آغاز به کار گالری نوین در موزه هنرهای معاصر

به گزارش رکنا، آیین گشایش این رویداد روز سه‌شنبه، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، با حضور بهمن فرمان‌آرا، لیلی گلستان، ایراهیم خقیقی، یدالله کابلی، عین‌الدین صادق‌زاده و بهرام دبیری در محل موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد و از امروز چهارشنبه ۲۸ مرداد پذیرای عموم علاقه‌مندان به هنر معاصر است.

لیلی گلستان، مترجم و گالری‌دار پیشکسوت، روی صحنه حاضر شد با اشاره به تجربه‌ای که به شکل‌گیری یکی از مجموعه‌های هنری انجامید، گفت: ماجرا از یک دیدار اتفاقی در یک مهمانی شروع شد؛ جایی که نماینده یک مجموعه اقتصادی برای حمایت از هنر اعلام آمادگی کرد. 

او توضیح داد: بنیاد کاوه گلستان پیش‌تر شکل گرفته بود اما ادامه کارش ممکن نشد و به همین دلیل پیشنهاد دادم حمایت مالی به سمت یک نمایشگاه گروهی از چند گالری برود. 

او در ادامه با بیان اینکه بعدتر بخشی از فضای اداری آن مجموعه به گالری تبدیل شد، افزود: هدف این بود که کارکنان و مشتریان هنگام رفت‌وآمد، با هنرهای تجسمی روبه‌رو شوند.

 گلستان این اقدام را نشانه نگاه مدبرانه مدیران وقت دانست و گفت: چیدمان گالری، تهیه کاتالوگ و برگزاری افتتاحیه رسمی باعث شد این حرکت، رسمیت پیدا کند. چنین تجربه‌ای بعدها به الگویی برای دیگر مجموعه‌ها تبدیل شد و نشان داد خرید آثار هنری می‌تواند نوعی سرمایه‌گذاری و پس‌انداز بلندمدت باشد.

خط به مثابه منشوری چندوجهی

یدالله کابلی، استاد برجسته خط‌شکسته، با مروری بر بیش از پنج دهه فعالیت هنری خود، از هنر به عنوان ژرف‌ترین گفتگوی انسان‌های صاحب‌ذوق یاد کرد و آن را به منشوری چندوجهی تشبیه نمود که هر وجه آن سرشار از زیبایی، مانایی و درخشندگی است. 

کابلی که خود را پاسدار هنرهای سنتی و یکی از پیشگامان پیوند خوش‌نویسی با فضای مدرن می‌داند، معتقد است:  هنرمند باید برای رسیدن به تعالی، همواره در تکاپوی کمال‌جویی باشد؛ مسیری که برای او از سال‌ها همنشینی با بزرگان هنر تجسمی و درک ضرورت‌های زمانه آغاز شد.

کابلی با اشاره به چالش‌های ورود خط به فضای مدرن، گفت: من همیشه مدافع هنرهای اصیل و ملی بودم، اما در عین حال جزو نخستین کسانی بودم که ضرورت ورود خط به فضاهای کاربردی‌تر که امروز نقاشی‌خط نامیده می‌شود را درک کردم. این تلاش، نه از سر اجبار، بلکه از سر دوست‌داشتن این مسیر بود.

او در پایان با تأکید بر اعتبار جهانی هنر ایران، گفت: اگر امروز در سایه برخی سیاست‌بازی‌ها، نام ایران در گوشه‌ای مهجور مانده باشد، اما در موزه‌های معتبر جهان، همواره شاهد درخشش عالی‌ترین نمونه‌های تاریخ هنر خودمان هستیم. هنر، فراتر از مرزها، حیات‌بخش و اعتبارآفرین است.

پس از صحبت‌های یدالله کابلی از اثر تازه او با حضور بهمن فرمان آرا رونمایی شد.

از ممنوعیت «کالای لوکس» تا اقتصاد خلاق

مرتضی کاظمی، معاون پیشین امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در تحلیلی از روند پیوند میان نهادهای اقتصادی و هنر، به چالش‌های ساختاری دهه‌های گذشته و گذار به مفاهیم نوین اقتصادی پرداخت.

کاظمی در تعریف پارادایم اقتصاد خلاق گفت:  وقتی تکنولوژی‌های جدید در اختیار هنرمندان قرار می‌گیرد و آن‌ها می‌توانند خلاقیتی نو در آثارشان داشته باشند.  به هنرمند این اجازه را می‌دهد که قدرت خلاقیتش را به افق‌های بازتری نشان دهد.

کاظمی با اشاره به اقتصاد هنر گفت: یکی از شاخه‌های اقتصاد جدید اقتصاد فرهنگ و هنر و اقتصاد خلاق است این شاخه در جهان یک عمر ۳۵ ساله دارد. شروع اقتصاد خلاق در انگلستان بود و عموما کشورهای توسعه‌یافته و کشورهای درحال توسعه سراغ برنامه ریزی برای حرکت به سمت اقتصاد خلاق رفتند.

این موضوع در اوایل دهه ۸۰ آغاز شد و به مرور ادامه پیدا کرد و این جلسه هم در همان راستا است.

او با اشاره به GDP جهان در اقتصاد خلاق گفت: بالای ۴ هزار میلیارد دلار اقتصاد خلاق گردش مالی دارد و شاخه اول به سینما و سریال تعلق دارد، بعد هم به هنرهای تجسمی قرار دارد و سومین شاخه هم به حراج‌ها اختصاص دارد

کاظمی همچنین با اشاره به صادرات خلاق گقت: در صادرات خدمات خلاق اول چین، دوم آمریکا و سوم ایتالیا است. در حوزه کالاهای خلاق آمریکا کانادا و چین قرار دارد.

او ادامه داد: ما ایرانی‌ها به علت قدمت چند هزار ساله همواره جهانی بودیم و همواره نوآوری و نوگرایی را تحسین کردیم و مشغول آن بودیم.

کاظمی بیان کرد: ۳۵ درصد بازار‌های فرهنگی و هنری منطقه برای ایرانی‌هاست و بر اساس گزارشی ظرفیت هنرهای تجسمی در ایران بالقوه ۲۰ هزار میلیارد تومان است و راه بالفعل شدن آن ارتباط با جهان و صادرات گسترده است.

نهادهای مالی امروز، وارثان بازرگانان خوش‌ذوق تاریخ هنر ایران

علیرضا دبیری‌نژاد، رئیس موزه هنرهای معاصر، با نگاهی به پیشینه هنر ایران، پیوند دیرینه میان اقتصاد و هنر را یادآور شد و نهادهای مالی امروز را میراث‌دار همان تاجران و بازرگانی دانست که روزگاری موتور خلق و گردآوری آثار هنری بودند.

 او گفت: موزه هنرهای معاصر قرار نیست صرفاً محل نگهداری آثار باشد، بلکه باید با شبکه‌سازی میان همه نهادهای گردآورنده، نقش معرف هنر معاصر را ایفا کند.

دبیری‌نژاد در تشریح این نگاه گفت: اگر در پیشینه تاریخ هنر ایران نگاه کنیم، همیشه آثار هنری یک پشتوانه داشته‌اند؛ یعنی تاجرها و بازرگانانی که اهل اقتصاد و اهل ذوق بودند، سفارش خلق اثر می‌دادند، حمایت می‌کردند و گردآوری می‌کردند. اگر بخواهیم پیشینه مجموعه‌داری، موزه‌داری، کلکسیونری و گالری را در کشور خودمان نگاه کنیم، باید نزد تجار و بازرگانان گذشته این مملکت ببینیم؛ در موقوفات، مجموعه‌ها و کتابخانه‌های قدیمی می‌توانیم به شدت این‌ها را مشاهده کنیم.

او نهادهای اقتصادی امروز را ادامه همان سنت دانست و افزود: نهادهای مالی امروز، میراث‌دار همین بازرگانان و تجار و اهالی اقتصاد گذشته هستند. همان‌طور که آن‌ها اهل ذوق بودند، اگر نهادهای اقتصادی امروز هم بتوانند اهل ذوق باشند، می‌توانند هم حامی هنر باشند، هم نگهدارنده هنر و هم بانی مجموعه‌ها و موزه‌هایی که امروزه می‌شناسیم. در کمیته موزه‌های بانکداری جهانی هم بخش عمده مربوط به موزه‌های بانکی است که کلکسیون‌های هنری را گردآوری کرده‌اند.

رئیس موزه هنرهای معاصر در تبیین مأموریت این نهاد گفت: موزه هنرهای معاصر قرار نیست محل نگهداری آثار باشد؛ باید معرف هنر معاصر باشد و این هنر معاصر را در یک شبکه معرفی کند؛ شبکه‌ای که همه نهادهای گردآورنده و نگهدارنده، با اتصال به موزه هنرهای معاصر بتوانند گنجینه‌های هنری خود را معرفی کنند.

اقتصاد باید ذیل هنر تعریف شود

عین‌الدین صادق‌زاده، هنرمند خوشنویس، در حاشیه آیین گشایش نمایشگاه «گنجینه نوین»، به نقد رویکردهای سوداگرانه در بازار هنر پرداخت. او با روایتی از یک تجربه شخصی در سال‌های گذشته، به ماهیتِ تقلیل‌گرایانه برخی مجموعه‌داران اشاره کرد و گفت: شانزده هفده سال پیش، مجموعه‌داری با من تماس گرفت. پس از نیم ساعت توضیح درباره کیفیت و ابعاد کارها، وقتی پرسید چند سالتان است و پاسخ دادم ۴۰ سال، تماس قطع شد؛ چرا که گویا هنوز آن‌قدر جوان بودم که مرگ و در نتیجه گران شدن آثارم در آینده دور به نظر می‌رسید.

صادق‌زاده این نوع نگاه را که هنر را نه برای تعالی، بلکه به عنوان ابزاری برای سوداگری می‌بیند، آسیب‌زا دانست و تأکید کرد: من همواره معتقدم که اقتصاد ذیلِ هنر قرار دارد و نه برعکس. اینکه در فضای گالری‌داری امروز، دغدغه فقط کسب انتفاع مالی باشد و به هر قیمتی کارهای نازل یا فیک ارائه شود، به هیچ‌وجه برازنده فضای هنری ما نیست.

در بخش پایانی این رویداد، دو اقدام نمادین برای تثبیت هویت فرهنگی بانک رونمایی شد: نخست، تابلوی خوش‌نویسی اثر استاد کابلی با شعار «ما با شما نوینیم» و دوم، انتشار دومین ویرایش کتاب «گالری نوین».