بحران ویروس‌های تنفسی در تابستان؛ رشد دو برابری ابتلای کووید-۱۹

به گزارش رکنا ؛ «آمیتیس رمضانی» رئیس انجمن متخصصین عفونی و عضو هیئت علمی انستیتو پاستور ایران در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره دلایل افزایش موارد آنفلوانزا و کووید-۱۹ در تابستان امسال در کشور گفت: در مردادماه شاهد افزایش موارد عفونت‌های تنفسی بودیم که بخشی از آن مربوط به کووید-۱۹، بخشی مربوط به آنفلوانزا و بخشی نیز ناشی از سایر ویروس‌های تنفسی بوده است.

وی افزود: به‌طور کلی، در مردادماه افزایش نسبی موارد کووید-۱۹، آنفلوانزا و سایر ویروس‌های تنفسی، از جمله کروناویروس‌های فصلی، مشاهده شده است. اگر موارد کووید-۱۹ امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، میزان ابتلا همچنان پایین‌تر از سال گذشته است؛ اما در مقایسه با روند ابتلا از ابتدای امسال، به‌ویژه از بهار تاکنون، افزایش مشاهده می‌شود. به‌طوری‌که میزان موارد کووید-۱۹ در بهار حدود یک درصد بود و اکنون به بیش از دو درصد رسیده است.

رمضانی ادامه داد: در مقابل، افزایش موارد آنفلوانزا در برخی استان‌ها قابل‌توجه بوده و حتی در بعضی مناطق از حد آستانه و آستانه هشدار عبور کرده است. در برخی مناطق دیگر نیز میزان موارد در حدود دو تا دو و نیم درصد گزارش شده است.

رئیس انجمن متخصصین عفونی با اشاره به غیرمعمول بودن افزایش موارد آنفلوانزا در مردادماه گفت: انتظار نداشتیم موارد آنفلوانزا در مردادماه تا این اندازه افزایش پیدا کند. بر اساس الگوی کلاسیک، معمولاً با کاهش گرمای هوا و از اواخر تابستان، به‌ویژه از نیمه شهریور به بعد، شاهد افزایش موارد آنفلوانزا هستیم. اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود، گردش غیرمعمول و خارج از فصل این ویروس است.

وی افزود: نوع غالب آنفلوانزا نیز در حال حاضر آنفلوانزای B است و الگوی کلاسیک همیشگی در این دوره مشاهده نمی‌شود. البته این وضعیت به معنای وجود اپیدمی یا قریب‌الوقوع بودن طغیان نیست؛ با این حال، افزایش موارد موضوعی قابل توجه است و باید مورد بررسی قرار گیرد.

رمضانی در تشریح دلایل این تغییر الگو اظهار کرد: ویروس‌های تنفسی، به‌جز کووید-۱۹ که از ابتدا نیز از الگوی فصلی مشخصی پیروی نمی‌کرد، معمولاً دارای الگوی فصلی بوده‌اند. کروناویروس‌های فصلی، آنفلوانزا و رینوویروس‌ها در پاییز و زمستان، هم‌زمان با سرد شدن هوا، افزایش می‌یافتند و با گرم شدن هوا در بهار کاهش پیدا می‌کردند و تا پایان تابستان فروکش می‌کردند. سپس با خنک شدن هوا از اواخر تابستان، بار دیگر شاهد افزایش موارد بودیم.

عضو هیئت علمی انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه این الگو پس از همه‌گیری کووید-۱۹ دستخوش تغییر شده است، گفت: اکنون شاهد تغییر الگوی فصلی در ویروس آنفلوانزا، از جمله آنفلوانزای B، هستیم. پیش از این، آنفلوانزای B و به‌ویژه آنفلوانزای C معمولاً در تابستان مشاهده نمی‌شدند.

وی ادامه داد: الگوی کلاسیک به این صورت بود که از اواخر شهریور، به‌تدریج موارد آنفلوانزای A ظاهر می‌شد و افزایش پیدا می‌کرد و معمولاً در آذر و دی به اوج می‌رسید. پس از آن، موارد کاهش می‌یافت و از حدود نیمه بهمن، آنفلوانزای B شروع می‌شد و تا اردیبهشت ادامه پیدا می‌کرد. در تابستان نیز معمولاً تنها موارد پراکنده و تک‌موردی مشاهده می‌شد. افزایش قابل‌توجه کنونی نشان می‌دهد که الگوی گردش ویروس‌های تنفسی پس از پاندمی تغییر کرده است.

رمضانی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش موارد ابتلا را افزایش جابه‌جایی و تجمعات انسانی دانست و تصریح کرد: فصل سفر، جابه‌جایی جمعیت و برگزاری مراسم اربعین از جمله عواملی هستند که می‌توانند در افزایش گردش ویروس‌ها نقش داشته باشند، زیرا زائران و مسافران به‌طور طبیعی در انتقال ویروس‌های تنفسی مؤثر هستند.

وی افزود: «همچنین گرمای هوا و استفاده بیشتر از محیط‌های بسته با تهویه نامناسب در منازل می‌تواند در انتقال ویروس‌ها تأثیرگذار باشد. در مجموع، الگوی گردش ویروس‌های تنفسی تغییر کرده و از سوی دیگر، سطح ایمنی جمعیت در برابر آنفلوانزا نیز پایین‌تر است.

رئیس انجمن متخصصین عفونی توضیح داد: به‌طور معمول، آنفلوانزای A را با شدت بیشتری مشاهده می‌کنیم و این ویروس هر سال در آذر و دی‌ماه اپیدمی‌های نسبتاً شدیدی ایجاد کرده و تعداد قابل‌توجهی از افراد را مبتلا می‌کند. در مقابل، آنفلوانزای B معمولاً موجب ابتلای گسترده‌ای نمی‌شود؛ بنابراین سطح ایمنی جمعی نسبت به آنفلوانزای B نیز پایین‌تر است.

وی تأکید کرد: مجموع این عوامل موجب شده است که امسال شاهد افزایش موارد آنفلوانزا خارج از الگوی کلاسیک همیشگی باشیم.

رمضانی درباره وضعیت کووید-۱۹ نیز گفت: در مورد کووید-۱۹ نیز نسبت به روندی که از بهار آغاز شده، افزایش موارد مشاهده می‌شود؛ اما این افزایش به معنای حرکت به سمت یک پاندمی یا بازگشت به شرایط سال‌های گذشته نیست. اگر وضعیت چند سال اخیر را بررسی کنیم، سال گذشته پیک جدی کووید-۱۹ نداشتیم و امسال نیز شاهد چنین پیک شدیدی نبوده‌ایم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: کووید-۱۹ یک کروناویروس است که همچنان در حال جهش است و این روند متوقف نشده است. با این حال، جهش‌های اخیر در حدی نبوده‌اند که موجب ایجاد موج یا پیک جدیدی شوند. از سوی دیگر، ایمنی افراد نیز به‌تدریج نسبت به سویه‌ای که آخرین بار به آن مبتلا شده‌اند کاهش می‌یابد و این مسئله می‌تواند زمینه را برای ابتلا به سویه‌های جدید و جهش‌یافته فراهم کند.

رمضانی در جمع‌بندی وضعیت بیماری‌های تنفسی در تابستان امسال گفت: اگر وضعیت تابستان امسال را با تابستان سال گذشته مقایسه کنیم، افزایش موارد به اندازه‌ای نیست که بتوان از وجود خطر جدی یا وقوع اپیدمی سخن گفت.