بارش‌ های روز اول آبان در ایران؛ کدام استان‌ ها بیشترین باران را دریافت کردند؟

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، بررسی آمار بارش ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی کشور طی ۲۴ ساعت منتهی به دوم آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که آغاز دومین ماه پاییز، با توزیع نامتوازن بارندگی در مناطق مختلف ایران همراه بوده است؛ به‌طوری‌که فاریاب در استان کرمان با ثبت ۲۷.۷ میلی‌متر بارش در صدر ایستگاه‌های گزارش‌شده قرار گرفته و پس از آن، ایستگاه پری در استان زنجان با ۱۳ میلی‌متر و امامزاده اسحاق در گیلان با ۱۱.۱ میلی‌متر بیشترین مقادیر بارش را به ثبت رسانده‌اند.

داده‌های منتشرشده از ایستگاه‌های باران‌سنجی نشان می‌دهد بارندگی در این بازه زمانی به یک پهنه جغرافیایی محدود نبوده و از جنوب کرمان تا شمال کشور، بخش‌هایی از غرب و شمال‌غرب ایران را نیز دربر گرفته است. با این حال، اختلاف قابل‌توجه میان میزان بارش ایستگاه‌ها نشان می‌دهد که سهم مناطق مختلف از این سامانه بارشی یکسان نبوده است.

فاریاب؛ رکورددار بارش در میان ایستگاه‌های گزارش‌شده

فاریاب در جنوب استان کرمان با ثبت ۲۷.۷ میلی‌متر بارندگی، بیشترین میزان بارش ثبت‌شده در فهرست ایستگاه‌های کشور را به خود اختصاص داده است. این مقدار تقریباً دو برابر بارش ثبت‌شده در ایستگاه پری زنجان و بیش از چهار برابر بارندگی بندر انزلی است؛ مقایسه‌ای که تفاوت شدت بارش در نقاط مختلف کشور را به‌خوبی نشان می‌دهد.

پس از فاریاب، ایستگاه پری در استان زنجان با ۱۳ میلی‌متر و امامزاده اسحاق در گیلان با ۱۱.۱ میلی‌متر در رتبه‌های بعدی قرار دارند. ثبت بارش بیش از ۱۰ میلی‌متر در این سه ایستگاه، در میان داده‌های ارائه‌شده، از تمرکز بارندگی قابل‌توجه در چند نقطه با موقعیت جغرافیایی متفاوت حکایت دارد.

البته ثبت بیشترین بارش در یک ایستگاه لزوماً به معنای برخورداری کل استان از بارندگی مشابه نیست؛ برای ارزیابی وضعیت هر استان باید پراکنش ایستگاه‌ها، مساحت تحت پوشش بارش و میانگین‌های منطقه‌ای نیز بررسی شود.

گیلان؛ بارش در چندین ایستگاه، اما با شدت متفاوت

استان گیلان یکی از مناطق پرتکرار در فهرست ایستگاه‌های باران‌سنجی است. امامزاده اسحاق با ۱۱.۱ میلی‌متر، بندر انزلی با ۶.۸ میلی‌متر، ماسوله با ۶.۱ میلی‌متر و رشت با ۵ میلی‌متر، مهم‌ترین مقادیر ثبت‌شده این استان را به خود اختصاص داده‌اند.

در کنار این ایستگاه‌ها، پلیمبرا ۳.۹ میلی‌متر، آستانه اشرفیه ۳.۲ میلی‌متر، آبکنار ۲.۷ میلی‌متر و صومعه‌سرا ۱.۵ میلی‌متر بارندگی داشته‌اند. در لاهیجان نیز ۱.۳ میلی‌متر بارش ثبت شده است. آستارا، رضوانشهر، تالش، ماسال و کیاشهر هم مقادیر کمتری را گزارش کرده‌اند.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که حتی در استانی با اقلیم مرطوب و بارندگی نسبتاً فراوان، توزیع بارش در مقیاس محلی می‌تواند تفاوت چشمگیری داشته باشد. برای مشخص شدن اینکه این بارندگی تا چه اندازه در بهبود وضعیت منابع آب گیلان مؤثر بوده، باید داده‌های تجمیعی حوضه‌های آبریز، وضعیت رودخانه‌ها و بارش انباشته از ابتدای سال آبی نیز در نظر گرفته شود.

شمال‌غرب و غرب؛ بارندگی در زنجان، آذربایجان شرقی و استان‌های زاگرسی

در استان زنجان، ایستگاه پری با ۱۳ میلی‌متر بارش در جایگاه دوم فهرست کشور قرار گرفته است. سجاس با ۳.۲ میلی‌متر، لولک‌آباد با ۲.۵ میلی‌متر، زرین‌رود با ۱.۵ میلی‌متر و حلب با ۰.۴ میلی‌متر از دیگر نقاط باران‌خورده این استان بوده‌اند.

در آذربایجان شرقی نیز آذرشهر با ۵.۴ میلی‌متر بیشترین بارش ثبت‌شده در میان ایستگاه‌های این استان را داشته است. پس از آن، تبریز شرقی با ۳.۴ میلی‌متر، خسروشاه با ۳.۳ میلی‌متر و اهر با ۱.۱ میلی‌متر قرار دارند. در اردبیل نیز پارس‌آباد با ۴.۳ میلی‌متر و بیله‌سوار با ۲.۴ میلی‌متر بارش گزارش شده است.

در غرب کشور، دره‌شهر ایلام ۶ میلی‌متر بارندگی داشته و یاسوکند کردستان با ۵.۲ میلی‌متر در میان ایستگاه‌های پربارش فهرست قرار گرفته است. کنگاور در کرمانشاه ۳.۳ میلی‌متر و نهاوند در همدان ۳ میلی‌متر بارش دریافت کرده‌اند. در سایر ایستگاه‌های این مناطق، مقادیر عمدتاً کمتر از این ارقام بوده است.

در مجموع، داده‌های موجود از ثبت بارش در بخش‌هایی از شمال‌غرب و غرب کشور حکایت دارد، اما برای تعیین گستره واقعی سامانه و میزان تأثیر آن بر حوضه‌های آبریز منطقه، اطلاعات نقشه‌های همدیدی و آمار تجمیعی بارش ضروری است.

تهران و البرز؛ سهم محدود از بارندگی

در استان تهران، میگون و دماوند هر کدام ۰.۶ میلی‌متر بارش ثبت کرده‌اند. آبعلی با ۰.۵ میلی‌متر، پردیس با ۰.۴ میلی‌متر و ورامین با ۰.۱ میلی‌متر در ادامه فهرست قرار دارند. در استان البرز نیز ایستگاه طالقان تنها ۰.۱ میلی‌متر بارندگی گزارش کرده است.

این ارقام نشان می‌دهد که بارش ثبت‌شده در ایستگاه‌های مورد اشاره در این دو استان، در مقایسه با نقاط پربارش کشور محدود بوده است. با این حال، از روی داده‌های چند ایستگاه نمی‌توان درباره وضعیت بارش در تمام سطح استان‌های تهران و البرز یا تغییرات منابع آب آن‌ها نتیجه‌گیری قطعی کرد.

آیا نخستین بارش‌های آبان می‌تواند نشانه بهبود وضعیت بارندگی باشد؟

پاسخ به این پرسش به بررسی داده‌هایی فراتر از مجموع بارش یک شبانه‌روز نیاز دارد. بارش ۲۷.۷ میلی‌متری فاریاب یا ثبت بارندگی بیش از ۱۰ میلی‌متر در چند ایستگاه، از نظر محلی قابل‌توجه است؛ اما ارزیابی وضعیت بارش کشور مستلزم مقایسه این مقادیر با میانگین بلندمدت، بارش تجمعی سال آبی جاری و پراکنش مکانی بارندگی است.

همچنین، یک میلی‌متر بارش معادل یک لیتر آب بر هر مترمربع سطح است. بر این اساس، بارش ۲۷.۷ میلی‌متری در فاریاب به معنای دریافت ۲۷.۷ لیتر آب بر هر مترمربع در بازه اندازه‌گیری است؛ با این توضیح که میزان نفوذ آب به خاک، رواناب و تغذیه منابع زیرزمینی به عواملی مانند شدت بارش، رطوبت اولیه خاک، شیب زمین و ویژگی‌های حوضه بستگی دارد.

از سوی دیگر، داده‌های ارائه‌شده تنها وضعیت ۲۴ ساعت گذشته ایستگاه‌های گزارش‌شده را نشان می‌دهد و برای نتیجه‌گیری درباره عملکرد بارشی کل کشور کافی نیست. همچنین، چون بازه اندازه‌گیری در گزارش با تاریخ به‌روزرسانی دوم آبان مشخص شده، نمی‌توان بدون اطلاع از ساعت آغاز و پایان ثبت داده‌ها، تمام بارش‌های گزارش‌شده را دقیقاً به ساعات روز اول آبان نسبت داد.

آمار بارش ۲۴ ساعت منتهی به دوم آبان ۱۴۰۵، تصویری ناهمگون از بارندگی در نقاط مختلف کشور ارائه می‌کند: فاریاب کرمان با ۲۷.۷ میلی‌متر در صدر قرار دارد، پری زنجان و امامزاده اسحاق گیلان به‌ترتیب رتبه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند و در بخش‌هایی از شمال‌غرب، غرب و شمال کشور نیز بارش‌هایی با شدت‌های متفاوت ثبت شده است.

با وجود این، برای پاسخ دقیق به این پرسش که آیا آبان ۱۴۰۵ با شروعی پربارش همراه شده است یا خیر، باید آمار رسمی بارش تجمعی کشور از ابتدای سال آبی، مقایسه با دوره بلندمدت و پیش‌بینی‌های روزهای آینده را نیز بررسی کرد. آنچه از داده‌های فعلی می‌توان گفت، ثبت بارش‌های پراکنده و در برخی نقاط قابل‌توجه است؛ نه لزوماً آغاز یک دوره پربارش در مقیاس ملی.