عکس ها / روانشناسی دکوراسیون خانه علیرضا بیرانوند؛ خانه ای که بعد از ۹۰ دقیقه جنگ باید ذهن را خاموش کند / رنگ خانه یک دروازه بان چه اهمیتی دارد؟ / خانه ای با چیدمان اعیانی و لوکس

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  تصاویر ویلای علیرضا بیرانوند در شهرک تیسفون شهریار، خانه ای با زمین ۱۲۰۰ مترمربع و بنایی حدود ۷۶۰ مترمربع را نشان می دهد که در سال ۱۴۰۰ طراحی و اجرا شده است. در معرفی پروژه، پنجره های بزرگ، تراس، فضای سبز، استخر و روف گاردن از ویژگی های آن عنوان شده است اما پشت این خانه بزرگ، یک سوال روانشناسی جذاب وجود دارد: آیا خانه یک ورزشکار حرفه ای باید فقط محل زندگی باشد یا باید به مغز او کمک کند از حالت مسابقه خارج شود؟

بدن به خانه می رسد؛ ذهن هنوز در ورزشگاه است

برای یک ورزشکار حرفه ای، پایان مسابقه الزاماً پایان فشار روانی نیست. نتیجه بازی، اشتباه احتمالی، صحنه های حساس، واکنش تماشاگران، قضاوت رسانه ها و فکر مسابقه بعدی می توانند بعد از خروج از زمین هم در ذهن باقی بمانند.

پژوهشی روی ۱۰۱ فوتبالیست حرفه ای نشان داده است که احساس ریکاوری بازیکنان با مجموعه ای از عوامل از جمله خستگی، کیفیت خواب، درد عضلانی، استرس و خلق ارتباط دارد؛ یعنی بازیابی ورزشکار یک پدیده چندبعدی است و فقط به استراحت عضلات خلاصه نمی شود.

در مورد یک دروازه بان، این مسئله حتی جذاب تر می شود. دروازه بان ممکن است چند دقیقه تقریبا هیچ اتفاقی برایش نیفتد، اما ناگهان مجبور شود در کسری از ثانیه تصمیم بگیرد. بدن و ذهن باید همزمان آماده باشند. یکی از مهمترین اتفاقات بعد از مسابقه این است که این حالت آماده باش بالاخره پایین بیاید.

خانه بیرانوند و یک ویژگی مهم؛ ارتباط با بیرون

در طراحی ویلای بیرانوند، ارتباط فضای داخلی با محیط بیرون پررنگ است. پنجره های قدی، تراس و فضای سبز باعث می شوند خانه کاملا از محیط طبیعی جدا نباشد.

این موضوع از نظر روانشناسی محیط جالب است. پژوهش ها درباره طبیعت و فضاهای سبز نشان داده اند محیط طبیعی می تواند با تجربه بازیابی و کاهش واکنش های منفی به استرس ارتباط داشته باشد؛ البته میزان و کیفیت این اثر به نوع محیط و شرایط فرد بستگی دارد و نباید آن را به شکل یک نسخه قطعی برای همه افراد مطرح کرد یعنی در خانه ای که قرار است بعد از یک روز پرتنش محل بازگشت باشد، دیدن درخت، آسمان، آب و فضای باز فقط مسئله دکوراسیون نیست.

چرا رنگ خانه می تواند مهم باشد؟

اینجا ماجرا کمی پیچیده تر می شود. سال هاست درباره روانشناسی رنگ صحبت می کنیم، اما علم جدید یک نکته مهم را روشن کرده است: نمی توان گفت مثلا آبی همیشه آرام می کند یا قرمز همیشه اضطراب ایجاد می کند.

یک مرور نظام مند در سال ۲۰۲۵ که ۱۳۲ مقاله و بیش از ۴۲ هزار شرکت کننده از ۶۴ کشور را بررسی کرده، نشان داده است که رنگ ها با هیجان ها ارتباط های منظم دارند، اما این ارتباط ها به ته رنگ، روشنایی و میزان اشباع رنگ نیز وابسته اند. در این مرور، آبی و سبز و سفید بیشتر با هیجان های مثبت و برانگیختگی پایین تر همراه بودند، در حالی که قرمز با برانگیختگی بالاتر ارتباط داشت؛ با این حال پژوهشگران تاکید کرده اند که بسیاری از این یافته ها در سطح تداعی های رنگی بوده و نمی توان از آنها نسخه ساده ای برای همه فضاهای واقعی ساخت.

پس اگر قرار باشد یک فضای استراحت برای ورزشکاری طراحی شود، مسئله فقط انتخاب رنگ آبی نیست.  آبی تیره و سنگین با آبی روشن و کم اشباع یکی نیست. سبز زیتونی با سبز نئونی یکی نیست.  سفید گرم با سفید بسیار سرد و خیره کننده یکی نیست و این تفاوت ها می توانند تجربه روانی فضا را تغییر دهند.

بعد از مسابقه، قرمز را کجا باید دید؟

قرمز، نارنجی و زرد می توانند فضا را پرانرژی تر و برانگیخته تر نشان دهند. در یک مطالعه آزمایشگاهی درباره رنگ محیط، فعالیت مرتبط با هوشیاری در اتاق های قرمز و زرد بالاتر از برخی رنگ های سردتر گزارش شد و تفاوت هایی در شاخص های خلق نیز مشاهده شد. البته این مطالعه کوچک بود و نباید نتایج آن را به همه انسان ها یا همه خانه ها تعمیم داد.

برای همین، اگر هدف یک اتاق بازیابی بعد از مسابقه باشد، استفاده گسترده از رنگ های بسیار تند و اشباع ممکن است از نظر طراحی روانشناختی با هدف کاهش تحریک همخوان نباشد.  در مقابل، رنگ های ملایم تر، نور قابل تنظیم، چوب، بافت های طبیعی، سبز طبیعی و منظره بیرون می توانند فضایی بسازند که از نظر حسی کمتر شبیه محیط رقابت باشد.

آب هم فقط برای زیبایی نیست

استخر در خانه های لوکس معمولا نخستین چیزی است که در تصاویر دیده می شود، اما از منظر روانشناسی محیط، آب نیز جذابیت خاص خود را دارد. پژوهش های جدید درباره فضاهای آبی نشان می دهند که رابطه میان محیط های آبی و سلامت روان مورد توجه گسترده پژوهشگران قرار گرفته است، هرچند شواهد هنوز آنقدر یکدست نیست که بتوان گفت یک نوع مشخص از فضای آبی برای همه افراد اثر یکسانی دارد.

پس استخر خانه بیرانوند را نمی توان صرفا با عنوان لاکچری کنار گذاشت. آب، نور، فضای سبز، سکوت و فاصله از محیط رقابت، همه می توانند بخشی از تجربه یک فضای بازیابی باشند.

از نگاه روانشناسی دکتر مریم سامانی، روانشناس بالینی، خانه بعد از فشار حرفه ای باید امکان تغییر وضعیت روانی را فراهم کند؛ یعنی فرد بتواند از نقش حرفه ای خود فاصله بگیرد و دوباره وارد نقش شخصی و خانوادگی شود. برای ورزشکار حرفه ای، این مرز اهمیت زیادی دارد. اگر خانه هم با همان شدت و محرک های محیط مسابقه پر شده باشد، ممکن است فرصت کافی برای خاموش شدن ذهن ایجاد نشود.

به همین دلیل، در طراحی فضای استراحت، نور، رنگ، صدا، طبیعت، خلوت و حتی محل قرار گرفتن تلفن همراه می توانند مهم باشند. خانه قرار نیست ورزشگاه دوم باشد. قرار است جایی باشد که مغز بفهمد: دیگر لازم نیست واکنش نشان بدهم.

جذاب ترین بخش دکوراسیون خانه  بیرانوند

ما معمولا وقتی عکس خانه یک فوتبالیست را می بینیم، درباره متراژ، استخر، قیمت، لوستر و مبلمان حرف می زنیم.

اما می شود یک سوال متفاوت پرسید: خانه یک دروازه بان باید چه شکلی باشد تا بعد از ۹۰ دقیقه ای که همه از او واکنش سریع می خواهند، بالاخره به او اجازه بدهد هیچ کاری نکند؟

پاسخ فقط در یک ویلای بزرگ نیست. حتی یک اتاق معمولی هم اگر نور مناسب، رنگ های متعادل، خلوت، منظره طبیعی و مرز مشخصی با کار و فشار روزانه داشته باشد، می تواند برای ذهن معنای دیگری پیدا کند.

و اینجاست که ویلای بیرانوند از یک خانه مشهور تبدیل می شود به یک موضوع روانشناسی: مهمترین ویژگی یک خانه، چیزی نیست که به چشم می آید؛ چیزی است که به مغز اجازه می دهد دیگر چیزی را دنبال نکند.