دریای خزر در حال عقب‌نشینی؛ ساحل بابلسر به کجا می‌رود؟

به گزارش رکنا، تصویر امروز از ساحل بابلسر مجموعه پذیرایی میزبان، محل رستوران سابق شیلات، فقط یک منظره ساحلی نیست؛ این تصویر می‌تواند بخشی از یک تغییر بزرگ‌تر در خط ساحلی خزر را نشان دهد.

مسئله از اینجا شروع می‌شود: اگر تراز آب خزر از حدود منفی ۲۹ متر فعلی، همچنان روند کاهشی خود را ادامه دهد، خط ساحل چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد؟

دریای خزر یک پهنه آبی بسته است و تراز آن حاصل تعادل میان ورودی رودخانه‌ها، بارش و تبخیر است. مطالعات جدید نشان می‌دهند که افزایش دما می‌تواند با افزایش تبخیر، این تعادل را به سمت کاهش تراز آب تغییر دهد. در یک مطالعه مبتنی بر مدل‌های اقلیمی CMIP6، کاهش حدود ۸ متر در سناریوی انتشار متوسط و حدود ۱۴ متر در سناریوی انتشار بالا تا پایان قرن برآورد شده است؛ البته دامنه عدم‌قطعیت مدل‌ها قابل توجه است. 

اما پرسش مهم‌تر این است:

تا اواسط قرن حاضر، یعنی حدود سال ۲۰۵۰، چه اتفاقی ممکن است رخ دهد؟

برخی مدل‌های منتشرشده برای افق ۲۰۵۰ کاهش تراز را در حدود چند متر برآورد کرده‌اند؛ در یک سناریوی مطالعه‌شده، تراز خزر تا حدود منفی ۳۲ متر و در سناریوی شدیدتر به پایین‌تر از منفی ۳۳ متر می‌رسد. این اعداد پیش‌بینی قطعی نیستند و به روند واقعی اقلیم و تراز آبی خزر وابسته‌اند. 

اگر چنین روندی ادامه پیدا کند، پیامد آن فقط «دور شدن آب از ساحل» نیست.

خط ساحلی جابه‌جا می‌شود، پهنه‌های کم‌عمق به خشکی تبدیل می‌شوند، اسکله‌ها و تأسیسات ساحلی از آب فاصله می‌گیرند، زیستگاه‌های ساحلی تغییر می‌کنند و کاربری اقتصادی بسیاری از اراضی ساحلی نیازمند بازنگری خواهد شد.

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که حتی کاهش ۵ متر تراز آب خزر می‌تواند حدود ۲۰ درصد از سطح فعلی آب را به خشکی تبدیل کند. 

بنابراین، تصویری مانند این، یک سؤال مهم برای برنامه‌ریزان بابلسر، فریدونکنار، محمودآباد و سایر شهرهای ساحلی ایجاد می‌کند:

آیا باید برای «خط ساحلی آینده» برنامه‌ریزی کنیم، نه فقط خط ساحلی امروز؟

پاسخ این سؤال نیازمند پایش مستمر تراز آب، نقشه‌برداری دقیق توپوگرافی ساحل، مدل‌سازی تغییر خط ساحلی و بررسی سناریوهای اقلیمی است.

ساحل امروز، الزاماً ساحل سال ۲۰۵۰ نیست.