زلزله ۵ ریشتری گرانادا؛ لرزش کم‌عمق در سایه احتمال فرونشست و پمپاژ آب

 به گزارش رکنا، زلزله با بزرگای ۵ در گرانادا اسپانیا  زلزله با ارتباط احتمالی با پمپاژ آب و فرونشست زمین .صبح زود ۱۵ آگوست ۲۰۲۶ (ساعت ۱:۰۴ بامداد به وقت محلی)، .

 زلزله نزدیک الهندین در منطقه شهری گرانادا، با یک کانون بسیار کم ژرفای ۲ تا ۵ کیلومتر که لرزش احساس شده توسط ساکنان را به طور قابل توجهی تشدید کرد.

این زلزله به طور گسترده در سراسر گرانادا و چندین استان در اندلس احساس شد. این زلزله خسارات مادی از جمله ریزش قرنیزها، ترک‌های نما، آسیب به وسایل نقلیه و آوارهای جزئی سازه‌ای را به همراه داشت و باعث شد شورای اندلس سطح ۱ طرح اضطراری خطر لرزه‌ای را فعال کند. خوشبختانه هیچ گونه جراحت یا مرگ و میر گزارش نشده است.  در مورد ارتباط با پمپاژ آب و فرونشست زمین; استخراج شدید آب‌های زیرزمینی و فرونشست محلی ناشی از آن، به عنوان عامل ایجاد یا تحریک لرزه‌خیزی کم‌ژرفا در برخی از زمینه‌های زمینساختی در سطح جهان و در بخش‌هایی از جنوب اسپانیا (مانند حوضه گوادالنتین/منطقه لورکا با زلزله ۵.۱ دز سال ۲۰۱۱) شناخته شده است، گزارش‌های رسمی زمین‌شناسی و ارزیابی‌های لرزه‌نگاری در زمان واقعی از اسپانیا و موسسه ژئوفیزیک اندلس، این سری لرزه‌ای خاص کلان‌شهر گرانادا را به حرکات گسل  فعال بتیک کوردیلرا نسبت می‌دهند.

سیستم آبخوان وگا د گرانادا (آبخوان  راهبردی در زیر دشت گرانادا) به دلیل برداشت شدید آب‌های زیرزمینی کشاورزی و شهری، تنش هیدرولوژیکی قابل توجهی را تجربه کرده است ـ

 بهره‌برداری شدید از آب‌های زیرزمینی حوضه گرانادا در دهه‌های منتهی به اواسط دهه ۱۹۸۰ به طور قابل توجهی تشدید شد (با افزایش قابل توجه حجم پمپاژ منطقه‌ای از اواخر دهه ۱۹۶۰ به بعد).

 یک نقطه عطف حیاتی برای هیدروژئولوژی حوضه در حدود سال ۱۹۸۵ رخ داد، زمانی که استخراج مداوم باعث شد سطح آب پیزومتریک از آستانه‌های حیاتی (مانند فرو رفتن به زیر ارتفاعات بحرانی مانند ۷۲۰ متر از سطح دریا در مناطق تخلیه/تالاب محلی) فراتر رود.

 ​ از سال ۱۹۸۵، خشکسالی‌های مکرر (به‌ویژه خشکسالی‌های شدید چند ساله در دهه ۱۹۹۰ و دهه‌های بعدی) همراه با تقاضاهای پایدار کشاورزی، سطوح پیزومتریک را تحت فشار مداوم نگه داشته و ظرفیت ذخیره‌سازی در سازندهای آبرفتی چند لایه را کاهش  داد

 فرونشست زمین در دشت گرانادا  ارتباط نزدیکی با بخش‌هایی از آبخوان دارد که حاوی رس و لای ریزدانه بیشتری هستند که هنگام افت فشار آب منفذی قابل تراکم هستند. برعکس، بخش‌هایی که با غلبه شن و ماسه درشت دانه هستند، حتی تحت پمپاژ موضعی سنگین، مقاومت بسیار بالاتری در برابر تراکم نشان می‌دهند.

 در مناطقی که فرونشست به دلیل مداخله انسانی رخ می‌دهد، نرخ‌های پس‌زمینه یا تاریخی معمولاً به صورت محلی در مقیاس میلی‌متر تا چند سانتی‌متر در سال، بسته به چرخه‌های پمپاژ فصلی و شدت خشکسالی، آشکار می‌شوند. با این حال، جابجایی‌های کوتاه‌مدت خاک یا ساخت‌وسازهای شهری محلی نیز از نظر تاریخی باعث ایجاد تغییرات جزئی در سطح زمین (تا تقریباً 10 تا 12 میلی‌متر در سال ) شده‌اند که هم ساختارهای زمینساختی و هم لایه‌های رسی تراکم‌پذیر را در برابر نشست‌های افتراقی آسیب‌پذیر می‌کند.

مطالعات هیدروژئولوژیکی سفره آب زیرزمینی آواری وگا د گرانادا (که تقریباً ۲۰۰ کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد) کل منابع تجدیدپذیر/قابل بهره‌برداری و دینامیک استخراج  تعیین می‌کند:

برداشت فعال آب‌های زیرزمینی برای آبیاری کشاورزی و تأمین آب شهری در سراسر وگا د گرانادا از نظر تاریخی حدود ۴۰ تا ۶۰ هکتومتر مکعب- ۰.۰۴ تا ۰.۰۶ کیلومتر مکعب  - به ویژه برای استخراج‌های فشرده، در ذخایر حوضه وسیع‌تر که در آن منابع تجدیدپذیر تخمینی در شرایط پایه تقریباً ۱۶۰ تا ۲۰۰ هکتومتر مکعب -۰.۱۶ تا ۰.۲ کیلومتر مکعب -در سال ، در نوسان است. در  چرخه‌های خشکسالی شدید، استخراج خالص محلی اغلب نسبت به کسری تغذیه، مقدار بالاتری دارد.  حجم تجمعی تخمینی ۴۰ ساله: ضرب میانگین پایه استخراج  در یک بازه ۴۰ ساله (از اواسط دهه ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۶) حجم پمپاژ تجمعی بین  (یا تقریباً ۱.۸ تا ۲.۲ کیلومتر مکعب آب زیرزمینی استخراج شده به صورت) را به دست می‌دهد .

این افت آب مداوم چند دهه‌ای - که با خشکسالی‌های دوره‌ای هواشناختی همراه است - از تغذیه طبیعی در بخش‌های ریزدانه محلی فراتر می‌رود و باعث افت پیزومتریک بلندمدت و فشردگی ساختاری بعدی می‌شود که مسئول فرونشست محلی زمین در لایه‌های رسی-سیلتی تراکم‌پذیر در دشت است.

درمقایسه با غرب تهران; باید گفت که در مدت زمان مشابه حجم آب پمپ شده در ݝرب تهران حدود ۴۰ تا ۴۵ کیلومتر مکعب برآورد می شود (حدود بیست برابر دشت گرانادا!)

رخداد زلزله ۲۹ آذر ۱۳۹۶ ملارد در غرب تهران بر اساس پژوهشهای دکتر زارع با پمپاژ آب و فرونشست به مدت حدود سه دهه تا سال ۱۳۹۶ مرتبط بود.