کنترل مرکز زمین، بزرگ‌ترین گمشده پرسپولیس در مسیر صدر جدول

به گزارش رکنا: سرمربی این تیم، مهدی تارتار، با بهره‌گیری از ترکیب جوان و باتجربه و استفاده از مدل بازی تهاجمی، توانسته تا کنون عملکرد قابل قبولی از تیمش بگیرد و حتی عنوان بهترین خط حمله لیگ را از آن خود کرده است. 

در حالی که پرسپولیس با کسب ۱۶ امتیاز از ۷ بازی نخست لیگ برتر فوتبال ایران، با توجه به یک دیدار عقب افتاده تنها یک امتیاز از صدر جدول عقب است و داشتن بهترین خط حمله مسابقات، یک مشکل ساختاری بزرگ دارد که نه تنها از نمایش بی‌نقص تیم جلوگیری می‌کند، بلکه ریسک هزینه سنگین در بازی‌های حساس آینده را به همراه دارد؛ کنترل ناکافی مرکز زمین. 

این مشکل که پیش از تعطیلات یک ماهه هم به وضوح مشهود بود، در بازی اخیر تیم مهدی تارتار مقابل صنعت نفت آبادان نیز تکرار شد و حتی با بهره‌گیری از سه هافبک در میانه میدان، ناتوانی در حفظ توپ و کنترل نبض بازی به شدت دیده شد.

تارتار در شروع بازی با صنعت نفت، همان سیستم ۲-۴-۴ را به کار برد که در ابتدای فصل انتخاب کرده بود. در این چیدمان، دو هافبک مرکزی مسئول بازیسازی و پوشش دفاعی در میانه زمین هستند، اما به دلیل کمبود هماهنگی بین این دو بازیکن و خط دفاعی، تیم در دقایق مختلف بازی تحت فشار حریف قرار می‌گرفت. حتی با تغییرات نیمه دوم و ورود پویا پورعلی و علی علیپور به ترکیب که تعداد هافبک‌های مرکزی به سه نفر افزایش یافت، پرسپولیس نتوانست توپ را به طور کامل در اختیار بگیرد و در چند صحنه، بازیکنان صنعت نفت بدون مانع به خط دفاعی این تیم رسیدند و حتی دو موقعیت گلزنی واضح برای حریف ایجاد شد که شانس‌ آورد به ثمر نرسید.

نکته جالب در نیمه دوم بازی، نخستین بار بود که کادرفنی پرسپولیس سیستم ۱-۳-۲-۴ را در بازی رسمی تست می‌کرد. در این چیدمان، پوریا لطیفی‌فر و پویا پورعلی در مرکز زمین به همراه محمد خدابنده‌لو در رأس تهاجمی، مثلثی را تشکیل می‌دادند تا کنترل میانه زمین را در دست بگیرند و بازیسازی به خط حمله را بهبود دهند. با این حال، این تغییرات نتیجه مورد انتظار را نیاورد؛ کیفیت فنی تیم در ۳۰ دقیقه دوم به مراتب افت کرد، ستاره‌های نیمه نخست مانند محمدمهدی محبی و تیوی بیفوما تا حدی خاموش شدند و هماهنگی بین خطوط به شدت کاهش یافت. حتی علی علیپور که به عنوان نوک حمله در این سیستم قرار گرفته بود، نتوانست موقعیت‌های مناسب را دریافت کند و ضربه پنالتی که پرسپولیس در این نیمه صاحب شد، بیشتر به خاطر اشتباه دفاعی حریف بود تا نتیجه بازیسازی خوب از مرکز زمین. در نهایت، مهدی تارتار مجبور به بازگشت به سیستم قبلی ۲-۴-۴ شد و با استفاده از خلاقیت اوستون اورونوف، توانست بازی را دوباره به سود تیم خود تغییر داد.

مشکل اصلی پرسپولیس در کنترل مرکز زمین، کمبود تعداد هافبک نیست، بلکه عدم تعیین نقاط مسئولیت واضح برای هر بازیکن در میانه زمین و ضعف در هماهنگی بین خط هافبک و مدافعان میانی است. در سیستم فعلی، دو هافبک مرکزی هم باید به دفاع کمک کنند و هم باید بازیسازی کنند، اما هیچ کدام از این دو وظیفه را به طور کامل انجام نمی‌دهند. 

این امر باعث می‌شود که در مواقعی که توپ از دست پرسپولیس می‌آید، فضای خالی زیادی در مرکز زمین وجود داشته باشد و حریف بتواند بدون فشار به خط دفاعی برسد. همچنین، مدافعان میانی پرسپولیس اغلب مجبورند به جلو بروند تا توپ بگیرند، که این موضوع باعث می‌شود تا فضای پشت سرشان خالی و راه برای حملات حریف باز شود. 

همین مشکل بود که در بازی با صنعت نفت، پرسپولیس در دقایق ابتدایی نیمه دوم تحت فشار قرار گرفت و اگر کیفیت انفرادی بازیکنان پرسپولیس در فاز حمله نبود، ممکن بود بازی به تساوی کشانده شود. برای حل این مشکل، کادرفنی پرسپولیس می‌تواند دو راهکار اصلی را در نظر بگیرد: نخست، تعیین نقش واضح برای هر هافبک؛ یکی از هافبک‌ها به عنوان بازیساز اصلی مسئول انتقال توپ از خط دفاع به خط حمله باشد و دیگری به عنوان هافبک پوششی مسئول فشار روی حریف در میانه زمین و کمک به دفاع باشد. 

این تعیین نقش باعث می‌شود که هر بازیکن وظیفه خود را بداند و هماهنگی بین خطوط بهبود یابد. دوم، بهبود هماهنگی بین خط هافبک و مدافعان میانی؛ کادرفنی می‌تواند در تمرینات، موقعیت‌های دفاعی و حمله‌ای را به طور مکرر تمرین دهد تا بازیکنان بدانند در هر لحظه باید کجا باشند و چه کاری انجام دهند. همچنین، می‌تواند از بازیکنان با پرس بالا و توانایی دفاع در میانه زمین استفاده کند تا فشار روی حریف بیشتر شود و توپ را در مرکز زمین نگه دارد.

در نهایت، باید گفت که مشکلات پرسپولیس در کنترل مرکز زمین، اگر حل نشود، می‌تواند در بازی‌های حساس آینده و به ویژه در بازی‌های بزرگ و حساس هزینه سنگینی داشته باشد. با اینکه پرسپولیس در حال حاضر نتایج خوبی کسب می‌کند، اما این نتایج به خاطر کیفیت انفرادی بازیکنان و خوش‌شانسی در برخی صحنه‌ها است، نه به خاطر یک سیستم بازی منسجم و کامل. کادرفنی پرسپولیس و در رأس آن‌ها مهدی تارتار باید خیلی زود این مشکل ساختاری را حل کند تا تیم بتواند در ادامه بازی‌ها به اهداف خود دست یابد.

مرتضی نظری