مسابقه اعراب خلیج فارس برای تولید پهپاد؛ پهپاد‌های آمریکایی بهتر است یا اوکراینی؟

به گزارش رکنا به نقل از تابناک، امارات متحده عربی تولید داخلی یک رهگیر ارزان‌قیمت ضدپهپاد به نام «گاردین» را آغاز کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد کشورهای خلیج فارس در واکنش به افزایش حملات پهپادی، به سمت تولید محلی و استفاده از سامانه‌های پرتعداد و کم‌هزینه حرکت می‌کنند.

این کارخانه که توسط یک پیمانکار تولیدی اماراتی و به نمایندگی از شرکت آمریکایی «پاورئوس» اداره می‌شود، در حال حاضر روزانه حدود ۳۰ رهگیر «گاردین» تولید می‌کند و قرار است ظرفیت آن به ۱۰۰ فروند در روز افزایش یابد. قیمت هر واحد حدود ۵ هزار دلار اعلام شده است.

حرکت به سمت چنین سامانه‌هایی تا حد زیادی به هزینه بالای مقابله با پهپادهای ارزان‌قیمت مربوط می‌شود. امارات در جریان درگیری‌های اخیر بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک و ۲۲۰۰ پهپاد ایرانی را هدف قرار داد. این کشور برای مقابله با تهدیدهای هوایی به سامانه‌هایی مانند پاتریوت PAC-3، تاد و KM-SAM متکی بود؛ سامانه‌هایی که هر رهگیر آنها میلیون‌ها دلار قیمت دارد و استفاده از آنها برای سرنگونی پهپادهای ارزان‌قیمت از نظر اقتصادی دشوار است.

«گاردین» برای پر کردن همین شکاف طراحی شده است. این سامانه بر پایه یک طراحی اوکراینی ساخته شده و از قطعات چاپ سه‌بعدی، ریزتراشه‌های آماده و ماژول‌های GPS استفاده می‌کند. برد آن حدود ۱۵ کیلومتر و مداومت پروازی آن ۲۸ دقیقه است. با این حال، گاردین جایگزین سامانه‌های پیشرفته پدافندی نیست و توان رهگیری موشک‌های بالستیک را ندارد؛ بلکه قرار است به‌عنوان لایه‌ای ارزان‌تر برای مقابله با پهپادهای کوچک مورد استفاده قرار گیرد.

این رویکرد در دیگر کشورهای منطقه نیز در حال گسترش است. شرکت آمریکایی ریتیان در حال تولید رهگیرهای «کایوت» در امارات است. عربستان سعودی نیز با همکاری یک شرکت آمریکایی در حال ایجاد خط تولید پهپاد تهاجمی «SKYWASP» در نزدیکی ریاض است؛ پهپادی که با الهام از پهپاد شاهد-۱۳۶ ایران طراحی شده و برد گزارش‌شده آن حدود ۱۵۰۰ کیلومتر است. کویت نیز به جای تولید داخلی، در حال خرید مجموعه‌ای از سامانه‌های ضدپهپاد شرکت آمریکایی اندوریل است.

در کنار آمریکا، کشورهای دیگری مانند اوکراین و بریتانیا نیز حضور خود را در بازار دفاعی خلیج فارس افزایش داده‌اند. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس طی ماه‌های اخیر قراردادها و همکاری‌های جدیدی در حوزه پهپاد و پدافند هوایی با این کشورها امضا کرده‌اند. هدف آنها افزایش تعداد تأمین‌کنندگان و کاهش ریسک وابستگی به یک منبع واحد است.

با این حال، این روند لزوماً به معنای کاهش نفوذ آمریکا نیست. در بسیاری از پروژه‌های جدید، کشورهای خلیج فارس ظرفیت تولید و مونتاژ را در داخل ایجاد می‌کنند، اما طراحی، مهندسی، نرم‌افزار، قطعات و مجوزهای صادراتی همچنان در اختیار شرکت‌ها و دولت آمریکا باقی می‌ماند.

پاورئوس نیز قصد دارد شبکه تولید خود را گسترش دهد. این شرکت می‌گوید کارخانه‌های وابسته به آن در حال حاضر حدود ۳ هزار رهگیر در ماه تولید می‌کنند و هدف‌گذاری کرده است این ظرفیت تا اواسط سال ۲۰۲۷ به ۱۵ هزار فروند در ماه برسد. این شرکت در کنار امارات، با شرکای دیگری از جمله هند نیز همکاری دارد.

در مجموع، کشورهای خلیج فارس در حال شکل دادن به یک مدل جدید در حوزه تسلیحات بدون سرنشین هستند: تولید بخشی از سامانه‌ها در داخل، استفاده از تأمین‌کنندگان متعدد و تمرکز بر تسلیحات ارزان و پرتعداد، در حالی که آمریکا همچنان بخش مهمی از فناوری و زنجیره تأمین را در اختیار دارد. این روند نشان می‌دهد بومی‌سازی دفاعی در منطقه فعلاً بیشتر به افزایش ظرفیت تولید مربوط می‌شود تا دستیابی به استقلال کامل فناوری.