ساماندهی کودکان کار؛ مسئولیتی فراتر از سازمان بهزیستی

 به گزارش رکنا مریم شاکری در گفت‌وگو با ایسنا، درباره مسئولیت سازمان بهزیستی در زمینه ساماندهی کودکان کار اظهار کرد: ساماندهی کودکان کار در قوانین و مقررات پیش‌بینی شده و سازمان بهزیستی موظف است از کودکانی که در معرض خطر و آسیب‌های اجتماعی قرار دارند، حمایت و برای ساماندهی آنان اقدام کند؛ با این حال، این موضوع صرفاً وظیفه سازمان بهزیستی نیست و دستگاه‌های مختلفی در این زمینه دارای مسئولیت هستند.

وی افزود: دادستانی، دادگستری، شهرداری، فراجا و اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی، از جمله دستگاه‌هایی هستند که هر یک بر اساس وظایف قانونی خود باید در حوزه کودکان کار ایفای نقش کنند. با افتتاح مرکز «شوق زندگی بعثت» و اختصاص آن به کودکان کار و خیابان، ظرفیت مناسبی برای حضور و همکاری مجموعه‌های مرتبط در کنار یکدیگر فراهم شده است تا موضوع کودکان، به‌ویژه کودکان کار و خیابان، به شکل اصولی، هماهنگ و تخصصی پیگیری شود.

ساماندهی کودکان کار در متروها نیازمند برنامه‌ریزی دقیق جهت جلوگیری از تنش یا آسیب احتمالی 

مدیر بهزیستی شهر تهران با تأکید بر اینکه ساماندهی کودکان کار اقدامی بین‌بخشی است، درباره اجرای طرح ساماندهی کودکان کار در متروی تهران نیز گفت: تاکنون دو مرحله طرح ساماندهی کودکان کار در مترو اجرا شده و طی سه سال اخیر نیز این موضوع در قالب طرح‌های مختلف پیگیری شده است.

شاکری ادامه داد: مترو به دلیل شرایط خاص و حضور گسترده شهروندان، محیط متفاوتی است و ورود به این فضا برای اجرای طرح‌های ساماندهی نیازمند برنامه‌ریزی و هماهنگی دقیق است تا ضمن اجرای مأموریت، خللی در روند استفاده شهروندان از خدمات مترو ایجاد نشود و از بروز تنش یا آسیب احتمالی نیز جلوگیری شود.

وی افزود: به همین منظور، برای اجرای طرح در مترو، هماهنگی‌های لازم با شهرداری تهران، شرکت بهره‌برداری مترو و سایر دستگاه‌های مرتبط انجام می‌شود و فراجا نیز در این زمینه همکاری دارد. اقدامات ساماندهی با مشارکت و هماهنگی این مجموعه‌ها انجام خواهد شد.

مدیر بهزیستی شهر تهران با اشاره به قرار گرفتن اجرای مرحله سوم ساماندهی کودکان کار در مترو در دستور کار گفت: هماهنگی‌های لازم در حال انجام است و پیش‌بینی می‌کنیم طی یک ماه آینده سومین مرحله ساماندهی کودکان کار در متروی تهران اجرا شود.

شاکری درباره تعداد کودکان کاری که در مترو فعالیت می‌کنند و همچنین تعداد کودکانی که در دو مرحله گذشته ساماندهی شده و به فرآیند حمایت و زندگی در کنار خانواده بازگشته‌اند، اظهار کرد: در حال حاضر آمار دقیق و قابل اتکایی از تعداد کودکان کار فعال در مترو در دست نیست؛ چراکه تاکنون مطالعه و پایش جامع و مستمری در این زمینه انجام نشده است.

وی افزود: با این حال، بر اساس اطلاعات حاصل از دو مرحله اجرای طرح ساماندهی در مترو، در مجموع حدود ۲۰۰ کودک شناسایی شده‌اند؛ البته این عدد برآوردی است و نمی‌توان آن را به عنوان آمار قطعی کودکان کار حاضر در مترو تلقی کرد.

شناسایی حدود ۶۰۰۰ کودک کار در تهران طی سه سال

مدیر بهزیستی شهر تهران درباره آمار کودکان کار در تهران نیز گفت: در مقاطعی آمارهای بسیار متفاوت و بعضاً غیرواقعی درباره تعداد کودکان کار در تهران مطرح می‌شد، اما بر اساس تجربه و اقدامات مستمر انجام‌شده طی حدود شش سال گذشته، در مجموع حدود ۶ هزار کودک کار در فرآیندهای شناسایی و ساماندهی ما قرار گرفته‌اند.

وی تأکید کرد: طبیعتاً این آمار به معنای تعداد کل کودکان کار موجود در شهر تهران نیست، بلکه مربوط به کودکانی است که در چارچوب طرح‌ها و فرآیندهای اجرایی سازمان بهزیستی و دستگاه‌های همکار شناسایی شده‌اند.

پیگیری جدی‌تر مسئولیت قانونی والدین

شاکری با اشاره به مسئولیت قانونی والدین در قبال کودکان گفت: مطابق قوانین و مقررات، هیچ والدی مجاز به بهره‌کشی و سوءاستفاده از کودک خود نیست و در مواردی که کودک در معرض سوءاستفاده یا بهره‌کشی قرار گیرد، موضوع باید از مسیر قانونی پیگیری شود.

وی افزود: در دوره جدید اجرای طرح ساماندهی، این موضوع با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد و در صورت احراز تخلف و وجود شرایط قانونی، اقدامات لازم درباره والدین از طریق مراجع ذی‌صلاح انجام می‌شود.

مدیر بهزیستی شهر تهران ادامه داد: آگاهی خانواده‌ها از پیامدهای قانونی به‌کارگیری کودکان در مشاغل و محیط‌های آسیب‌زا می‌تواند در کاهش حضور کودکان در این فضاها مؤثر باشد. هدف اصلی این اقدامات، حمایت از کودک، جلوگیری از بهره‌کشی و فراهم کردن شرایط مناسب برای بازگشت کودک به محیط امن خانواده و ادامه تحصیل و زندگی سالم است.

هدف، کاهش آسیب است نه ادعای حذف کامل کودکان کار

شاکری با تأکید بر اینکه آسیب‌های اجتماعی یک‌شبه از بین نمی‌روند، گفت: نمی‌توان مدعی شد که با اجرای یک یا چند طرح، حضور کودکان کار در مترو یا سایر محیط‌های شهری به‌طور کامل حذف خواهد شد. آسیب‌های اجتماعی معمولاً نیازمند اقدامات مستمر، هماهنگ و چندجانبه هستند.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح‌ها، کاهش حضور کودکان در محیط‌های آسیب‌زا، شناسایی و حمایت از آنان، بررسی وضعیت خانواده‌ها و فراهم کردن زمینه بازگشت کودکان به مسیر تحصیل و زندگی در محیط امن خانوادگی است.

اتباع، بخش قابل توجهی از کودکان کار شناسایی‌شده در تهران

مدیر بهزیستی شهر تهران در پاسخ به پرسشی درباره سهم اتباع خارجی از جمعیت کودکان کار تهران اظهار کرد: بر اساس آمار کودکان کاری که در فرآیندهای شناسایی و ساماندهی در تهران قرار گرفته‌اند، حدود ۸۵ درصد آنان از اتباع هستند که بخش قابل توجهی از این افراد، اتباع غیرمجاز محسوب می‌شوند.

شاکری ادامه داد: در خصوص اتباع غیرمجاز، موضوع از مسیر دستگاه‌های مسئول در حوزه اتباع و مهاجرین خارجی پیگیری می‌شود تا ضمن تعیین تکلیف وضعیت اقامتی آنان، اقدامات قانونی لازم مطابق ضوابط و مقررات انجام شود.

وی تأکید کرد: ساماندهی کودکان کار نیازمند همکاری مستمر همه دستگاه‌های مسئول است و سازمان بهزیستی به تنهایی نمی‌تواند این آسیب اجتماعی را برطرف کند. استمرار همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، قضایی، انتظامی، شهرداری و مجموعه‌های مرتبط، در کنار حمایت از خانواده‌ها و توجه به مسائل اقتصادی و اجتماعی آنان، می‌تواند به کاهش پایدار پدیده کودکان کار و خیابان کمک کند.