رفع موانع مالی حفاظت از طبیعت خواسته نمایندگان ایران در کاپ ۱۷ ارمنستان

به گزارش خبرگزاری رکنا، تنوع زیستی، سرمایه‌ای طبیعی است که حفاظت از آن به مرزهای سیاسی محدود نمی‌شود؛ با این حال، دستیابی به اهداف جهانی حفاظت از طبیعت به همکاری بین‌المللی، تأمین منابع مالی، دسترسی به فناوری‌های مورد نیاز و مشارکت مؤثر کشورها وابسته است.

هفدهمین اجلاس متعاهدین کنوانسیون تنوع زیستی (کاپ ۱۷) در ایروان، پایتخت ارمنستان، فرصتی برای بررسی تعهدات کشورها و تدوین سازوکارهای اجرایی حفاظت از تنوع زیستی فراهم کرده است؛ اجلاسی که برای ایران، با توجه به تنوع زیستی گسترده و چالش‌های ناشی از تحریم‌ها و خسارات زیست‌محیطی جنگ‌های اخیر، اهمیت ویژه‌ای دارد.

اسماعیل کرمی دهکردی، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس و مرجع تخصصی ـ ملی دانش بومی در ایران که به نمایندگی از کشور در این اجلاس حضور دارد، گفت: هم‌زمان با حضور تیم کارشناسی ایران در کاپ ۱۷، اسناد الحاقی کنوانسیون با هدف بررسی و نهایی‌سازی در حال مذاکره است. تأمین مالی فعالیت‌های مرتبط با تنوع زیستی، گونه‌های مهاجم، ارتباط تغییر اقلیم و تنوع زیستی و مشارکت جوامع محلی از محورهای مهم این اسناد به شمار می‌رود.

وی با اشاره به مشارکت ایران در تدوین چارچوب جهانی تنوع زیستی که در پانزدهمین اجلاس متعاهدین در سال ۲۰۲۲ به تصویب رسید، افزود: اسناد الحاقی متعددی درباره گونه‌های مهاجم، ارتباط تنوع زیستی با کشاورزی و تغییر اقلیم، سازوکارهای مالی، موضوع جنسیت و پیوند تنوع زیستی با سایر حوزه‌های محیط‌زیستی در دستور کار کشورهای عضو قرار دارد.

دهکردی تأکید کرد: تیم کارشناسی ایران تلاش کرده است ضمن مشارکت در پیشبرد همکاری‌های بین‌المللی، ملاحظات و منافع ملی کشور را در اسناد مورد بررسی لحاظ کند. تأمین مالی فعالیت‌های مرتبط با تنوع زیستی، تأثیر تحریم‌ها بر اجرای تعهدات و پروژه‌های زیست‌محیطی و پیامدهای جنگ بر محیط زیست ایران از جمله مباحث مورد توجه هیأت ایرانی است.

تأکید ایران بر رفع موانع دسترسی به منابع مالی

مریم شهبازی، استاد دانشگاه و عضو تیم ایرانی حاضر در ایروان، با تأکید بر اهمیت همکاری‌های بین‌المللی در حفاظت از تنوع زیستی گفت: تنوع زیستی مرز نمی‌شناسد و اعمال موانع سیاسی و تحریم‌های یک‌جانبه که دسترسی کشورهای در حال توسعه به منابع مالی و فناوری‌های مورد نیاز برای حفاظت از طبیعت را محدود می‌کند، با اهداف کلی کنوانسیون و حقوق نسل‌های آینده در تعارض است.

وی با اشاره به چالش‌های ناشی از تحریم‌ها در انتقال مستقیم ارز خارجی و دریافت سهم ایران از صندوق بین‌المللی مرتبط با سازوکار تقسیم منافع اطلاعات توالی دیجیتال منابع ژنتیکی، خواستار طراحی راهکارهای ویژه برای کشورهایی شد که به دلیل محدودیت در دسترسی به نظام بانکی بین‌المللی با موانع اجرایی روبه‌رو هستند.

این استاد دانشگاه پیشنهاد کرد سازوکارهایی برای تسهیل دریافت سهم کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه کشورهای برخوردار از تنوع زیستی غنی مانند ایران، در نظر گرفته شود. به گفته وی، انتقال منابع از طریق دفاتر منطقه‌ای نهادهای سازمان ملل متحد، از جمله برنامه توسعه ملل متحد و برنامه محیط زیست ملل متحد، تحت نظارت این نهادها، می‌تواند از راهکارهای قابل بررسی باشد.

ادامه مذاکرات تا نهایی‌سازی اسناد

دهکردی همچنین تقویت مشارکت جوامع محلی، توجه به تنوع فرهنگی کشور و به‌رسمیت‌شناختن ظرفیت‌های زیستی ایران را از دیگر محورهای پیگیری‌شده در مذاکرات عنوان کرد. اسناد الحاقی پس از جمع‌بندی در گروه‌های کاری، برای بررسی و تصویب نهایی به مجمع عمومی اجلاس ارائه می‌شوند.

هفدهمین اجلاس متعاهدین کنوانسیون تنوع زیستی از ۱۹ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در ایروان برگزار می‌شود و ارزیابی پیشرفت کشورها در اجرای چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ ـ مونترال تا سال ۲۰۳۰ را در دستور کار دارد. حفاظت از زیست‌بوم‌ها، تأمین منابع مالی، پایش تعهدات و تقسیم منصفانه منافع حاصل از منابع ژنتیکی از محورهای مهم این اجلاس است.