خانه جای هر حیوانی نیست؛ نگهداری گونه‌های غیرمتعارف مشکلات درمانی دارد و تعادل اکولوژیکی را به هم می‌زند

پیام محبی، رئیس وقت جامعه دامپزشکان در گفت‌وگو با رکنا درباره افزایش گرایش برخی خانواده‌ها به نگهداری حیواناتی که در گروه حیوانات خانگی متعارف قرار نمی‌گیرند، اظهار کرد: انواع مختلفی از حیوانات وجود دارند و باید میان حیوانات خانگی متعارف و سایر حیواناتی که ممکن است در خانه نگهداری شوند، تفاوت قائل شد.

وی افزود: هرچند ممکن است نگهداری برخی حیوانات در محیط خانه از نظر فنی امکان‌پذیر باشد، اما نمی‌توان صرفاً به دلیل اینکه حیوانی در خانه نگهداری می‌شود، آن را حیوان خانگی یا «پت» نامید.

تفاوت حیوانات خانگی متعارف و غیرمتعارف

محبی ادامه داد: در دنیا برای حیوانات خانگی متعارف تعریف مشخصی وجود دارد و البته این موضوع می‌تواند از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشد. برای حیواناتی که به‌عنوان پت شناخته می‌شوند، دانش و تجربه لازم درباره بیماری‌ها، روش‌های کنترل بیماری و واکسیناسیون وجود دارد.

رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی دامپزشکی گفت: دامپزشکان در واقع در نقطه‌ای قرار دارند که باید از ورود بیماری‌های حیوانی به جامعه و همچنین انتقال بیماری‌ها میان انسان و حیوان جلوگیری کنند و درباره حیوانات متعارف، دانش و امکانات بیشتری برای کنترل بیماری‌ها در اختیار داریم.

وی با اشاره به افزایش تمایل برخی افراد به نگهداری حیوانات غیرمتعارف افزود: هرچه حساسیت جوامع نسبت به داشتن حیوانات خانگی متعارف بیشتر می‌شود، ممکن است برخی افراد برای پاسخ به این نیاز، به سمت نگهداری حیوانات غیرمتعارف بروند؛ در حالی که در این شرایط علاوه بر اینکه ممکن است شناخت کافی از بیماری‌های این حیوانات وجود نداشته باشد، پیامدهای دیگری نیز ایجاد می‌شود.

خطر انتقال بیماری و تهدید گونه‌های بومی

محبی تصریح کرد: نگهداری حیوانات غیرمتعارف فقط یک موضوع دامپزشکی نیست، بلکه می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی نیز داشته باشد.

وی ادامه داد: ورود یک حیوان غیر بومی به یک منطقه می‌تواند گونه‌های جانوری بومی همان منطقه را با خطر مواجه کند. این خطر ممکن است از طریق صید و برداشت بی‌رویه حیوانات از طبیعت یا ورود یک گونه غیر بومی به زیستگاه و ایجاد رقابت و اختلال در شرایط طبیعی ایجاد شود.

رئیس وقت جامعه دامپزشکان افزود: در چنین شرایطی حتی ممکن است حیات گونه‌های بومی یک منطقه تحت تأثیر قرار گیرد و پیامدهای اجتماعی و زیست‌محیطی آن نیز قابل پیش‌بینی نباشد.

ضرورت فرهنگ‌سازی به جای اتکا به ممنوعیت

محبی با اشاره به تجربه برخی جوامع پیشرفته در زمینه نگهداری حیوانات خانگی گفت: در بسیاری از جوامع درباره نگهداری حیوانات خانگی متعارف برنامه‌ریزی و فرهنگ‌سازی صورت می‌گیرد و نگهداری حیوانات غیرمتعارف نیز با محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی مواجه است.

وی افزود: در کشور ما نیز علاوه بر قوانین، فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه صرف ممنوعیت نمی‌تواند تمام ابعاد این مسئله را حل کند و باید از نظر ذهنی نیز جامعه نسبت به پیامدهای نگهداری حیوانات غیرمتعارف آگاه شود.

ماجرای سنجاب و بلوط‌های زاگرس

رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی دامپزشکی برای تشریح اهمیت این موضوع به نگهداری سنجاب اشاره کرد و گفت: وقتی درباره نگهداری حیوانات غیرمتعارف فرهنگ‌سازی نشود، ممکن است خانواده‌ای صرفاً به دلیل زیبایی یک حیوان برای فرزند خود سنجاب تهیه کند، بدون اینکه بداند این حیوان چه نقشی در اکوسیستم دارد.

محبی ادامه داد: برای مثال، گونه‌های سنجاب در بقای درختان بلوط زاگرس نقش دارند و این اکوسیستم طی میلیون‌ها سال به یک تعادل طبیعی رسیده است.

وی تأکید کرد: بنابراین جدا کردن یک گونه از زیستگاه طبیعی یا برداشت آن از طبیعت برای نگهداری در خانه، فقط به معنای انتقال یک حیوان از محیط طبیعی به خانه نیست، بلکه می‌تواند چرخه طبیعی و تعادل اکولوژیک منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

محبی در پایان بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره تفاوت حیوانات خانگی متعارف و غیرمتعارف، پیامدهای بهداشتی و بیماری‌های مرتبط با آنها و همچنین آثار زیست‌محیطی نگهداری یا جابه‌جایی گونه‌های غیر بومی تأکید کرد.