، تصمیم‌گیری درباره تعطیلی مدارس از رویکردهای موردی و سلیقه‌ای فاصله می‌گیرد و به سمت نظامی مبتنی بر سطح خطر و استمرار آموزش حرکت می‌کند؛ تغییری که هدف اصلی آن کاهش وقفه‌های آموزشی و حفظ حق یادگیری دانش‌آموزان حتی در شرایط بحرانی است./ تسنیم

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1267121