بحران نقش خانواده در آموزش؛ تنها ۱۳ درصد از عمر دانش‌آموزان در مدرسه سپری می‌شود

به گزارش رکنا ، معاون اسبق آموزش‌وپرورش گفت: مدارس هیئت امنایی نباید صرفاً به ابزاری برای تأمین مالی یا تجاری‌سازی آموزش تبدیل شوند، بلکه باید با محوریت والدین آگاه، مسئولیت‌پذیر، نخبگان محلی و فعالان اجتماعی بازتعریف شوند.

حسین احمدی دبیرکل کانون تربیت اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار آموزش‌وپرورش خبرگزاری فارس اظهار کرد: مسئولیت تربیت و صیانت از فرزندان، پیش و بیش از آنکه امری دیوان‌سالارانه و دولتی باشد، امری نهادی، فطری و دینی است. قرآن کریم در آیه‌ای صریح و راهبردی می‌فرماید «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا قُوا أَنفُسَکُم وَأَهلیکُم نارًا وَقودُهَا النّاسُ وَالحِجارَةُ (تحریم/۶)» آیه‌ای که به‌روشنی مسئولیت اولیه، اصیل و سلب‌ناپذیر تربیت و حفظ سلامت اخلاقی و روانی فرزندان را متوجه والدین می‌داند.

وی ادامه داد: در اسناد بالادستی  به وبژه در سند تحول بنیادین و حقوق عامه نیز مشارکت والدین در فرایند تعلیم و تربیت هم یک حق و هم یک تکلیف تلقی می‌شود؛ ترتیبی حقوقی که در آن، دولت و نظام آموزشی رسمی تنها نقش مکمل، بسترساز و ناظر را بر عهده دارند، نه جایگزین نهاد خانواده.

تنها حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از زمان عمر فرزندان در مدرسه سپری می‌شود

احمدی با بیان اینکه نگاهی به تحلیل زیست‌ زمانی دانش‌آموزان، اهمیت ساختاری خانواده را آشکارتر می‌سازد، گفت: یک سال کامل شمسی دارای ۸,۷۶۰ ساعت است. در بهترین شرایط استانداردهای آموزشی، چنانچه دانش‌آموز حداکثر و در بهترین شرایط ۲۰۰ روز آموزشی را و در هر روز ۵ تا ۶ ساعت در مدرسه بگذراند، مجموع زمان حضور او در محیط رسمی مدرسه تنها حدود ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ ساعت در سال خواهد بود.

وی تصریح کرد: این محاسبات نشان می‌دهد که تنها حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از زمان عمر فرزندان در بستر مدرسه سپری می‌شود و بقیه آن در بستر خانواده و حوزه عمومی جامعه طی می‌گردد.

عدم ارتقای جایگاه ساختاری خانواده در تشکیلات وزارت آموزش و پرورش

معاون اسبق وزارت آموزش‌وپرورش بیان کرد: اگرچه اهمیت کیفی و جامعه‌پذیری دوره حضور در مدرسه بر کسی پوشیده نیست، اما از منظر جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، حجم غالب اثرپذیری‌های زیست شناسانه، اقتصادی، فرهنگی و عاطفی در بستر خانواده شکل می‌گیرد. از این‌رو، ارجاع تمام قصورها، افت‌های تحصیلی و آسیب‌های رفتاری نوپدید به مدرسه، بدون تحلیلی همه‌جانبه از متغیرهای مداخله‌گر در محیط خانواده، رویکردی غیرعلمی و غیرمنصفانه است.

وی ادامه داد: با وجود تأکیدات مکرر و وعده‌های مسئولان مبنی بر ارتقای جایگاه ساختاری خانواده در تشکیلات وزارت آموزش و پرورش و تاکید وزیر  در بازنگری نقش خانواده در ساختار سازمانی جدید وزارت در جلسه با حضور تشکل‌های آموزش وپرورش، این رویکرد هنوز در مناسبات دیوان‌سالارانه شکل اجرایی و رسمی به خود نگرفته است. 

احمدی با تأکید بر اینکه ورودی نظام آموزشی، متأثر از سرمایه فرهنگی و اجتماعی خانواده است، افزود: بنابراین بدون برنامه‌ریزی جامع و حمایتی اعم از ابعاد اقتصادی، اجتماعی و آموزشی والدین، نمی‌توان به خروجی‌های مطلوب آموزشی دست یافت.

چگونه مدارس دولتی تقویت می‌شوند؟

این کارشناس تعلیم‌وتربیت با بیان اینکه یکی از راهکارهای عملیاتی برای پیوند خانواده و مدرسه و عملیاتی‌کردن مفهوم جامعه قوی - مدرسه قوی، توسعه و بازطراحی مفهوم مدارس هیئت‌امنایی است، گفت: مدارس هیئت‌امنایی  که مدتی است در صدر اخبار آموزش وپرورش قرار می‌گیرد نباید صرفاً به ابزاری برای تأمین مالی یا تجاری‌سازی آموزش تبدیل شوند، بلکه باید با محوریت والدین آگاه، مسئولیت‌پذیر، نخبگان محلی و فعالان اجتماعی بازتعریف شوند تا موقعیت وفرصت جدیدی در مجموعه روابط نهادی و ساختاری آموزش‌وپرورش ایجاد شود.

وی تصریح کرد: در این صورت تکلیف و حق تربیتی والدین از حالت تشریفاتی نظیر انجمن اولیا و مربیان سنتی به مشارکت در تصمیم‌گیری‌های کلان مدرسه ارتقا می‌یابد، نظارت عمومی و نخبگانی بر عملکرد آموزشی و پرورشی مدرسه تقویت شده و شفافیت افزایش می‌یابد و شکاف میان خانه و مدرسه کاهش یافته و برنامه‌های پرورشی متناسب با نیازهای بومی و منطقه‌ای طراحی می‌شوند و این امر یقینا به تقویت مدارس دولتی نیز در فرم و محتوا خواهد انجامید.