محمدبیگی: ۴۸ درصد متقاضیان وام ازدواج همچنان در صف اند

به گزارش خبرگزاری رکنا، در برنامه «میز اقتصاد» شبکه خبر، اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت با حضور انسیه کتابچی، پژوهشگر جمعیت، علیرضا عابدینی، حسابرس کل بانک مرکزی دیوان محاسبات کشور، فاطمه محمدبیگی، نماینده مجلس شورای اسلامی و ناظر اجرای این قانون، و سارا جلالی، معاون اداره عملیات اعتباری بانک مرکزی، بررسی شد. مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این برنامه شامل تأخیر در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، مشکلات واگذاری زمین به خانواده‌های مشمول، اجرا نشدن برخی حمایت‌های اقتصادی و ضرورت افزایش نظارت بر دستگاه‌های مسئول بود.

اجرای ناقص مشوق‌های اقتصادی قانون

انسیه کتابچی با اشاره به اینکه حدود یک‌سوم مواد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به مشوق‌های مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی اختصاص دارد، گفت برخی از این حمایت‌ها، از جمله سهام تولد فرزند و معافیت‌های مالیاتی موضوع ماده ۱۸، به‌درستی اجرا نشده‌اند. به گفته وی، تسهیلات ازدواج و فرزندآوری نیز با وجود آغاز روند پرداخت، همچنان با مشکلاتی مانند تأخیر و انباشت متقاضیان مواجه‌اند. در پایان سال ۱۴۰۴، بیش از یک میلیون نفر در صف دریافت این تسهیلات قرار داشتند.

وضعیت پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری

علیرضا عابدینی اعلام کرد که در سال ۱۴۰۴، از سهمیه ۲۰۲ همتی تسهیلات ازدواج، به ۶۲۲ هزار نفر در مجموع ۲۰۹ همت وام پرداخت شده است. همچنین از سهمیه ۵۶ همتی تسهیلات فرزندآوری، ۵۳۱ هزار نفر در مجموع ۴۸.۸ همت دریافت کردند.

به گفته وی، سهمیه تسهیلات در بودجه سال ۱۴۰۵ افزایش یافته و از ۲۷۰ همت به ۴۷۵ همت رسیده است. سهمیه ابلاغی وام ازدواج ۳۵۰ همت و وام فرزندآوری ۸۵ همت تعیین شده است. با این حال، حدود ۳۹۷ هزار نفر برای دریافت وام ازدواج و حدود ۳۹۵ هزار نفر برای دریافت وام فرزندآوری در صف انتظار بودند.

فاطمه محمدبیگی نیز با استناد به گزارش دیوان محاسبات تا پایان شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که حدود ۴۸ درصد متقاضیان واجد شرایط وام ازدواج و حدود ۵۹ درصد متقاضیان واجد شرایط وام فرزندآوری، هنوز تسهیلات خود را دریافت نکرده‌اند. وی تأکید کرد که مجلس عملکرد بانک‌ها را بررسی کرده و برای برخی بانک‌های متخلف پرونده تشکیل شده است.

مشکلات متقاضیان و ضرورت نظارت بانکی

انسیه کتابچی تأکید کرد که هدف از پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، کاهش بخشی از هزینه‌های ابتدایی تشکیل خانواده و تولد فرزند است. به گفته وی، تأخیر در پرداخت وام یا درخواست ضامن‌ها و مدارک اضافی برخلاف ضوابط، مشکلات خانواده‌ها را افزایش می‌دهد و اثر حمایتی این تسهیلات را کاهش می‌دهد.

سارا جلالی، معاون اداره عملیات اعتباری بانک مرکزی، نیز گفت جنگ ۱۲روزه، جنگ رمضان و حملات سایبری به برخی بانک‌های بزرگ بر روند پرداخت تسهیلات تأثیر گذاشته‌اند. وی افزود بانک مرکزی از طریق سامانه‌های ازدواج و فرزندآوری وضعیت متقاضیان را پیگیری می‌کند و در صورت طولانی‌شدن غیرمتعارف انتظار، به بانک‌ها اخطار می‌دهد. همچنین در برخی موارد امکان تعیین مستقیم شعبه از سوی بانک مرکزی وجود دارد. جلالی ابراز امیدواری کرد که با افزایش پرداخت‌ها در ماه‌های مرداد، شهریور و مهر، سهمیه‌های تعیین‌شده تا پایان سال محقق شوند.

اجرا نشدن یارانه سه‌برابری خانواده‌های مشمول

بر اساس ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، یارانه خانواده‌های دهک‌های پایین درآمدی که دارای فرزند سوم یا بیشتر هستند، باید سه برابر شود. کتابچی گفت این حمایت در سال‌های گذشته به دلیل پیش‌بینی‌نشدن در قوانین بودجه اجرا نشده بود، اما در بودجه سال ۱۴۰۵ اعتبار لازم برای آن در نظر گرفته شده است.

با وجود مشخص‌بودن مشمولان و آماده‌بودن سازوکار اجرایی، هماهنگی لازم میان سازمان برنامه و بودجه و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها برای پرداخت این اعتبار انجام نشده است. وی تأکید کرد که این حمایت حق قانونی خانواده‌های مشمول است و باید هرچه سریع‌تر اجرا شود.

مشکلات واگذاری زمین به خانواده‌های پرجمعیت

یکی دیگر از محورهای مهم برنامه، اجرای طرح واگذاری زمین به خانواده‌های دارای سه فرزند و بیشتر بود. محمدبیگی اعلام کرد که از زمان ابلاغ قانون در آبان ۱۴۰۰ تا زمان ارائه آمار، ۱۱۳ هزار و ۷۴۴ زمین واگذار شده است؛ رقمی که حدود ۳۱ درصد متقاضیان را شامل می‌شود. همچنین حدود ۳۵۹ هزار خانواده همچنان در انتظار تخصیص زمین بودند.

تقی رضایی، عضو هیئت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن، اعلام کرد که حدود ۳۲۸ هزار متقاضی تأیید نهایی شده‌اند و برای ۱۹۹ هزار و ۱۰۷ نفر، تأمین زمین یا قرارداد واگذاری انجام شده است. وی توضیح داد که محدودیت اراضی کشاورزی، جنگلی و محیط‌زیستی در برخی مناطق، به‌ویژه استان‌های شمالی، روند تأمین زمین را دشوار کرده است. افزون بر این، زمین‌ها باید قابلیت ساخت‌وساز داشته باشند و امکاناتی مانند آب، برق و گاز برای سکونت خانواده‌ها فراهم شود.

کتابچی نیز با اشاره به فاصله میان ثبت‌نام، تأیید نهایی، تخصیص و واگذاری زمین، خواستار شفافیت در اعلام آمارها شد. به گفته وی، برخی خانواده‌ها حتی پس از گذشت دو یا سه سال از ثبت‌نام، از وضعیت درخواست خود اطلاع روشنی ندارند. مشکلات تأمین زمین در کلان‌شهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز، تبریز و اهواز نیز جدی‌تر است.

در پایان برنامه، مهمانان بر ضرورت نظارت مستمر بر عملکرد بانک‌ها، تسریع در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، تعیین تکلیف متقاضیان زمین و اجرای یارانه سه‌برابری خانواده‌های مشمول تأکید کردند. محور اصلی بحث این بود که افزایش اعتبارات و پیش‌بینی حمایت‌ها در قانون، به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه هماهنگی دستگاه‌های مسئول، شفافیت آماری، پاسخ‌گویی و اجرای به‌موقع تعهدات برای تحقق اهداف قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ضروری است./ مهر