مرگ مشکوک یک کم‌توان ذهنی با آثار سوختگی و شکستگی در مرکز نگهداری / سازمان بهزیستی در حال بررسی است

به گزارش رکنا، طی چهار سال گذشته دست‌کم ۹ مورد از ضرب‌وشتم افراد دچار معلولیت ذهنی و جسمی منتشر شده که در بعضی موارد این افراد بر اثر این شکنجه‌ها فوت کرده‌اند.

پنجم مرداد‌ماه جاری، خانواده یکی از افراد دارای معلولیت ذهنی در شهرستان قروه واقع در استان کردستان با تماسی از سوی مرکز نگهداری محل اقامت فرزندشان مواجه می‌شوند؛ تماسی که مضمون آن وخامت وضعیت جسمی فرزندشان و ضرورت مراجعه خانواده به بیمارستان بوده است. خانواده این فرد خود را به بیمارستان می‌رسانند، اما آنچه در بیمارستان مشاهده می‌کنند با آنچه مسوولان این مرکز گفته بودند، متفاوت بوده است؛ به گفته خانواده، آثار کبودی، سوختگی و همچنین شکستگی‌هایی بر بدن فرزندشان مشهود بوده؛ موضوعی که برای آنان این پرسش را ایجاد کرده که دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟

 همان روز حراست بیمارستان موضوع را به مدیرکل بهزیستی استان اطلاع می‌دهد؛ بر اساس اطلاعات مطرح شده از سوی خانواده، حراست بیمارستان پس از مشاهده وضعیت فرد، موضوع را گزارش داده و مدیرکل بهزیستی استان به این مرکز نگهداری مراجعه کرده و با بررسی فیلم دوربین‌های مداربسته گزارشی مبنی بر این موضوع ثبت و پس از آن دستور پلمب این مرکز صادر شده است. به گفته «حسین رسولی»، مدیرکل بهزیستی استان کردستان، هیأت بازرسی و نظارت تشکیل و پس از بررسی دوربین‌ها و تحقیقات مرتبط در کمیسیون ماده ۲۶ بهزیستی مبنی بر نظارت بر اماکن و مؤسسات غیردولتی، قصور مرکز محرز و رأی بر پلمب و تعطیلی آن داده شده است.

پس از این اتفاق، خانواده این فرد شکایت خود را ثبت کرده‌اند. با این حال پزشکی قانونی هنوز نظر نهایی خود را اعلام نکرده، اما این خانواده با ابهامات زیادی درباره وضعیت فرزند معلول خود مواجه شده‌اند؛ یکی از مهم‌ترین ابهامات این پرونده توضیحی است که به گفته خانواده از سوی کارکنان مرکز درباره علت آسیب‌ها داده شده است؛ برادر متوفی در همین راستا می‌گوید: «عوامل این مرکز به آنان گفته‌اند که فرزندشان از روی تخت افتاده است.» اما همین توضیح، پرسش‌های بیشتری برای خانواده ایجاد کرده است؛ اگر علت حال بد متوفی سقوط از تخت بوده چرا آثار سوختگی و شکستگی‌های متعدد روی بدن او وجود داشته است؟ ارتفاع تخت چقدر با آسیب‌های مشاهده شده مطابقت دارد؟ و مهم‌تر از همه چرا خانواده زمانی در جریان حال فرزندشان قرار گرفته‌اند که وضعیت جسمی او وخیم و به بیمارستان منتقل شده است؟

با این حال پلمب یک مرکز نگهداری به این معنا نیست که مسوولیت کیفری اشخاص یا علت وقوع حادثه اثبات شده است، اما از منظر نظارتی، نشان می‌دهد موضوع به اندازه‌ای جدی بوده که این تصمیم گرفته شده است. اگر بررسی‌ها نشان دهد که حادثه صرفاً یک اتفاق ناخواسته بوده باید علت وقوع آن به خانواده اطلاع‌رسانی شود، اما اگر تحقیقات قضایی به وجود رفتار مجرمانه یا قصور منجر شود، افکار عمومی انتظار دارد با عامل یا عوامل آن مطابق قانون برخورد شود.

حدود هفت، هشت نقطه از بدن متوفی شکسته شده‌اند

برادر «ارسلان محمدی» فرد ۴۰ ساله‌ای که در مرکز نگهداری معلولان به دلایلی ناشناخته جان خود را از دست داده، می‌گوید: «نزدیک ۱۵ سال بود که برادرم را به خاطر معلولیت ذهنی در یک مرکز نگهداری خصوصی زیرنظر سازمان بهزیستی در شهرستان قروه سپرده بودیم تا اینکه ششم مرداد‌ماه از مرکز نگهداری با ما تماس گرفتند و گفتند برادرم حالش خوب نیست و در بیمارستان بستری شده است. خودمان را به بیمارستان رساندیم، اما حال جسمی برادرم مساعد نبود. آثار کبودی و شکستگی روی بدنش مشخص و دچار ضعف و بی‌حالی شدید بود. برادرم ۲ روز بعد در بیمارستان جانش را از دست داد. آثار شکستگی روی انگشتان، دستان، قفسه سینه و... وجود داشت؛ حدود هفت، هشت نقطه از بدن برادرم شکسته شده بودند. کبودی و سوختگی نیز روی بدن او نمایان بود. برادرم حالش خیلی بد بوده، اما کسی زودتر موضوع را پیگیری نکرده است.

ما تقاضای کالبدشکافی داده‌ایم و منتظر نتیجه پزشکی قانونی هستیم؛ می‌خواهیم بدانیم برادرم با مرگ طبیعی فوت شده یا شخص یا اشخاصی مقصر هستند. رئیس این مرکز نگهداری به ما گفته ارسلان از روی تخت افتاده است؛ تخت‌هایی که در این مرکز هستند یک متر ارتفاع دارند؛ چگونه برادرم از این ارتفاع افتاده و دچار این تعداد شکستگی شده! قبلاً هم آثار کبودی روی بدن ارسلان وجود داشته؛ ما در سال یکی، دو ماه وظیفه داشتیم ارسلان را به خانه بیاوریم؛ در مدتی که خانه بود جای کبودی‌ها و خراش‌های کوچک روی بدنش مشخص بودند.»

او همچنین در مورد گزارش بیمارستان به مرکز بهزیستی می‌گوید: «همان روز که ارسلان را از سوی مرکز نگهداری به بیمارستان منتقل کردند، حراست بیمارستان با مدیرکل بهزیستی استان تماس گرفته و ماجرا را برای او تعریف کرده است. ما خودمان نیز موضوع را به ایشان منتقل کرده‌ایم. مدیرکل بهزیستی استان هم بعد از این گزارش به این مرکز نگهداری رفته و فیلم دوربین‌های مداربسته را بررسی کرده است. پس از بررسی‌های ایشان دستور پلمب مرکز صادر شده و بعد از مدتی بهزیستی عوامل خود را به این مرکز فرستاده و در حال حاضر آنها آنجا حضور دارند. پرسنل بیمارستان و عوامل کلانتری معتقد هستند ارسلان نیاز به حمایت داشته به همین خاطر از همان ابتدا تمامی موارد را مدنظر گرفته‌اند. ما فیلم دوربین‌های مداربسته را ندیده‌ایم و از جزئیات آن بی‌خبر هستیم، اما منتظریم تا واقعیت مشخص شود. ما پس از این حادثه شکایتی مبنی بر این موضوع هم در کلانتری و هم در دادگستری ثبت کرده‌ایم.»

دست‌کم ۹ مورد مشابه طی چهار سال

طی چهار سال گذشته دست‌کم ۹ مورد از ضرب‌وشتم افراد دچار معلولیت ذهنی و جسمی منتشر شده که در بعضی موارد این افراد بر اثر این شکنجه‌ها فوت کرده‌اند.

آبان ماه ۱۴۰۴، بهزیستی مازندران در تأیید خبری مبنی بر ضرب‌وشتم یک کودک معلول اعلام کرد: «در پی این خبر بر اساس بازبینی فیلم‌های دوربین‌های مداربسته و بررسی‌های میدانی کارشناسان بهزیستی شهرستان و همچنین بازپرس دادگستری، مواردی از ضرب‌وشتم نسبت به یک کودک که دارای معلولیت جسمی و ذهنی خفیف بود، از سوی مدیرعامل مؤسسه مشاهده و تأیید شد. این موضوع باعث شد کودک به بیمارستان منتقل و مؤسسه متخلف منحل شود.»

اسفند‌ماه ۱۴۰۴، مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی از ضرب‌وشتم یک مددجوی ۳۰ ساله دارای معلولیت شدید جسمی حرکتی در مرکز شهید فیاض‌بخش مشهد خبر داد و گفت: «مددکار متهم با ۲۵ سال سابقه کار برکنار و پرونده برای رسیدگی به مراجع قضایی ارجاع شد؛ پس از وقوع این اتفاق مرکز شهید فیاض‌بخش مشهد، موضوع را به اداره کل بهزیستی خراسان رضوی اطلاع‌رسانی کرد و بلافاصله بررسی‌ها آغاز شد. آثار خشونت به صورت کبودی در ناحیه چشم مددجو مشاهده شد که طبق تصاویر ویدیویی موجود، احتمال وارد شدن ضربه از سوی مددکار وجود دارد، هرچند خود فرد خاطی منکر انجام ضرب‌وشتم شده است. این رفتار به هیچ عنوان قابل اغماض نیست و فرد متخلف فعلاً از محیط کار کنار گذاشته و ممنوع‌الکار شده است. همچنین فیلم مربوطه برای بررسی دقیق‌تر به مرجع قضایی ارسال شده است.»

مرداد ماه ۱۴۰۴، پایگاه خبری سبزوار، تصاویری تکان‌دهنده از ضرب‌وشتم یکی از نوجوانان کم‌توان و معلول ذهنی در سبزوار منتشر کرد و نوشت: «این ویدیو که صحنه‌هایی از رفتار خشونت‌آمیز و غیرانسانی علیه نوجوانی است که از نظر ذهنی کم‌توان است؛ رفتاری که از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی به‌شدت محکوم شده و احساسات بسیاری را جریحه‌دار کرده است. انتشار این تصاویر باعث شد تا درخواست‌های گسترده‌ای از سوی شهروندان برای شناسایی عاملان این اقدام صورت گیرد. مردم خواهان ورود نیروهای انتظامی و دستگاه قضایی به پرونده و اجرای سریع عدالت شده‌اند.»

مرداد‌ماه ۱۴۰۳، نیز کمپین معلولان در کانال تلگرامی خود از کشته شدن یک پسر جوان در مرکز نگهداری پیام در کرج خبر داد و عنوان کرد: «پسر ۲۴ ساله در مرکز نگهداری شبانه‌روزی پیام احسان محمد‌شهر کرج بر اثر بسته شدن با زنجیر چرخ و خفگی شدید کشته شد.» ساعاتی پس از انتشار این خبر، روابط عمومی بهزیستی استان البرز آن را تأیید کرد و خبر از تعطیلی این مرکز و بازداشت مدیر و بهیار مرکز داد.

آذر‌ماه ۱۴۰۳، دادستان مرکز استان همدان از برخورد با فردی که اقدام به ضرب‌وجرح و مرگ یک معلول کرده بود، خبر داد و گفت: «بلافاصله پس از وصول خبری مبنی بر ضرب‌وجرح یکی از مددجویان مرکز نگهداری معلولان در همدان توسط کارکنان این مرکز و فوت او، با صدور دستور فوری و ویژه پرونده قضایی در اسرع وقت تشکیل و برای رسیدگی به شعبه بازپرسی ارجاع و دستور جلب متهمان فعلاً با عنوان ایراد ضرب‌وجرح عمدی صادر شد. در بررسی اولیه توسط پزشکی قانونی، آثار ضرب‌وجرح تأیید شد، اما علت تامه مرگ را ناشی از صدمات مذکور ندانسته و اعلام نظر نهایی را منوط به کالبدشکافی و آزمایشات لازم اعلام کرد. متهمان پس از تحمل یک شب بازداشت با صدور قرار وثیقه توسط بازپرس پرونده تا اعلام نظر نهایی پزشکی قانونی آزاد شده و قرار نظارت قضایی مبنی بر عدم اشتغال در مشاغل مرتبط نیز برای آنان صادر شده است.»

مرداد‌ماه ۱۴۰۲، خبرگزاری تسنیم در مورد مرگ یک نوجوان در مرکز توانبخشی شرق تهران نوشت: «رسیدگی به پرونده مرگ مشکوک یک پسر معلول حدود ۱۹ ساله با شکایت پدرش در دستور کار قاضی وحید ناصری، بازپرس ویژه قتل شعبه چهارم دادسرای امور جنایی تهران قرار گرفت. پدر این نوجوان در اظهارات خود گفته که پسرش معلول بوده و از چند سال قبل او را در یک مرکز توانبخشی خصوصی در شرق تهران بستری کرده؛ روز حادثه ناگهان حال فرزندم بد شده و چند روز پس از انتقال به بیمارستان به گفته پزشکان به دلیل ایست قلبی و تنفسی جان خود را از دست داده است.

همچنین آثار کبودی و زخم بستر روی بدن فرزندم مشهود بوده، به همین دلیل از مدیر مرکز برای کم‌کاری در جریان نگهداری پسرم داخل مرکز توانبخشی شکایت دارم. پس از ثبت شکایت از سوی پدر متوفی، مسوولان حقوقی و مدیر مرکز توانبخشی برای ارائه توضیحات احضار و مورد تحقیق قرار گرفتند.»

مرداد ماه ۱۴۰۲، کمپین معلولان با انتشار ویدیویی که حاوی تصاویر خشونت‌آمیز بود، نوشت: «براساس فیلم بیست دقیقه‌ای و گزارشات رسیده به کمپین در مرکز نگهداری و توانبخشی نیلوفران آبی بوشهر، معلولان مورد ضرب‌وجرح، اذیت‌وآزار و بدرفتاری وحشتناک و همچنین سوءتغذیه و وضعیت بد بهداشتی قرار دارند. هنوز مسوولان سازمان بهزیستی هیچ توضیحی در این باره ندادند.» چند روز پس از انتشار این خبر، معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان بوشهر از دستگیری عامل اصلی ضرب‌وجرح معلولان در مرکز نیلوفران آبی خبر داد.

اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱، نماینده گرمسار در مجلس درباره ضرب‌وشتم یک معلول در سمنان گفت: «خانواده محمد، معلول شاهرودی مستقر در یکی از مراکز خصوصی توانبخشی در سمنان اعلام کردند که روز بیست و هفتم اردیبهشت از مرکز نگهداری معلولان با آنها تماس گرفتند و اعلام کردند که فرزند آنها کمی ناخوش احوال است، اما در کمال تعجب با وضعیتی روبه‌رو شدند که آثار جراحت بر سر و صورت او نمایان بود.»

تیر‌ماه ۱۴۰۱، خبرگزاری‌ها از ضرب‌وشتم یک معلول ذهنی در مرکز توانبخشی گچساران خبر دادند و نوشتند: «مادرِ خانواده بیمار و مسن است و پدر هم کارگر و از ایثارگران جنگ تحمیلی، به دلیل مشکلات بسیاری که داشته‌اند، فرزند معلول خود را به یکی از مراکز توانبخشی گچساران جهت نگهداری سپردند، اما زمانی که به ملاقات فرزند معلولشان رفتند آثار انواع آزار جسمی را بر بدن او دیدند.» پس از انتشار خبر ضرب‌وشتم این معلول ذهنی، مدیرکل بهزیستی استان کهگیلویه و بویراحمد به همراه معاون مشارکت‌های مردمی و دبیر کمیسیون نظارت استان با حضور در شهر سوق از توابع شهرستان کهگیلویه با خانواده این معلول ذهنی دیدار و از او دلجویی کرد.