در شطرنج سیاست ، بازنده و برنده کدامند ؟ / ترامپ در پی از سرگیری مذاکرات با ایران؛ تهران بر شروط خود پافشاری می‌کند

به گزارش رکنا به نقل از تابناک ، در حالی که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران بر سر تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از احتمال از سرگیری مذاکرات آمریکا با ایران در هفته پیش رو خبر داده است؛ موضوعی که می‌تواند سرنوشت جنگ خاورمیانه را در آستانه هفتمین ماه خود تغییر دهد.

 این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ پیشنهاد آتش‌بس هفت‌روزه تهران را رد کرده و تهران نیز بر شرایط خود برای بازگشایی تنگه هرمز پافشاری می‌کند.

رد پیشنهاد تهران و چراغ سبز به مذاکره

ایران هفته گذشته طرحی را در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک ارائه کرد که بر اساس آن، یک آتش‌بس هفت‌روزه برقرار می‌شد و پس از آن کانال کشتیرانی تنگه هرمز بازگشایی می‌شد. 

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تشریح این طرح گفت که تهران خواستار توقف تمام خصومت‌ها در خاورمیانه، از جمله در لبنان، و بازگشت به شرایط توافق آتش‌بس پیشین است؛ توافقی که در جریان درگیری‌ها بر سر هرمز از هم پاشید و خواستار آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، لغو تحریم‌های نفتی و پایان محاصره دریایی آمریکا بود.

با این حال، ترامپ این طرح را ناکافی دانست و آن را رد کرد. او در گفت‌و‌گو با «اکسیوس» گفت: «آن‌ها می‌خواهند توافقی انجام دهند، اما این توافقی نیست که من می‌خواهم انجام دهم. این همان چیزی است که شاید یک سال پیش با آن موافقت کرده بودیم. » 

ترامپ همچنین با اشاره به اینکه طرف ایرانی «بیش از حد روی دست خودشان شرط گذاشتند»، افزود که انتظار دارد مذاکرات از سر گرفته شود. 

به گزارش اکسیوس، به نقل از منابع آگاه، گفت‌و‌گو‌های غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران ممکن است دوشنبه آغاز شود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ پیش‌تر درباره از سرگیری حملات هوایی تمام‌عیار علیه اهداف ایرانی سخن گفته بود؛ موضعی که نشان‌دهنده راهبرد دوگانه فشار و دیپلماسی واشنگتن است. 

از یک سو، کاخ سفید با تهدید نظامی تلاش می‌کند تهران را به عقب‌نشینی وادار کند و از سوی دیگر، درِ مذاکره را باز نگه می‌دارد تا در صورت حصول توافق، دستاورد سیاسی کسب کند.

هرمز؛ گلوگاه انرژی جهان در مرکز درگیری

تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تأمین انرژی جهان به شمار می‌رود، اکنون به کانون اصلی درگیری میان واشنگتن و تهران تبدیل شده است. 

این درگیری نزدیک به هفت ماه پیش زمانی آغاز شد که آمریکا و اسرائیل موجی از حملات را علیه ایران آغاز کردند. 

از آن زمان، تهران با اعمال محدودیت‌هایی بر عبور و مرور کشتی‌ها در این آبراه، عملاً فشار اقتصادی سنگینی بر بازار جهانی انرژی وارد کرده است.

عراقچی روز یکشنبه گفت: «شرایط ما روشن است و هر حرکت به سوی بازگشایی تنگه هرمز منوط به برآورده شدن این شرایط است. ما از آنها عقب‌نشینی نخواهیم کرد.» 

او افزود: «ما هرگز درِ دیپلماسی یا مذاکره را نبسته‌ایم، اما در همان حال هرگز از حقوق خود عقب‌نشینی نکرده‌ایم. »

در مقابل، مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، تهران را متهم کرد که در ازای بازگشت به میز مذاکره خواسته‌های بیش از حدی مطرح می‌کند. 

او به NBC News گفت: «فکر می‌کنم این تلاشی نسبتاً بدبینانه بود برای گذاشتن چیزی روی میز که می‌دانستند غیرقابل قبول است. درخواست رفع محاصره، تحریم‌ها، تحریم‌های بین‌المللی و دسترسی به میلیارد‌ها دلار دارایی، فقط برای مذاکره. 

والتز افزود: «فکر می‌کنم تا حدی بدیهی است که رئیس‌جمهور این بار اعتماد زیادی ندارد، بعد از اینکه فقط چند ماه پیش تلاش کردیم. »

واشنگتن و تهران در ژوئن یک یادداشت تفاهم امضا کردند که هدف آن پایان دادن به جنگ، بازگشایی تنگه و آغاز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران بود. اما این توافق اندکی بعد از هم پاشید زمانی که ایران به کشتی‌های تجاری در هرمز شلیک کرد و آنها را به انحراف از مسیر تأییدشده در این آبراه متهم کرد. 

ایران با استناد به دلایل امنیتی و حاکمیتی، کشتی‌ها را ملزم می‌کند پیش از عبور مجوز بگیرند. کشتی‌هایی که از همراهی امتناع می‌کنند به طور مرتب هدف قرار می‌گیرند، در حالی که آمریکا در تلافی به طور پراکنده مناطق ساحلی ایران را بمباران می‌کند.

در تحولی دیگر، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که یک زپهپاد آمریکایی را در تنگه هرمز توقیف کرده است. سپاه گفت که این زهپاد «برای اهداف جاسوسی» استفاده می‌شد و «اکنون در دست متخصصان این نیرو برای بازیابی داده‌ها است.» این اقدام نشان‌دهنده ادامه تنش‌ها در این آبراه حساس است.

عراقچی در سازمان ملل گفت که ایران از طریق قطر یک طرح مشخص هفت‌روزه را به آمریکا منتقل کرده است و افزود: «انتخاب اکنون با آمریکاست. 

حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز گفت: «ما تا زمانی که هفت شرط ایران برآورده نشود، مجازات آمریکا را متوقف نخواهیم کرد.» 

محبی روز سه‌شنبه در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری فرانسه گفته بود که پایان دادن به خصومت‌ها در یمن نیز از جمله خواسته‌های تهران است.

چشم‌انداز مبهم مذاکرات

با وجود ابراز تمایل ترامپ به از سرگیری گفت‌وگوها، چشم‌انداز مذاکرات همچنان مبهم است. از یک سو، تهران بر شرایط خود برای بازگشایی تنگه هرمز پافشاری می‌کند و از سوی دیگر، واشنگتن این شرایط را غیرقابل قبول می‌داند. تجربه شکست یادداشت تفاهم ژوئن نیز نشان داد که حتی حصول توافق نیز تضمینی برای اجرای آن نیست.

آمریکا در وضعیتی قرار دارد که ادامه جنگ برایشان پرهزینه است، اما عقب‌نشینی نیز از نظر سیاسی دشوار به نظر می‌رسد. ترامپ که در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری قرار دارد، به دنبال دستاوردی است که بتواند آن را به عنوان پیروزی دیپلماتیک به افکار عمومی آمریکا ارائه دهد.

در همین حال، در شطرنج سیاست ایران و آمریکا بازنده و برنده  مشسخص نیست ، از سوی دیگر ادامه درگیری‌ها در یمن و لبنان، و همچنین تهدید گسترش جنگ به سایر نقاط منطقه، فشار را افزایش می‌دهد. جامعه بین‌المللی نیز نگران پیامد‌های اقتصادی و امنیتی ادامه بسته بودن تنگه هرمز است.